20 May, 2019
Home / Περιβαλλον (Page 11)

Ζούμε και έχουμε ζήσει επί πολλές δεκαετίες σε μία κατάσταση εκρηκτικού ατομισμού. Η ατομικότητα στη δύση έχει αναγορευθεί σε θεότητα και η δημοκρατία (ή, μάλλον, τα ίχνη μιας αρχομένης δημοκρατίας) έχουν πια αφανιστεί στην απόλυτη ιδιώτευση της κοινωνίας. Η ειρωνεία είναι ότι ο ατομισμός, η ιδιώτευση, έχει γίνει το κυρίαρχο πρότυπο σε αυτό το πολιτειακό καθεστώς που απαιτεί ακριβώς το αντίθετο: τον ενεργό και υπεύθυνο πολίτη. Και αυτό το καθεστώς είναι η δημοκρατία. Δημοκρατία όμως χωρίς ενεργό και υπεύθυνο πολίτη δεν είναι δυνατόν να υπάρξει. Πολίτης είναι αυτός που αλληλενεργεί υπεύθυνα με τους άλλους ανθρώπους και όχι ο περίκλειστος, ιδιοτελής και αδιάφορος άνθρωπος που ο κόσμος του είναι μόνον ο εαυτός του. Πώς έχει συμβεί αυτή η κραυγαλέα αντίφαση; Να επιλέγουμε τη δημοκρατία αλλά ταυτόχρονα να επιλέγουμε να είμαστε και εχθροί της;

Πρέπει να δούμε καθαρά ότι τα ζητήματα της δημοκρατίας είναι εκείνα που άπτονται των θεμελιωδών φιλοσοφικών προβλημάτων του ανθρώπου, γιατί αποτελούν ζητήματα της σχέσης ατομικότητας και συλλογικότητας ή ολότητας, άρα σχετίζονται με τη φύση του όντος. Χωρίς κάποιον φιλοσοφικό στοχασμό δεν είναι δυνατόν να τα προσεγγίσουμε. Απλοποιήσεις του τύπου «το παν είναι η συλλογικότητα» ή «το παν είναι το άτομο» έχουν καταλήξει σε τραγωδίες.

Κάπου, λοιπόν, πρέπει να υπάρχει ένα λάθος στην αντίληψή μας τόσο για την δημοκρατία όσο και για την ακεραιότητά μας ως ανθρώπων. Όλα τα λάθη μας στη ζωή είναι λάθη αντίληψης των εννοιών που μας απασχολούν. Σε αυτή την λανθασμένη αντίληψη έπαιξαν ρόλο και όσοι διανοούμενοι υποστήριζαν ότι τα ατομικά δικαιώματα δεν ταιριάζουν στη δημοκρατία, γιατί η δημοκρατία είναι η λαϊκή κυριαρχία και μόνον, αφήνοντας έτσι την υπόνοια ότι η δημοκρατία είναι η καταδυνάστευση του μέρους από το όλο. Ακόμη όμως και ο Ζ.Ζ.Ρουσσώ πριν από δυόμισι αιώνες δεν είχε εννοήσει κάτι τέτοιο με την «γενική βούληση». Εννόησε απλώς και ρητά ότι η γενική βούληση αναφερόταν στο κοινό καλό και ότι δεν είχε σχέση με τις επιβαλλόμενες αποφάσεις κάποιας πλειοψηφίας. Στηρίχτηκαν δε γι’ αυτή τη θέση τους στην ιστορική ανάδυση των ατομικών δικαιωμάτων και της λαϊκής κυριαρχίας ως δύο διαφορετικών και ετεροχρονισμένων ρευμάτων σκέψης. Όμως η ιστορία με τα γεγονότα της, όπως την ερμηνεύουμε, δεν αποδεικνύει τη λογική συνοχή των εννοιών, δηλαδή τη σχέση που τις συνδέει, αλλά απλώς την πορεία του ανθρώπου προς την κατανόηση του κόσμου και της ζωής του. Εκτός εάν κανείς διαθέτει τόση ικανότητα διάκρισης των ποιοτήτων που αναδύονται διαμέσου των γεγονότων, ώστε να μην παρασυρθεί ούτε από τα ίδια τα γεγονότα ούτε από τα ρεύματα σκέψης και τους περιορισμούς της ανθρώπινης κατανόησης. Σε τελευταία ανάλυση, τι σημαίνει η λέξη «γεγονός»; Εφ’ όσον κάθε γεγονός είναι φορέας όχι μόνον ενός φαίνεσθαι, μιας δράσης επιφανειακής, αλλά και δράσεων και δυνάμεων ενδόμυχων, που δεν είναι ορατές και χειροπιαστές, ο επιφανειακός τρόπος κατανόησης είναι ανεπαρκής. Ακόμη και η ψυχολογία του ανθρώπου είναι κεντρικό σημείο πηγής δράσης, αλλά δεν είναι ούτε ορατή ούτε κατανοητή πάντοτε. Πόσο λοιπόν πολύ περισσότερο ισχύει αυτό για τα αίτια αυτής της ψυχολογίας.

Τελικά, είναι δυνατή μία τέτοια κατανόηση διαμέσου των γεγονότων και υπερβαίνουσα αυτά; Δεν φαίνεται να είναι δυνατή, γιατί η απαιτούμενη για κάτι τέτοιο κατανόηση υπερβαίνει την γνώση, την πληροφορία, δεν ταυτίζεται με αυτήν. Και σε έναν κόσμο με τέτοιο μίσος για την αφαιρετικότητα και τέτοια αποκλειστική λατρεία για το χειροπιαστό των γεγονότων και των αισθήσεων στην επιφάνεια των πραγμάτων δεν είναι δυνατή η ανάδυση μιας τέτοιας δυνατότητας.

Τι συνέβη, λοιπόν, και οδηγήθηκε σε τέτοια διάσπαση, κατακερματισμό, η δυνατότητα της δημοκρατίας, παρά τα μεγάλα λόγια και τις διακηρύξεις;

1.- Ο άνθρωπος πιστεύει ότι οι ιδέες είναι κατασκευές δικές του, ενώ αυτές είναι μέρος της φύσης του αν και όχι ιδιοκτησία του, είναι ποιότητες και θεμελιώδεις παρορμήσεις του όντος. Οι βαθιές του ανάγκες είναι συνώνυμές τους αλλά υπερβαίνονται από αυτές. Και αυτός ο τομέας πρέπει να μείνει ανοιχτός για σκέψη και όχι να υποκύψει σε φανατικές αντιλήψεις και σχολές σκέψης ή στις ανάγκες της πολιτικής διαχείρισης. Η πολιτική διαχείριση συνήθως ντύνει τις αποφάσεις της με ένα είδος θρησκευτικής αυθεντίας – και είναι αναπόφευκτα θρησκευτική, γιατί προσπαθεί να απαντήσει σε εσχατολογικά ερωτήματα με χοντροκομμένο τρόπο προσαρμοσμένο στις μάζες, ώστε να διευκολύνεται η εξουσία της.

2.- Ο άνθρωπος δεν μπορεί να συλλάβει την πραγματικότητα ολοκληρωμένα – εννοείται, ολοκληρωμένα για την εποχή του. Αρέσκεται στην κατάτμηση της πραγματικότητας, αλλά όχι μόνον για λόγους ανάλυσης και κατανόησης, πράγμα που φαίνεται από το ότι έπειτα όχι μόνον δεν μπορεί αλλά ούτε καν έχει την τάση να ξαναενώσει τα κομμάτια της σε ένα όλο. Είναι, απλώς, αποφασισμένος να ζήσει στο μερικότατο για να είναι χωρίς μέριμνες, όσο μικρότερο το πεδίο τόσο λιγότερη η προσπάθεια. Αλλά το πεδίο δεν το καθορίζουν οι επιθυμίες του, καθορίζεται από τη φύση των πραγμάτων και του εαυτού του και λειτουργεί σύμφωνα με αυτήν είτε το θέλει ο άνθρωπος είτε όχι. Έτσι, αυτό που κατάλαβε ήταν ότι η λαϊκή κυριαρχία είναι μια επιβολή του πλήθους, της δύναμης των αριθμών, πάνω στο άτομο και ότι τα ατομικά δικαιώματα είναι η μοναδική έκφραση και η πεμπτουσία της ελευθερίας. Η ισορροπία ανάμεσά τους ήταν έτσι αδύνατη, γιατί αυτή απαιτεί το μέγιστο της κατανόησης και των δυνατοτήτων του ανθρώπου, ενώ αυτό που δινόταν σαν λύση ήταν η προχειρότητα της σκέψης και των αισθήσεων. Με τέτοια προχειρότητα είναι φυσικά ανέφικτη η αρμονία.

3.- Οι επιθυμίες κυριάρχησαν στη ζωή, τα πιο έλλογα και κυβερνητικά στοιχεία του ανθρώπινου ψυχισμού όπως η νόηση και η θέληση έχασαν τη μάχη και υποκαταστάθηκαν από την επιθυμία, που εθεωρείτο πάντοτε ως σχεδόν η μοναδική πηγή της ορμής για ζωή. Έτσι, η ζωή εγκλωβίστηκε στο έχειν που είναι αντικείμενο της επιθυμίας με την απληστία της. Η επιθυμία όμως σχετίζεται με το πρόσωπο όχι με τη συλλογικότητα και την ολότητα, δεν έχει δηλαδή το στοιχείο της καθολικότητας σε αντίθεση με τις ιδέες. Ακόμη και οι συλλογικές επιθυμίες αποτελούν στοιχείο της εξατομικευμένης συλλογικότητας απέναντι σε άλλες συλλογικότητες ή το όλο. Η επιθυμία, αν είναι το κυβερνών στοιχείο, οδηγεί στον ατομισμό, παρ’ όλο που είναι αναγκαία στη σωστή της διάσταση και αναλογία. Με αυτή την συλλογιστική, η ελευθερία αναφερόταν σχεδόν αποκλειστικά στην προσωπική επιθυμία και σε τίποτε άλλο και εξαιρούσε όχι μόνον την κοινωνία αλλά και το μέρος εκείνο του εαυτού που εμπεριέχει τη συλλογική συνείδηση ως φύση του και το οποίο κατά μεγάλο μέρος είναι ακόμη αναποκάλυπτο. Τι είδους ελευθερία είναι αυτή, τόσο περιορισμένη και επιλεγμένη με προκατάληψη, που αφήνει έξω το υπόλοιπο μέρος του εαυτού; Και πώς είναι δυνατόν αυτό να θεωρείται ελευθερία όταν υπόκειται τόσο εύκολο σε χειραγώγηση, όπως είναι π.χ. η κατανάλωση και η μόδα;

Φθάνουμε, τελικά αναπόφευκτα, στο σημείο να αναγνωρίσουμε την ανάγκη για κάποιον προσδιορισμό της φύσης του ατόμου σε σχέση με τη συλλογικότητα, για να δούμε αν η άρνηση της συλλογικότητας είναι αναγκαίο συστατικό της ατομικότητας. Αλλά η ατομικότητα και ο ατομισμός δεν ταυτίζονται. Είναι αντίθετα πράγματα και αυτό πρέπει να το δούμε καθαρά. Ο προσδιορισμός του ατόμου γίνεται σε έναν κόσμο δυαδισμού, ακριβώς επειδή σε αυτόν τον κόσμο υπάρχει η πολλότητα, γιατί αν αυτή δεν υπήρχε τότε δεν θα υπήρχε και η ανάγκη για ατομικό προσδιορισμό. Αυτά τα δύο (άτομο και πολλότητα ή συλλογικότητα) είναι απόλυτα αλληλένδετα. Γι’ αυτό ο ατομισμός είναι στρέβλωση της ατομικότητας και όχι ενίσχυσή της. Αναλόγως ισχύει και η αντίληψη της συλλογικότητας ως αφανίζουσας το άτομο, που αποτελεί μία συμπληρωματική στρέβλωση.

Όλη αυτή η, ασυνείδητη εν πολλοίς, διαδικασία στον ανθρώπινο ψυχισμό ευτέλισε την αναδυόμενη δημοκρατία και ο ατομισμός γρήγορα υποκατέστησε το άτομο. Αλλά το αληθινό άτομο δεν μπορεί παρά να είναι ο πολίτης, αντιλαμβανόμενο τη συλλογικότητα μέσα του και έξω του. Ο πολίτης όμως εξαφανίστηκε πριν καν αναδυθεί σαν τέτοιος στο ιστορικό πεδίο, αντ’ αυτού είχαμε τον ιδιώτη. Η δημοκρατία δεν ανέδειξε τη συλλογικότητα, αρκέστηκε στο πλήθος σαν ποσότητα ανθρώπων, ανθρώπων ιδιωτών που ζούσαν όσο καλύτερα μπορούσαν τις αποξενωμένες ζωές τους, και η δημοκρατία ταυτίστηκε με την προσωπική άνεση. Πουθενά δεν φάνηκε η αληθινή διάθεση για ενασχόληση με τα κοινά, για ενεργητική ρύθμιση των προβλημάτων του κόσμου. Απόλυτη παθητικότητα. Όσο πιο ενεργητικός είναι ο ατομισμός κι η φαντασίωσή του, τόσο πιο παθητικός είναι ο πολίτης ή το αληθινό άτομο.

Η δυτική δημοκρατία ήταν, λοιπόν, εξ αρχής υπονομευμένη στα θεμέλιά της από τον ατομισμό. Η ελευθερία χωρίς ευθύνη ήταν το θεμέλιο αυτού του ατομισμού.

Όλα αυτά δείχνουν ότι η δημοκρατία, το άτομο και η ελευθερία παρερμηνεύθηκαν τόσο πολύ, που οδήγησαν σταδιακά στη σημερινή παγκόσμια κρίση. Το ότι οι ελίτ θέλησαν και επεδίωξαν αυτήν την πορεία των ανθρώπων δεν πρέπει να έχει για εμάς καμμία σημασία. Οι σκεπτόμενοι άνθρωποι μπορούσαν και έπρεπε να σκεφθούν βαθύτερα, πέραν των συμφερόντων τους και των ιδεολογημάτων τους. Είχαν την δυνατότητα να το κάνουν καθαρά και ελεύθερα και όχι να ασκούν μόνον περιπτωσιολογική κριτική που αναπαράγει τους κομματισμούς και την αμφιβολία για τα κίνητρά τους καθώς και τα δομικά προβλήματα των εννοιών της ζωής.

Ιωάννα Μουτσοπούλου

Πηγή Άτομο και ατομισμός – Πολίτης και ιδιώτης

Αγαπώ τη νύχτα. Ειδικά μετά τα μεσάνυχτα, όταν όλοι πλέον κοιμούνται κι ακούγεται μόνο ο άνεμος. Το μυαλό καθαρίζει τότε, η μοναξιά σου ομορφαίνει, γίνεται πιο οικεία. Ίσως γιατί μένεις μόνος σου, χωρίς να χρειάζεται ν’
απομονώνεσαι.Υπάρχουν άνθρωποι μονάχοι κι άνθρωποι μοναχικοί. Οι πρώτοι δυστυχούν. Θα ήθελαν να έχουν κάποιον να μιλήσουν, ν’ αγκαλιάσουν, να δοθούν, αλλά -για διάφορους λόγους- δεν έχουν κανέναν. Τους βλέπω να κάθονται στο καφέ και ν’ αποζητούν λίγη προσοχή. Αλλά την ίδια στιγμή δεν τολμούν να πλησιάσουν κάποιον. Μένουν κλεισμένοι στη μοναξιά που απεχθάνονται.

Οι μοναχικοί είναι διαφορετικοί. Απολαμβάνουν τον εαυτό τους και την ησυχία. Σε δέχονται φιλικά στον προσωπικό τους χώρο, αλλά ξεφυσούν ανακουφισμένοι όταν απομακρύνεσαι.

Η μοναξιά είναι απαραίτητη προϋπόθεση κάθε μύθου όπου αναφέρεται ένας σοφός άνθρωπος.

Ο Ναζωραίος, λέει η ανθρώπινη μυθολογία, εξαφανίστηκε για δέκα χρόνια, ίσως και περισσότερα, απ’ τον κόσμο, πριν εμφανιστεί στην Παλαιστίνη για να διδάξει το (τόσο ουτοπικό) «αγάπα τον πλησίον σου ως σευατόν». Κάποιοι λένε ότι ταξίδεψε στον Ελλαδικό χώρο κι ήρθε σε επαφή με τις στωικές και τις νεοπλατωνικές θεωρίες. Κάποιοι άλλοι λένε ότι έφτασε ως την Ινδία.Πιο πιθανό μου φαίνεται να πήγε κάπου στη χερσόνησο του Σινά και να ‘μεινε μόνος, κοιτώντας τα ηλιοβασιλέματα πάνω απ’ την έρημο.Ύστερα να χώθηκε σε μια σπηλιά και να ‘γραψε τις σκέψεις του στην άμμο. Και δεν έγραψε τίποτα άλλο.

Η μοναξιά σε βοηθάει. Όχι να σώσεις τον κόσμο, αυτό λίγοι το επιχειρούν, και συνήθως τους δολοφονούν. Σε βοηθάει να καταλάβεις τι συμβαίνει.Κάθε άνθρωπος θα έπρεπε να επιχειρήσει να ζήσει για λίγο, για ένα μήνα έστω, μόνος. Ένα μήνα χωρίς να μιλήσει σε άνθρωπο, χωρίς να δει τηλεόραση, χωρίς ίντερνετ ή εφημερίδες. Ίσως και χωρίς βιβλία.Να ξυπνάει το πρωί και να μην έχει τίποτα να κάνει, τίποτα ν’ ακούσει.Δεν είναι εύκολο. Κάποια στιγμή, συνήθως μετά από δυο-τρεις μέρες, αρχίζεις να νιώθεις βαρύς. Είναι όλα αυτά που πρέπει να είσαι, που πλέον σε βαραίνουν, αφού δεν υπάρχει κανείς να σου πει πώς-ποιος πρέπει να είσαι.

Κι αν κανείς δεν σου λέει πώς-ποιος είσαι, πρέπει να βρεις πώς-ποιος στ’ αλήθεια είσαι.Όλοι βλέπουμε τον εαυτό μας στα μάτια των άλλων, εκείνοι μας σχηματίζουν. Παίζουμε ρόλους, γινόμαστε ο ρόλος μας, είτε επαγγελματικός είτε κοινωνικός είτε οικογενειακός είτε ερωτικός είτε…

Μα όταν καλύψεις τον καθρέφτη με το ύφασμα της μοναξιάς τότε πρέπει να θυμηθείς πώς είναι το πρόσωπο σου, πρέπει να επινοήσεις το πρόσωπο σου, πρέπει να επινοήσεις έναν εαυτό.

Στον κόσμο ήσουν γονιός ή παιδί ή εραστής, ήσουν το επάγγελμα σου, ήσουν η τέχνη σου, ήσουν η μουσική που σ’ αρέσει ν’ ακούς. Στη μοναξιά δεν υπάρχει τίποτα που να σε καθορίζει. Ο εαυτός γίνεται ένα υγρό και πρέπει να βρεις το δοχείο που θα του δώσει σχήμα.

Μέσα στην κοινωνία είναι οι άλλοι που απαντάνε στην ερώτηση σου: «Ποιος είμαι;» Εκείνοι θα σου δείξουν ποιος είσαι.

Στη μοναξιά δεν υπάρχει κανείς να σε ορίσει. Πρέπει ν’ απαντήσεις μόνος σου. «Ποιος είμαι;»

Πρώτα διαγράφεις τα εύκολα. Δεν είσαι το επάγγελμα που κάνεις. Δεν είσαι η θρησκεία που σου δόθηκε εκ γενετής ούτε η εθνικότητα σου. Δεν είσαι σύζυγος ή γονιός. Τίποτα απ’ αυτά δεν ισχύουν όταν είσαι μόνος.

Το όνομα σου, το ζώδιο σου, οι σεξουαλικές σου προτιμήσεις. Ακόμα και τα φαγητά που σου αρέσουν. Αν είχες γεννηθεί στην Ασία θα σου άρεσαν διαφορετικά φαγητά, ίσως να έτρωγες και τηγανιτά έντομα.

Ποιος είσαι, αν δεν υπάρχει άλλος να σε καθορίσει;

Μια τέτοια εμπειρία, της εθελούσιας απομόνωσης, σε βοηθάει να καταλάβεις τι δεν είσαι.

Αν το κάνεις για έναν μήνα, όπως το έκανα κι εγώ, περνάς δίπλα απ’ την τρέλα για να φτάσεις πιο κοντά στον «δρόμο σου». Αν το κάνεις για δέκα χρόνια πού μπορείς να φτάσεις;

Πόσοι άνθρωποι μπορούν ν’ αντέξουν δέκα χρόνια μοναχικής ζωής; Και -κυρίως- πόσοι μπορούν να ζήσουν έτσι, μόνοι, και μετά να επιστρέψουν στην πραγματικότητα;

Θέλει να ‘χεις ταλέντο στην αυτογνωσία.

Να φοβάστε τους ανθρώπους που δεν αντέχουν να μείνουν μόνοι. Γιατί υπάρχει κάτι που τους ενοχλεί στον εαυτό τους.

Δεν είναι κακό να είσαι μοναχικός, όποτε θες.

Ν’ ακούς τους αστικούς γρύλους και να κοιτάς το φεγγάρι. Για λίγο, πριν πας να κοιμηθείς και χάσεις τελείως τον «εαυτό» σου. Γιατί όταν κοιμόμαστε κι όταν ονειρευόμαστε δεν είμαστε αυτοί που νομίζουμε-που πρέπει να είμαστε.

Γινόμαστε κάτι άλλο.

Κοιτάω την Πέρλα, τον σκύλο, που χώνει τη μουσούδα της ανάμεσα στα κάγκελα του μπαλκονιού, κοιτώντας για περαστικούς -σκύλους ή ανθρώπους. Έπειτα ξαπλώνει στο πάτωμα κι αποκοιμιέται.

Ένας γρύλος φωνάζει τη φωνή του. Και κάποιος άνθρωπος κάθεται στο μπαλκόνι και γράφει, ασυνάρτητες σκέψεις.

Είναι αλήθεια ότι έμαθα πολλά απ’ τη μοναξιά μου. Αλλά πάντα χώνω τη μουσούδα μου ανάμεσα στα κάγκελα, για να παρατηρήσω τους περαστικούς -ανθρώπους και σκύλους.


Πηγή Όσοι φοβούνται τη μοναξιά

Αγαπώ τη νύχτα. Ειδικά μετά τα μεσάνυχτα, όταν όλοι πλέον κοιμούνται κι ακούγεται μόνο ο άνεμος. Το μυαλό καθαρίζει τότε, η μοναξιά σου ομορφαίνει, γίνεται πιο οικεία. Ίσως γιατί μένεις μόνος σου, χωρίς να χρειάζεται ν’
απομονώνεσαι.Υπάρχουν άνθρωποι μονάχοι κι άνθρωποι μοναχικοί. Οι πρώτοι δυστυχούν. Θα ήθελαν να έχουν κάποιον να μιλήσουν, ν’ αγκαλιάσουν, να δοθούν, αλλά -για διάφορους λόγους- δεν έχουν κανέναν. Τους βλέπω να κάθονται στο καφέ και ν’ αποζητούν λίγη προσοχή. Αλλά την ίδια στιγμή δεν τολμούν να πλησιάσουν κάποιον. Μένουν κλεισμένοι στη μοναξιά που απεχθάνονται.

Οι μοναχικοί είναι διαφορετικοί. Απολαμβάνουν τον εαυτό τους και την ησυχία. Σε δέχονται φιλικά στον προσωπικό τους χώρο, αλλά ξεφυσούν ανακουφισμένοι όταν απομακρύνεσαι.

Η μοναξιά είναι απαραίτητη προϋπόθεση κάθε μύθου όπου αναφέρεται ένας σοφός άνθρωπος.

Ο Ναζωραίος, λέει η ανθρώπινη μυθολογία, εξαφανίστηκε για δέκα χρόνια, ίσως και περισσότερα, απ’ τον κόσμο, πριν εμφανιστεί στην Παλαιστίνη για να διδάξει το (τόσο ουτοπικό) «αγάπα τον πλησίον σου ως σευατόν». Κάποιοι λένε ότι ταξίδεψε στον Ελλαδικό χώρο κι ήρθε σε επαφή με τις στωικές και τις νεοπλατωνικές θεωρίες. Κάποιοι άλλοι λένε ότι έφτασε ως την Ινδία.Πιο πιθανό μου φαίνεται να πήγε κάπου στη χερσόνησο του Σινά και να ‘μεινε μόνος, κοιτώντας τα ηλιοβασιλέματα πάνω απ’ την έρημο.Ύστερα να χώθηκε σε μια σπηλιά και να ‘γραψε τις σκέψεις του στην άμμο. Και δεν έγραψε τίποτα άλλο.

Η μοναξιά σε βοηθάει. Όχι να σώσεις τον κόσμο, αυτό λίγοι το επιχειρούν, και συνήθως τους δολοφονούν. Σε βοηθάει να καταλάβεις τι συμβαίνει.Κάθε άνθρωπος θα έπρεπε να επιχειρήσει να ζήσει για λίγο, για ένα μήνα έστω, μόνος. Ένα μήνα χωρίς να μιλήσει σε άνθρωπο, χωρίς να δει τηλεόραση, χωρίς ίντερνετ ή εφημερίδες. Ίσως και χωρίς βιβλία.Να ξυπνάει το πρωί και να μην έχει τίποτα να κάνει, τίποτα ν’ ακούσει.Δεν είναι εύκολο. Κάποια στιγμή, συνήθως μετά από δυο-τρεις μέρες, αρχίζεις να νιώθεις βαρύς. Είναι όλα αυτά που πρέπει να είσαι, που πλέον σε βαραίνουν, αφού δεν υπάρχει κανείς να σου πει πώς-ποιος πρέπει να είσαι.

Κι αν κανείς δεν σου λέει πώς-ποιος είσαι, πρέπει να βρεις πώς-ποιος στ’ αλήθεια είσαι.Όλοι βλέπουμε τον εαυτό μας στα μάτια των άλλων, εκείνοι μας σχηματίζουν. Παίζουμε ρόλους, γινόμαστε ο ρόλος μας, είτε επαγγελματικός είτε κοινωνικός είτε οικογενειακός είτε ερωτικός είτε…

Μα όταν καλύψεις τον καθρέφτη με το ύφασμα της μοναξιάς τότε πρέπει να θυμηθείς πώς είναι το πρόσωπο σου, πρέπει να επινοήσεις το πρόσωπο σου, πρέπει να επινοήσεις έναν εαυτό.

Στον κόσμο ήσουν γονιός ή παιδί ή εραστής, ήσουν το επάγγελμα σου, ήσουν η τέχνη σου, ήσουν η μουσική που σ’ αρέσει ν’ ακούς. Στη μοναξιά δεν υπάρχει τίποτα που να σε καθορίζει. Ο εαυτός γίνεται ένα υγρό και πρέπει να βρεις το δοχείο που θα του δώσει σχήμα.

Μέσα στην κοινωνία είναι οι άλλοι που απαντάνε στην ερώτηση σου: «Ποιος είμαι;» Εκείνοι θα σου δείξουν ποιος είσαι.

Στη μοναξιά δεν υπάρχει κανείς να σε ορίσει. Πρέπει ν’ απαντήσεις μόνος σου. «Ποιος είμαι;»

Πρώτα διαγράφεις τα εύκολα. Δεν είσαι το επάγγελμα που κάνεις. Δεν είσαι η θρησκεία που σου δόθηκε εκ γενετής ούτε η εθνικότητα σου. Δεν είσαι σύζυγος ή γονιός. Τίποτα απ’ αυτά δεν ισχύουν όταν είσαι μόνος.

Το όνομα σου, το ζώδιο σου, οι σεξουαλικές σου προτιμήσεις. Ακόμα και τα φαγητά που σου αρέσουν. Αν είχες γεννηθεί στην Ασία θα σου άρεσαν διαφορετικά φαγητά, ίσως να έτρωγες και τηγανιτά έντομα.

Ποιος είσαι, αν δεν υπάρχει άλλος να σε καθορίσει;

Μια τέτοια εμπειρία, της εθελούσιας απομόνωσης, σε βοηθάει να καταλάβεις τι δεν είσαι.

Αν το κάνεις για έναν μήνα, όπως το έκανα κι εγώ, περνάς δίπλα απ’ την τρέλα για να φτάσεις πιο κοντά στον «δρόμο σου». Αν το κάνεις για δέκα χρόνια πού μπορείς να φτάσεις;

Πόσοι άνθρωποι μπορούν ν’ αντέξουν δέκα χρόνια μοναχικής ζωής; Και -κυρίως- πόσοι μπορούν να ζήσουν έτσι, μόνοι, και μετά να επιστρέψουν στην πραγματικότητα;

Θέλει να ‘χεις ταλέντο στην αυτογνωσία.

Να φοβάστε τους ανθρώπους που δεν αντέχουν να μείνουν μόνοι. Γιατί υπάρχει κάτι που τους ενοχλεί στον εαυτό τους.

Δεν είναι κακό να είσαι μοναχικός, όποτε θες.

Ν’ ακούς τους αστικούς γρύλους και να κοιτάς το φεγγάρι. Για λίγο, πριν πας να κοιμηθείς και χάσεις τελείως τον «εαυτό» σου. Γιατί όταν κοιμόμαστε κι όταν ονειρευόμαστε δεν είμαστε αυτοί που νομίζουμε-που πρέπει να είμαστε.

Γινόμαστε κάτι άλλο.

Κοιτάω την Πέρλα, τον σκύλο, που χώνει τη μουσούδα της ανάμεσα στα κάγκελα του μπαλκονιού, κοιτώντας για περαστικούς -σκύλους ή ανθρώπους. Έπειτα ξαπλώνει στο πάτωμα κι αποκοιμιέται.

Ένας γρύλος φωνάζει τη φωνή του. Και κάποιος άνθρωπος κάθεται στο μπαλκόνι και γράφει, ασυνάρτητες σκέψεις.

Είναι αλήθεια ότι έμαθα πολλά απ’ τη μοναξιά μου. Αλλά πάντα χώνω τη μουσούδα μου ανάμεσα στα κάγκελα, για να παρατηρήσω τους περαστικούς -ανθρώπους και σκύλους.


Πηγή Όσοι φοβούνται τη μοναξιά

Συνέντευξη εργασίας: Η διαδικασία κατά την οποία ένας δυνάμει εργαζόμενος αξιολογείται από τον εργοδότη με την προοπτική απασχόλησης σε συγκεκριμένη θέση. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας,
ο εργοδότης ελπίζει να καθορίσει εάν ο αιτών είναι κατάλληλος για το ρόλο.

Η κα Κασσαβέτη προσπαθεί να πιάσει δουλειά. Η κα Αγγελοπούλου είναι η προϊσταμένη. Υπάρχει όμως μια απρόβλεπτη εξέλιξη, όπου τελικά οι ρόλοι αντιστρέφονται.



Σκηνοθεσία Γιάννης Μπουγιούκας / Σενάριο Αθηνά Μπαλή Μάρλη Μαλάμη / Φωτογραφία Βασίλης Κλωτσοτήρας / Μοντάζ Θοδωρής Αρμάος / Ήχος Δημήτρης Κανελλόπουλος /
Σκηνικά Βάσια Εξάρχου / Κουστούμια Μάρλι Αλιφέρη / Μακιγιάζ Σίσσυ Πετροπούλου / Κομμώσεις Κωνσταντίνος Σαββάκης / Σχεδιασμός Ηχου-Μιξαζ Νίκος Τσινές / Color Correction Μάνος Χαμηλάκης / Βοηθός Σκηνοθέτη Βάσια Αναγνωστοπούλου / Πρωταγωνιστούν Μάρλη Μαλάμη, Αθηνά Μπαλή


Πηγή Interview – (Ταινία μικρού μήκους)

Η βασισμένη στα κοινά ομότιμη παραγωγή (ΒΚΟΠ) αναγνωρίστηκε αρχικά ως ένας νέος τρόπος δημιουργίας και διανομής αξίας, όπου δίνεται η ευκαιρία σε άτομα, με δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο, να επικοινωνούν, να αυτοοργανώνονται και να συνδημιουργούν ψηφιακά κοινά γνώσης, λογισμικού και σχεδίων (Benkler, 2006 · Bauwens, 2005 · Kostakis & Bauwens, 2014). Σκεφτείτε την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Wikipedia, τα μυριάδες ελεύθερα και ανοιχτά πρότυπα (π.χ. Linux, Apache HTTP Server, Mozilla Firefox, WordPress, Enspiral) ή τις ανοιχτές κοινότητες σχεδιασμού όπως οι Wikihouse, RepRap, Sensorica και Farm Hack. Είναι αξιοσημείωτο το πώς η νέα αυτή μέθοδος χρησιμοποιεί μηχανισμούς παγκόσμιου συντονισμού, αξιοποιώντας ταυτόχρονα τη δυναμική των μικρών ομάδων, οι οποίες ήταν χαρακτηριστικές των ανθρώπινων φυλών


«Πώς να δημιουργήσουμε μια παγκόσμια και ευημερούσα οικονομία βασισμένη στα κοινά»

Συγγραφείς: Βασίλης Κωστάκης & Michel Bauwens

Μετάφραση: Εύη Γεωργούτη

Είδος: Πολιτικές Επιστήμες

Εκδόσεις της Ανοικτής Βιβλιοθήκης

Άδεια διανομής: Creative Commons BY-NC-SA (Αναφορά δημιουργού – Μη εμπορική χρήση – Παρόμοια διανομή)

ISBN: 978-960-99990-8-3

Σελίδες: 43 // Έτος έκδοσης: 2018


Κατεβάστε το δωρεάν ΕΔΩ


Πηγή Πώς να δημιουργήσουμε μια παγκόσμια και ευημερούσα οικονομία βασισμένη στα κοινά

Πλανεμένοι μικροαστοί ή φασίστες;Απαίδευτοι πιτσιρικάδες ή πωρωμένοι νεοναζί; Απελπισμένοι συνταξιούχοι με βεβαρημένο πασοκικό παρελθόν ή νοσταλγοί του πατακού;
Όπως και να χει ,όποιοι κι αν είναι, το μόνο σίγουρο είναι ότι όλοι αυτοί το μόνο που κάνουν είναι να στρώνουν το έδαφος στη δημιουργία νέων διχαστικών διλημμάτων,το μόνο που κάνουν είναι να στηρίζουν το υπάρχον οικονομικό σύστημα.Η έλλειψη ταξικής συνείδησης και η αντικατάστασή της σταδιακά με την εθνική ,θρέφει τον καπιταλισμό και τον κάνει αναντικατάστατο.
Το ότι το τελευταίο διάστημα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας έχει πάψει να ασχολείται με τα της τάξης του και μπερδεύεται με ονοματοδοσίες και όνειρα εθνικής παλιγγενεσίας έχει ως αποτέλεσμα να κινείται ελεύθερο το τέρας του καπιταλισμού και να καταπίνει ανενόχλητο ζωές και συνειδήσεις.
Οι άστεγοι στη πόλη της Αθήνας είναι πλέον μέρος του αστικού τοπίου,οι τοξικομανείς είναι πολλαπλάσιοι από πριν το 2010,η φτωχοί έγιναν φτωχότεροι και οι πλούσιοι πλουσιότεροι,.Έχουν περάσει 9 χρόνια από την αρχή της κρίσης και τα κατώτερα στρώματα, της ούτως η άλλως ταξικής μας κοινωνίας ,αντί να αντιστέκονται και να απαιτούν πίσω την αξιοπρέπειά τους, ντύνονται με στολές μακεδονομάχων,φορούν περικεφαλαίες και αγωνίζονται ή μάλλον νομίζουν οτι αγωνίζονται για αόρατα κατασκευασμένα ιδεώδη.

Το φαινόμενο της ανόδου της ακροδεξιάς είναι παγκόσμιο.Δεν είναι κάτι που θα πρέπει να μας κάνει να πέσουμε από τα σύννεφα.Η τελευταία κρίση που πέρασε ο καπιταλισμός θορύβησε τους κρατικούς αξιωματούχους όλου του κόσμου αλλά και τα αφεντικά της παγκόσμιας οικονομίας.Τα κράτη είναι τα μαγαζιά τους..Είναι τα λεφτά τους ,η επιχειρήσεις τους.Έπρεπε λοιπόν με κάποιον τρόπο να τα κρατήσουν ανοιχτά. Ξέρουν ότι με την ωμή κρατική καταστολή ο κόσμος συσπειρώνεται,πεισμώνει..Το έκαναν κι αυτό,αλλά αυτό ήταν ο πρόλογος.Αυτή τη στιγμή μας σερβίρουν παγκοσμίως το κυρίως πιάτο με μπροστάρηδες τον τραμπ ,την λεπέν, τον ερντογάν,τον μπολσονάρο στη Βραζιλία, τον ορμπαν στην Ουγγαρία, τη λέγκα του βορρά στην Ιταλία, στην Ολλανδία με τον βίλντερς κτλ…Μακρύς ο κατάλογος και θα γίνει μακρύτερος…

Αυτή τη στιγμή ο κόσμος βιώνει μια βαθιά και μεσοπρόθεσμα αξεπέραστη οργανική κρίση.. Αυτό που προτάσσεται από την επίσημη πολιτική είναι ένας τοίχος, ένα αδιέξοδο, ένα μέλλον παρατεταμένης φτώχειας που όμως δεν βλέπει κανείς ουσιαστικά. Το μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων που πλήττεται παραμυθιάζεται πως δέχεται επίθεση από αόρατους εχθρούς και προετοιμάζεται να υπερασπιστεί την μεγάλη εθνική ιδέα,είτε αυτή ονομάζεται,μεγάλη Αλβανία ,είτε νέα οθωμανική αυτοκρατορία, είτε ενιαία Μακεδονία με τη προσάρτηση εδαφών της πρώην Γιουγκοσλαβίας στην Ελλάδα,είτε η νέα άλωση της πόλης.Γενικότερα οτιδήποτε θα μπορούσε να βοηθήσει τα αφεντικά αυτού του κόσμου να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις τους,στηρίζεται αβίαστα από τους ανυποψίαστους απανταχού προλετάριους αυτού του κόσμου.

Όλοι ελπίζουμε αυτή η προσπάθεια των αφεντικών αυτού του κόσμου να μην φτάσει στον επίλογο,Να μην φτάσει στο σύνηθες αποτέλεσμα αυτών των πρακτικών.Σε γενικευμένες συρράξεις μεταξύ αθώων που τσίμπησαν το δόλωμα της εθνικής κυριαρχίας και της εκάστοτε εθνικής ιδέας.

Ας κοιτάξουμε πίσω και ας δούμε ποιοι πέθαναν όταν οι μεγάλοι αποφάσισαν να πολεμήσουν υπό οποιαδήποτε σημαία..Το κενό που υφίσταται αυτή τη στιγμή στις κοινωνίες του κόσμου ,το κενό που άφησε η φυσιολογική ροπή του ατόμου προς την υπεράσπιση της τάξης του τείνει όπως και στη φύση να συμπληρώνεται.Και αυτό που υπάρχει αυτή στιγμή ,αυτό που τροφοδοτείται από το ίδιο το σύστημα είναι ο εθνικισμός.

Δεν υπάρχει καμία συνταγή ,δεν υπάρχει μπούσουλας που θα μας βγάλει από το αδιέξοδο..Συνήθως απ ότι γνωρίζουμε από την ιστορία τέτοιου είδους ιδέες και πρακτικές εγκαταλείπονται από τους ανθρώπους μόνο όταν υποστούν τις τραγικές συνέπειες αυτών..Ας ελπίσουμε αυτή τη φορά να μην φτάσει η ανθρωπότητα στο και 5′ για να θυμηθεί το τι σημαίνει εθνικισμός ,ρατσισμός και φασισμός.


Πηγή Εθνικές ιδέες και καπιταλισμός

Όσο και αν θέλει κανείς να εκφράσει έναν αμερόληπτο και αντιδογματικό προβληματισμό για την ονομασία της Μακεδονίας είναι πλέον δύσκολο, ίσως και εντελώς αδύνατο, να μην πληγώσει τα βαθιά αισθήματα και τις αξίες των ανθρώπων που έχουν διαφορετική άποψη. Όταν ακόμα και η πιο μετριοπαθής κουβέντα αποτελεί μαχαιριά για τον ακροατή που την ακούει, τότε αυτό σημαίνει ότι ακόμα και οι πιο καλοπροαίρετοι άνθρωποι έχουν μετατραπεί σε συνένοχους των κακών. Βέβαια οι απλοί άνθρωποι δεν είναι ένοχοι. Στον κουρνιαχτό των εξελίξεων για το Μακεδονικό Ζήτημα η ελληνική κοινωνία σύρεται στην αλληλοκτονία. Δεν πάει μόνη της, κάποιοι τη σπρώχνουν προς τα εκεί.
Τα πάθη που εγέρθηκαν, ένθεν και εκείθεν γύρω από τη Συμφωνία των Πρεσπών, μόνον επιφανειακά είχαν ως μέλημα τους το όνομα Μακεδονία. Η αντιπαράθεση για την ονομασία του κράτους της Βόρειας Μακεδονίας αποτελεί απλώς το πρόσχημα που υποκρύπτει τη θεμελιώδη αντίθεση του ειδικού (Ονομασία) με το γενικό (Ισχύς). Πίσω από τα σχήματα αυτά κρύβεται ένα ιδιαίτερο συμφέρον, το οποίο είναι αδιαχώριστο από την..ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ : ΕΔΩ από τον 
 Αθανάσιο Γεωργιλά

Πηγή Μακεδονία: Ένα όνομα για όλες τις χρήσεις

Ο άνθρωπος ανήκει στο ζωικό βασίλειο και εξαιτίας αυτής της ιδιότητας πρέπει να ανταποκρίνεται σε ορισμένες αναγκαιότητες που ίσως ξεφεύγουν από την έννοια της ελευθερίας: είμαστε δέσμιοι κάποιων ανατομικών, σωματικών, χρονικών, τοπικών συμβάσεων… από τις οποίες δεν μπορούμε να απαλλαγούμε και στις οποίες η δική μας θέληση μπορεί να επέμβει ελάχιστα, ή απλώς καθόλου. Το κρύο, η πείνα, η κούραση, η νύστα, η όρεξη, ο πόνος, η ευχαρίστηση, η ανάπτυξη, η ασθένεια, η εξασθένηση, ο θάνατος, μας καταδυναστεύουν.

Ωστόσο, ο Αριστοτέλης χαρακτήρισε τον άνθρωπο πλάσμα με λογική, και αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε, να φανταζόμαστε, να αναλογιζόμαστε, να αξιολογούμε, να προβλέπουμε, να αποφασίζουμε… Και επειδή είμαστε λογικοί, αξίζουμε ανταμοιβές αλλά και τιμωρίες. Αν δεν είχαμε συνειδητοποιήσει πως εμείς οι άνθρωποι είμαστε ελεύθεροι, ότι μπορούσαμε να είχαμε πράξει διαφορετικά, δεν θα υπήρχαν κανόνες, δικαστήρια, ανταμοιβές ή φυλακές, ούτε καν τιμή και ντροπή. Θα ήταν αδύνατον να μιλάμε για δικαιώματα και υποχρεώσεις. Για ποιο λόγο, άλλωστε; Αν κάναμε αυτό που δεν μπορούσαμε να αποφύγουμε, τι νόημα θα είχε να επαινούμε ή να κατηγορούμε κάποιον;

Δεν ξέρουμε με ποιον τρόπο είμαστε ελεύθεροι, αλλά θεωρούμε δεδομένο το ότι είμαστε και συμπεριφερόμαστε ανάλογα. Αυτό είναι που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε και οι ίδιοι αλλά θα πρέπει να το μάθουμε και στις νεότερες γενιές, στα παιδιά μας.

Είναι γεγονός ότι σημαντικές έννοιες είναι και η υπευθυνότητα, η ανεκτικότητα, ο διάλογος, η γενναιοδωρία, η ειλικρίνεια… αλλά είναι αδιανόητο να προσπαθούμε να διδάξουμε αυτές τις έννοιες αν δεν συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε απέναντί μας ένα ελεύθερο άτομο.

Εύκολα μπορούμε να χειραγωγήσουμε, να χρησιμοποιήσουμε, να εκμεταλλευτούμε ή να υποτάξουμε έναν άνθρωπο που δεν είναι ελεύθερος, γιατί βασιζόμαστε σε αυτούς τους αναγκαίους μηχανισμούς του, στους νόμους της φύσης του, αλλά δεν θα μπορέσουμε ποτέ να τον μάθουμε να αγαπάει ή να προτιμά να είναι καλός και όχι κακός. Έχει να κάνει με ένα αποκλειστικό προνόμιο των ελεύθερων ατόμων, τα οποία είναι ελεύθερα επειδή μπορούν να αποφασίζουν τι θα κάνουν, επειδή σκέφτονται.

Γι’ αυτό, λοιπόν, το πρώτο πράγμα που πρέπει να μάθουμε εμείς -και να το μεταβιβάσουμε και στα παιδιά μας- είναι να χρησιμοποιούμε το μυαλό μας, να έχουμε τα μάτια και το πνεύμα μας ανοιχτά, να έχουμε κριτική σκέψη, να μην είμαστε δέσμιοι στη σκέψη των άλλων. Η υποδούλωση οποιασδήποτε μορφής είναι το αντίθετο άκρο της ελευθερίας…

Απόσπασμα από το βιβλίο «20 αξίες της ζωής», των Εστέβε Πουχόλ Ι Πονς, Ινές Λουθ Γκονθάλεθ.

Το κείμενο επέλεξε και επιμελήθηκε ο Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ξηντάρας (xidaras.gr)

Ο Γιάννης Ξηντάρας είναι Ψυχολόγος στο Περιστέρι, απόφοιτος Πανεπιστημίου Αθηνών και Strathclyde University. Μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων και της Ελληνικής Προσωποκεντρικής και Βιωματικής Εταιρείας, επιστημονικός υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης «Επαφή».


Πηγή Ελεύθερος είναι μόνο αυτός που σκέφτεται

Τον Φλεβάρη μια νεαρή φάλαινα ξεβράστηκε νεκρή στην παραλία Cabo de Palos στην περιοχή Μούρθια της Ισπανίας. Τα αποτελέσματα της νεκροψίας που ανακοινώθηκαν πριν από λίγες μέρες έδειξαν ότι η φάλαινα είχε στο στομάχι και στα έντερα της 30 κιλά σκουπίδια, κατά κύριο λόγο πλαστικά όπως σακούλες, μπιτόνια κ.α. Το ζώο (το οποίο ήταν ασυνήθιστα αδύνατο) δεν μπορούσε φυσικά να χωνέψει το πλαστικό, έπαθε περιτονίτιδα και τελικά ρήξη στομάχου [1].

Αυτό το παράδειγμα αποκαλύπτει μόνο «την κορυφή του παγόβουνου». Στην Μεσόγειο δεν υπάρχει ψάρι ή ασπόνδυλο που να μην έχει κομμάτια πλαστικού ή μικροπλαστικά στο στομάχι ή στους ιστούς του [2]. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα ψάρια και τα θαλασσινά που καταλήγουν στο πιάτο μας.

Όλα τα ψάρια τα οποία καταναλώνουμε έχουν τραφεί σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό με πλαστικό. Την ίδια στιγμή εκατομμύρια (κυριολεκτικά) θαλάσσιοι οργανισμοί και θαλασσοπούλια πεθαίνουν κάθε χρόνο στον κόσμο εξαιτίας του πλαστικού που καταναλώνουν.
Κολυμπάμε σε μια θάλασσα πλαστικών

Η Μεσόγειος θεωρείται η 6η κατά σειρά θαλάσσια περιοχή στον κόσμο με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πλαστικών απορριμμάτων. Οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις υπολογίζουν τα πλαστικά στη Μεσόγειο σε 4.800 τόνους, ενώ οι πιο απαισιόδοξες σε 30.300 τόνους [3]. Σε ποσοστά, οι αριθμοί αυτοί αντιπροσωπεύουν το 5-10% των πλαστικών απορριμμάτων που υπάρχουν στις θάλασσες και τους ωκεανούς σε παγκόσμιο επίπεδο.

Λόγω του κλειστού της σχήματος, η πυκνότητα των μικροπλαστικών στη Μεσόγειο ξεπερνά τις αντίστοιχες μετρήσεις που έχουν καταγραφεί στις άλλες 5 περιοχές του πλανήτη με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πλαστικών – τις ονομαζόμενες «δίνες απορριμμάτων» στον Ειρηνικό, τον Ατλαντικό και αλλού. Συγκεκριμένα η Μεσόγειος κατατάσσεται 1ηπαγκοσμίως σε πυκνότητα πλαστικών απορριμμάτων, με τα μικροπλαστικά να εκτιμάται ότι φτάνουν τα 250 δισεκατομμύρια κομμάτια! [4]

Μέσω των θαλάσσιων ρευμάτων τα μικροπλαστικά μεταφέρονται παντού. Η περιβαλλοντική οργάνωση «Αρχιπέλαγος» η οποία ανέλυσε δείγματα από παραλίες απομακρυσμένων νησιών και ακατοίκητων βραχονησίδων της Ελλάδας βρήκε ότι περιείχαν μικροπλαστικές ίνες, σε ποσότητα αντίστοιχη με εκείνη των παραλιών της Αττικής [5].
Τι είναι τα μικροπλαστικά

Τα μικροπλαστικά είναι πλαστικά σωματίδια μεγέθους 5mm και κάτω, τα οποία προέρχονται είτε από την διάσπαση μεγαλύτερων κομματιών πλαστικού που έχουν καταλήξει στη θάλασσα, είτε από άλλα βιομηχανικά προϊόντα όπως π.χ. απολεπιστικά καλλυντικά (τα μικροσφαιρίδια που κάνουν απολέπιση είναι συνήθως μικροπλαστικά), σαμπουάν, αποσμητικά, συνθετικά ρούχα όπως τα fleece κ.α. Εκτιμάται ότι ένα συνθετικό ρούχο «χάνει» σε μία και μόνο πλύση περίπου 1900 μικροπλαστικές ίνες, οι οποίες συνήθως καταλήγουν μέσω του αποχετευτικού συστήματος στη θάλασσα [6].

Τα μικροπλαστικά αποτελούν το 92% των πλαστικών απορριμμάτων που υπάρχουν στις θάλασσες και τους ωκεανούς. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία δεν βιοδιασπώνται και θα παραμείνουν στο περιβάλλον για χιλιάδες χρόνια, μολύνοντας όλους τους θαλάσσιους οργανισμούς [7].
Δηλητηριάζοντας την βάση της τροφικής αλυσίδας…

Το 2015 δόθηκε στη δημοσιότητα ένα βίντεο το οποίο έδειχνε ζωοπλανγκτον να τρέφεται με μικροπλαστικά [8]. Το ζωοπλανκτόν αποτελεί μαζί με το φυτοπλακτόν τη βάση της τροφικής αλυσίδας των θαλασσών. Έτσι και τα μικροπλαστικά ξεκινάνε από τη βάση της τροφικής αλυσίδας και φτάνουν στην κορυφή – συμπεριλαμβανομένου του πιάτου μας.

Τα ψάρια, θαλάσσια θηλαστικά και άλλα ζώα δεν καταναλώνουν πλαστικά μόνο μέσω του ζωοπλανγκτόν αλλά και άμεσα – όπως η φάλαινα που ξεβράστηκε στην ισπανική ακτή. Μια πρόσφατη έρευνα έδειξε μάλιστα ότι οι νεαρές πέρκες προτιμούν να τρώνε σωματίδια πολυστυρένιου παρά ζωοπλανγκτόν [9].

Κάθε χρόνο σε ολόκληρο τον πλανήτη πεθαίνουν 100.000 θαλάσσια θηλαστικά (δελφίνια, φάλαινες, φώκιες, κ.α.) λόγω των πλαστικών απορριμμάτων [10]. Αυτός ο αριθμός αφορά μόνο τα ζώα των οποίων ο θάνατος έχει με κάποιο τρόπο διαπιστωθεί από ανθρώπους και όχι τον πραγματικό συνολικό αριθμό. Επιπλέον εκτιμάται ότι κάθε χρόνο από τα πλαστικά απορρίμματα πεθαίνουν και 1 εκατομμύριο θαλασσοπούλια [11], καθώς και αμέτρητα ψάρια.
Τρώγοντας πλαστικά

Τα περισσότερα πλαστικά και μικροπλαστικά βρίσκονται στο στομάχι και στα έντερα των ψαριών. Πολλές έρευνες έχουν δείξει όμως ότι τα μικροπλαστικά μεταφέρονται από το έντερο στο κρέας τους [12].

«Το πλαστικό έχει εισχωρήσει σε όλα τα επίπεδα της τροφικής αλυσίδας στο θαλάσσιο περιβάλλον …και τώρα το βλέπουμε να επιστρέφει σε μας, στο πιάτο μας.»
Τσέλσι Ρόχμαν, Καθηγήτρια Οικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο στον Καναδά [13].

Και σαν να μην αρκετή η κατανάλωση πλαστικού από μόνη της, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα μικροπλαστικά συγκρατούν και απορροφούν και άλλα βλαβερά στοιχεία: τοξικά χημικά όπως φυτοφάρμακα, χημικές ενώσεις που επηρεάζουν τις ορμόνες, διοξίνες, παθογόνα βακτήρια, κ.α. [14, 15].
Πλαστικά και στο πόσιμο νερό!

Στις θάλασσες και τους ωκεανούς του κόσμου πλέουν 150 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών απορριμμάτων, ενώ κάθε χρόνο προστίθενται 8 εκατομμύρια επιπλέον τόνοι [16]. Πλαστικά και μικροπλαστικά όμως δεν υπάρχουν μόνο εκεί!



Το ειδησεογραφικό δίκτυο Orb Media (στο οποίο συμμετέχει το BBC, η Deutsche Welle και άλλοι μεγάλοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί) διεξήγαγε μια έρευνα στο πόσιμο νερό 12 μεγαλουπόλεων του κόσμου. Το 85% των δειγμάτων αποδείχτηκε ότι ήταν μολυσμένο με μικροπλαστικά – συγκεκριμένα με μικροπλαστικές ίνες! Από τα δείγματα που συλλέχθηκαν στην Ευρώπη μολυσμένα με μικροπλαστικές ίνες ήταν το 72%! [17,18].

Μικροπλαστικές ίνες ανιχνεύτηκαν επίσης σε 24 μάρκες γερμανικής μπύρας [19], στο 90% των δειγμάτων εμφιαλωμένων νερών [20], ακόμα και σε δείγματα μελιού και ζάχαρης που συλλέχθηκαν σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και της Λ. Αμερικής [21].

Ο «κατάλογος» δεν τελειώνει εδώ. Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Βρετανικού «Ινστιτούτου για τη Διαχείριση του Νερού και του Περιβάλλοντος» τα μικροπλαστικά που βρίσκονται στο έδαφος της Ευρώπης είναι 23 φορές περισσότερα από τα μικροπλαστικά απορρίμματα του συνόλου των θαλασσών και ωκεανών [22]!

Το πλαστικό έχει κυριολεκτικά εισχωρήσει παντού, συμπεριλαμβανομένου του οργανισμού μας. Οι επιπτώσεις στην υγεία μας είναι ακόμα άγνωστες. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι υπάρχουν.

«Έχουμε αρκετά στοιχεία από μελέτες που έχουν γίνει στην πανίδα και την επίδραση που έχουν [τα μικροπλαστικά] στην πανίδα για να ανησυχούμε»

«Αν [τα μικροπλαστικά] επηρεάζουν τα άγρια ζώα, πώς είναι δυνατόν να πιστεύουμε ότι δεν θα επηρεάσουν εμάς;»
Δρ. Σέρρι Μέισον, ειδικός στα μικροπλαστικά, στο κρατικό πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης – Φρεντόνια [23].
Μόνη λύση η άμεση στροφή της βιομηχανικής παραγωγής

Κάθε χρόνο, σε παγκόσμιο επίπεδο, παράγονται 300 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού – τα μισά από αυτά προορίζονται για μία και μόνο χρήση και χρησιμοποιούνται στην συντριπτική τους πλειοψηφία για συσκευασίες [24].

Το μέγεθος αυτό αποδεικνύει από μόνο του ότι οι ατομικές προσπάθειες για μικρότερη ή μηδενική χρήση πλαστικού είναι εξαιρετικά ανεπαρκείς για να λύσουν το πρόβλημα. Απαιτείται άμεσα μια ριζική στροφή της βιομηχανικής παραγωγής από τη χρήση πετρελαιοειδών και την κατασκευή πλαστικού σε άλλες τεχνολογίες.

Εναλλακτικές στο πλαστικό υπάρχουν. Για παράδειγμα ήδη κυκλοφορούν (ακόμα και στην ελληνική αγορά) είδη εστίασης και σακούλες που έχουν φτιαχτεί από καλαμπόκι, ζαχαροκάλαμο, φύλα φοίνικα κ.α. Επιστήμονες έχουν δείξει πώς μπορούμε να παράγουμε κλωστές και υφάσματα από ξινισμένο γάλα [25], από μανιτάρια [26], κ.α. Περαιτέρω μελέτη μπορεί να αποδείξει ποιες από τις υπάρχουσες εναλλακτικές στο πλαστικό είναι πιο οικολογικές (και δεν έχουν άλλες επιπτώσεις όταν εφαρμοστούν σε μαζικό επίπεδο), ενώ η μαζική παραγωγή τους θα τις κάνει πολύ προσιτές οικονομικά απ’ ότι είναι σήμερα. Ταυτόχρονα, στις χώρες του ανεπτυγμένου καπιταλισμού, χρειάζεται μια μαζική στροφή από την κουλτούρα της χρησιμοποίησης προϊόντων μίας χρήσης και συνολικά του υπερκαταναλωτισμού (π.χ. την συνεχή αγορά «φτηνών» ρούχων από πολυεθνικές τύπου Η&Μ, Βershka κλπ, κ.α.).

Πιστεύει όμως κανείς ότι οι σημερινές πολυεθνικές του πετρελαίου, της ένδυσης ή των τροφίμων θα εγκαταλείψουν το ακόρεστο κυνηγητό του κέρδους για να κάνουν στροφή σε λύσεις υπέρ του περιβάλλοντος, της θαλάσσιας ζωής και της υγείας μας; Για να γίνουν όλα αυτά εφικτά πρέπει να φύγει η εξουσία από τα χέρια των πολυεθνικών και των πουλημένων πολιτικάντηδων που τους εξυπηρετούν. Πρέπει να σταματήσουν αυτοί να αποφασίζουν τι και σε τι ποσότητες θα παραχθεί και να περάσουν αυτές οι αποφάσεις στις κοινωνίες. Αυτό πρέπει να το αποφασίζουμε εμείς, οι κοινωνίες. Με άλλα λόγια για να υπάρχει μέλλον σ’ αυτόν πλανήτη χρειαζόμαστε μια οικονομική, πολιτική και πολιτιστική επανάσταση.

[1] https://edition.cnn.com/2018/04/11/health/sperm-whale-plastic-waste-trnd/index.html
[2] http://archipelago.gr/ti-kanoume/ergastiriaki-erevna/mikroplastika/
[3] http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/10/12/124006/meta
[4] https://oceans.taraexpeditions.org/en/m/science/news/the-mediterranean-sea-has-the-highest-densities-of-plastics-in-the-world/
[5] http://archipelago.gr/ti-kanoume/ergastiriaki-erevna/mikroplastika/
[6] http://archipelago.gr/ti-kanoume/ergastiriaki-erevna/mikroplastika/
[7] https://www.nature.com/articles/srep37551%3B
[8] https://www.newscientist.com/article/dn27849-plankton-snacking-on-plastic-caught-on-camera-for-the-first-time/
[9] https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2017/feb/14/sea-to-plate-plastic-got-into-fish
[10] http://plastic-pollution.org/
[11] http://oceancrusaders.org/plastic-crusades/plastic-statistics/
[12] https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2017/feb/14/sea-to-plate-plastic-got-into-fish
[13] http://www.cbc.ca/news/technology/microplastics-fish-shellfish-1.3954947
[14] http://www.cbc.ca/news/technology/microplastics-fish-shellfish-1.3954947
[15] https://www.plasticsoupfoundation.org/en/2016/09/pathogenic-bacteria-travel-microplastics/
[16] http://www3.weforum.org/docs/WEF_The_New_Plastics_Economy.pdf
[17] https://orbmedia.org/stories/Invisibles_plastics
[18] https://www.theguardian.com/environment/2017/sep/06/plastic-fibres-found-tap-water-around-world-study-reveals
[19] https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/19440049.2014.945099?journalCode=tfac20
[20] https://www.theguardian.com/environment/2018/mar/15/microplastics-found-in-more-than-90-of-bottled-water-study-says
[21] https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/19440049.2013.843025
[22] https://www.theguardian.com/environment/2017/sep/06/we-are-living-on-a-plastic-planet-what-does-it-mean-for-our-health
[23] https://www.theguardian.com/environment/2017/sep/06/plastic-fibres-found-tap-water-around-world-study-reveals
[24] https://plasticoceans.org/the-facts/
[25] https://www.theguardian.com/sustainable-business/sour-milk-fibres-textiles-qmilk
[26] https://news.nationalgeographic.com/2017/09/mushroom-fungi-furniture-video-spd/

Πηγή Τρώμε πλαστικό, πίνουμε πλαστικό, κολυμπάμε σε πλαστικό

… ή Όταν ο Κεν Λόουτς ξεβρακώνει τον Μακρόν. — Σε άρθρο της με αυτό τον τίτλο, η γαλλική εφημερίδα Monde Diplomatique (19 Ιανουαρίου) αναφέρει ότι, κατά τη συνάντησή του με τους εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης στις 15 του μήνα, ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε αγέρωχα: «Όσους περνάνε δύσκολα θα τους βοηθήσουμε να γίνουν πιο υπεύθυνοι, διότι υπάρχουν ανάμεσά τους και σαλτιμπάγκοι»!
Ο μουσιού λε πρεζιντάν αναφερόταν

κυρίως στους άνεργους και στο Διάταγμα περί της … «ελευθερίας επιλογής του επαγγελματικού μέλλοντος» των πολιτών, που υπέγραψε στις 28 Δεκεμβρίου 2018. Ένα διάταγμα που συνοψίζεται σ’ ένα μακρύ κατάλογο λόγων διακοπής του επιδόματος ανεργίας, και που χοντρικά αφήνει στους άνεργους την εξής επιλογή: ή να δεχτούν οποιαδήποτε δουλειά, οπουδήποτε κι οσοδήποτε μακριά από τον τόπο διαμονής τους, ή να τους κοπεί το επίδομα ανεργίας!

Ακριβώς ό,τι είχε καταδείξει δραματικά ο Κεν Λόουτς στην ταινία του «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ» (2016) ξεβρακώνοντας τους δικούς του και τους παγκόσμιους Μακρόν…



Πηγή Οι άνεργοι κι οι «σαλτιμπάγκοι»…