20 July, 2018
Home / Περιβαλλον (Page 3)

Στην ταινία «Τα τέρατα» του γνωστού Ιταλού σκηνοθέτη Dino Risi, σε ένα σημείο αναφέρεται με προκλητικό και ελιτίστικο τρόπο:
Κάποιος βλέποντας ότι οι ηλίθιοι ήταν η πλειοψηφία, σκέφτηκε την ίδρυση του Κόμματος των Ηλιθίων, αλλά κανείς δεν τον ακολούθησε. Έτσι άλλαξε το όνομα σε Κόμμα των Ευφυών και τότε όλοι οι ηλίθιοι τον ακολούθησαν. 

Πρόλογος από: Γιώργο Κουτσαντώνη και Μιχάλη Θεοδοσιάδη

Ακολουθεί απόσπασμα από το βιβλίο της Σιμόν Βέιλ Για την Κατάργηση των Κομμάτων το οποίο προτείνουμε να διαβαστεί παράλληλα με προηγούμενη ανάρτησή μας: Simone Weil – Σκέψεις για τη γενική κατάργηση των πολιτικών κομμάτων. Σε αντίθεση με τα τέρατα του Risi, η Σιμόν Βέιλ, με τον στιβαρό και δομημένο λόγο της, δεν ασκεί απλά μια ειρωνική και καυστική κριτική στα πολιτικά κόμματα. Η Βέιλ χωρίς να υποτιμά τον άνθρωπο «ξεμπροστιάζει» τον ίδιο το θεσμό και τον απογυμνώνει από την φαινομενική του αίγλη. Χρησιμοποιεί τη λογική και ορίζει ρητά ως θεραπευτική επιλογή/ανάγκη την απελευθέρωσή μας από τα κόμματα, τα οποία (όπως γράφει η ίδια) σαν τη λέπρα αρρωσταίνουν τη σκέψη και τη λογική.

Επιπλέον, μας είναι γνωστό ότι η φιλοσοφία της Βέιλ έχει βαθιές θρησκευτικές και μεταφυσικές βάσεις. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν τη φέρνει σε αντίθεση με τη ρεπουμπλικανική ηθική (την ηθική της δημοκρατίας, με άλλα λόγια). Αντίθετα, η σκέψη της Βέιλ παρότι εκλαμβάνει ως αφετηρία της θεωρητικά σχήματα τα οποία -τυπικά τουλάχιστον- δε συσχετίζονται με τη δημοκρατική παράδοση της δύσης (θα έλεγε κανείς), οδηγείται σε μια υβριδική φιλοσοφία που προσεγγίζει μια από τις βασικότερες πτυχές αυτής της παράδοσης: τη σημασία της ατομικής δόξας, που αποτελούσε βασική συνιστώσα της Αθηναϊκής δημοκρατίας, του αἰὲν ἀριστεύειν, κοινώς του ανταγωνισμού όλων των προσωπικών απόψεων κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων της εκκλησίας του δήμου. Ένας από τους λόγους που οφείλουμε να αποκηρύξουμε τα πολιτικά κόμματα, όπως λέει η Βέιλ, έγκειται στο γεγονός ότι τα κόμματα προσπαθούν να διαλύσουν και να πολτοποιήσουν όλα τα πολιτικά υποκείμενα, προσπαθώντας να τα συνενώσουν κάτω από μία ιδεολογική ομπρέλα, εφόσον κάθε άτομο και κάθε υποκείμενο συνθλίβεται μέσα στους ιεραρχικούς τους μηχανισμούς ώστε να απαιτείται πάντα να μιλάει κάποιος άλλος εξ ονόματός αυτών, κάποιος που εκφράζει τη «γενική βούληση». Τούτη η πολιτική ομογενοποίησης και σαλαμοποίησης, έχοντας εκμηδενίσει όλους τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς γνώμων, παραβλέπει τη σημασία της σύγκρουσης ιδεών, ως αποτέλεσμα του λεγόμενου self-reliance (αυτοδυναμία) κατά τον Ralph Waldo Emerson, οδηγώντας στο GroupThink, στη λογική του consensus που κατά βάση πρόκειται για ιδεολογική ειρηνοποίηση. Το να εγγυώνται, λοιπόν, τέτοιοι πολιτικοί οργανισμοί τον «εκδημοκρατισμό» της κοινωνίας είναι αντίφαση εν τοις όροις, καθότι στρεβλώνει την ιδέα περί δημοκρατίας.

Κοριτσάκια που θαρρούσαν ότι πρόσκεινται στον γκωλισμό σαν να ήταν το γαλλικό ισοδύναμο του χιτλερισμού, πρόσθεταν: «Η αλήθεια είναι σχετική, ακόμη και στη γεωμετρία». Άγγιζαν άθελά τους την ουσία. Αν δεν υπάρχει αλήθεια, είναι νόμιμο να σκεφτόμαστε κατά τον άλφα ή βήτα τρόπο. Έχουμε μαύρα μαλλιά, καστανά, κόκκινα, ή ξανθά, από φυσικού μας. Η σκέψη, όπως τα μαλλιά, είναι τότε προϊόν μια φυσικής διεργασίας αφαίρεσης. Αν παραδεχτούμε ότι υπάρχει μια αλήθεια, δεν επιτρέπεται να σκεφτούμε παρά αυτό που είναι αληθινό. Σκεφτόμαστε τότε κάτι, όχι επειδή τυχαίνει να είμαστε Γάλλοι, καθολικοί ή σοσιαλιστές, αλλά επειδή το ακατάβλητο φως του αυτονότητου μας υποχρεώνει να σκεφτούμε έτσι και όχι διαφορετικά.

Πώς να προσυπογράψουμε διακηρύξεις που δεν γνωρίζουμε; Αρκεί να υποταχτούμε άνευ όρων στην αυθεντία από την οποία εκπορεύονται.

Γι’ αυτό ο άγιος Θωμάς (ενν. ο Ακινάτης) δεν θέλει να υποστηρίξει τις διακηρύξεις του παρά διαμέσου της αυθεντίας της Εκκλησίας, εξαιρώντας κάθε άλλο επιχείρημα. Επειδή, λέει, δεν χρειάζονται περισσότερα γι’ αυτούς που τις αποδέχονται, ενώ κανένα επιχείρημα δεν θα έπειθε αυτούς που τις αρνούνται.

Έτσι το εσωτερικό φως του αυτονόητου, αυτής της ικανότητας αντίληψης που παραχωρήθηκε άνωθεν στην ψυχή του ανθρώπου για να ανταποκρίνεται στην επιθυμία της αλήθειας, έχει απορριφτεί, καταδικασμένο σε έργα δουλοπρεπή, κάπως σαν να κάνεις προσθέσεις, αποκλείοντας κάθε έρευνα που σχετίζεται με το πνευματικό πεπρωμένο του ανθρώπου. Το κίνητρο της σκέψης δεν είναι πια η άνευ όρων και καθορισμών επιθυμία της αλήθειας, αλλά η επιθυμία συμμόρφωσης με μια εκ των προτέρων θεσμοθετημένη διδασκαλία.

Το γεγονός ότι η Εκκλησία που ίδρυσε ο Χριστός κατέπνιξε έτσι σε τόσο ευρεία κλίμακα το πνεύμα της αλήθειας -και αν δεν το κατάφερε ολοκληρωτικά με την Ιερά Εξέταση, τούτο οφείλεται στο ότι η μυστική (εμπειρία) πρόσφερε ένα ασφαλές καταφύγιο- αποτελεί τραγική ειρωνεία. Το έχουν παρατηρήσει επανειλημμένα. Εκείνο που έχουν παρατηρήσει λιγότερο είναι μια άλλη τραγική ειρωνεία. Ότι το κίνημα εξέγερσης ενάντια στην κατάπνιξη των πνευμάτων υπό το καθεστώς της Ιεράς ‘Εξέτασης προσανατολίστηκε έτσι ώστε να εξακολουθήσει το έργο της κατάπνιξης.

Η Μεταρρύθμιση και ο ουμανισμός της Αναγέννησης, διπλό προϊόν αυτής της εξέγερσης, συνέβαλαν τα μέγιστα στη δημιουργία, ύστερα από τρείς αιώνες ωρίμανσης, του πνεύματος του 1789. Από εδώ προήλθε ύστερα από ένα διάστημα ή δημοκρατία μας, θεμελιωμένη στο παιχνίδι των κομμάτων, που το καθένα τους είναι μια μικρή κοσμική Εκκλησία, οπλισμένη με την απειλή του αφορισμού. Η επίδραση των κομμάτων έχει μολύνει ολόκληρη τη διανοητική ζωή της εποχής μας.

Ένας άνθρωπος που προσχωρεί σε ένα κόμμα έχει προσέξει ότι υπάρχουν πιθανώς στην πράξη και στην προπαγάνδα αυτού του κόμματος πράγματα που του φάνηκαν σωστά και καλά. Ποτέ του όμως δεν μελέτησε τη θέση του κόμματος αναφορικά με τα προβλήματα του δημόσιου βίου. Μπαίνοντας στο κόμμα, αποδέχεται θέσεις που αγνοεί. Έτσι, υποτάσσει τη σκέψη του στην αυθεντία του κόμματος. Όταν, σιγά σιγά θα μάθει τις θέσεις αυτές, θα τις αποδεχτεί ανεξέταστα.

Είναι ακριβώς το ίδιο που συμβαίνει σε όποιον προσχωρεί στην καθολική ορθοδοξία, τη σύμφωνη με τη σύλληψη του άγιου Θωμά [1].

Εάν ένας ρωτούσε, ζητώντας την κάρτα του μέλους : «Συμφωνώ με το κόμμα στο τάδε, τάδε και τάδε σημείο. Δεν έχω μελετήσει τις άλλες θέσεις του και διατηρώ όλες μου τις επιφυλάξεις, για όσο δεν θα το έχω κάνει», θα τον παρακαλούσαν σίγουρα να ξαναπεράσει αργότερα.

Στην πραγματικότητα όμως, πλην σπανίων εξαιρέσεων, όποιος εισέρχεται σε ένα κόμμα υιοθετεί πειθήνια την πνευματική στάση που θα εκφράσει αργότερα λέγοντας: «Όντας μοναρχικός, όντας σοσιαλιστής, σκέφτομαι ότι…». Είναι τόσο αναπαυτικό! Γιατί αυτό δεν είναι σκέψη. Δεν υπάρχει τίποτα πιο αναπαυτικό από το να μη σκέφτεσαι.

Όσο για το τρίτο χαρακτηριστικό των κομμάτων (βλέπε εδώ σ. 26) και για το ότι πρόκειται για μηχανές παραγωγής συλλογικού πάθους, είναι τόσο ορατό που δεν χρειάζεται να αποδειχτεί. Το συλλογικό πάθος είναι η μοναδική ενέργεια την οποία διαθέτουν τα κόμματα για να ασκήσουν εξωτερική προπαγάνδα και πίεση στην ψυχή κάθε μέλους.

Ομολογείται ότι το πνεύμα του κόμματος αποτυφλώνει τον άνθρωπο, τον καθιστά αναίσθητο στο δίκαιο, εξωθεί ακόμη και έντιμους πολίτες σε πιο άγρια και ωμή επίθεση κατά αθώων. Το ομολογούμε, αλλά δεν σκεφτόμαστε να καταργήσουμε τους οργανισμούς που παρασκευάζουν αυτό το πνεύμα.

Ωστόσο, απαγορεύουν τα ναρκωτικά.

Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι εξαρτημένοι από αυτά. Αλλά θα υπήρχαν περισσότεροι, εάν το κράτος οργάνωνε την πώληση του όπιου και της κοκαΐνης σε όλα τα καπνοπωλεία, με διαφημιστικές αφίσες που να ενθαρρύνουν την κατανάλωσή τους.

Το συμπέρασμα είναι ότι ο θεσμός των κομμάτων φαίνεται να συνιστά σχεδόν απόλυτο κακό. Είναι κακά στην ίδια τους την αρχή, και έχουν κακές πρακτικές συνέπειες.

Η κατάργηση των κομμάτων θα ήταν το σχεδόν απόλυτο καλό. Είναι εμμενώς νόμιμο καταρχήν και δεν φαίνεται πρακτικά παρά να έχει αγαθές συνέπειες.

Οι υποψήφιοι θα έλεγαν στους ψηφοφόρους όχι ότι «έχω αυτή την ετικέτα» -πράγμα που πρακτικά δεν μαθαίνει τίποτα στο κοινό σχετικά με τη συγκεκριμένη στάση τους απέναντι σε απτά προβλήματα- αλλά θα τους έλεγαν: «σκέφτομαι αυτό, εκείνο και το άλλο απέναντι σε αυτό, εκείνο και το άλλο σοβαρό πρόβλημα».

Οι εκλεγμένοι θα συνασπίζονταν και θα διαλύονταν ανάλογα με τη φυσική κινητικότητα που δημιουργεί ή συμφωνία ή ή διαφωνία απόψεων. Μπορώ Θαυμάσια να είμαι σύμφωνος με τον κ. Α. για την αποικοκρατία και να διαφωνώ μαζί του για την ιδιοκτησία των χωρικών. Το αντίστροφο με τον κ. Β. Εάν το θέμα ήταν η αποικιοκρατία θα πήγαινα, πριν τη συνεδρίαση, να κουβεντιάσω λίγο με τον κ. Α. ή, εάν ήταν η ιδιοκτησία των χωρικών, με τον κ. Β.

Η τεχνητή συγκρότηση σε κόμματα έχει συμπέσει τόσο λίγο με πραγματικές συγγενικές απόψεις, που ένας βουλευτής μπορεί να διαφωνεί σε όλες τις συγκεκριμένες στάσεις με ένα συνάδελφο του ίδιου κόμματος και να συμφωνεί με βουλευτή άλλου κόμματος.
Πόσες φορές στη Γερμανία, στα 1932, ένας κομμουνιστής και ένας ναζιστής, κουβεντιάζοντας στο δρόμο, έπαθαν σκοτοδίνη όταν διαπίστωσαν ότι συμφωνούν σε όλα!

Μπροστά από το Κοινοβούλιο, καθώς υπήρχαν περιοδικά ιδεών, φυσικό ήταν να δημιουργούν γύρω τους και τα ανάλογα περιβάλλοντα. Αυτά τα περιβάλλοντα έπρεπε να διατηρούνται σε ρευστή κατάσταση. Αυτή η ρευστότητα κάνει αυτά τα περιβάλλοντα συγγενών απόψεων να διακρίνονται από τα κόμματα και τα εμποδίζει να ασκούν κακή επιδραση. Όταν συναναστρεφόμαστε φιλικά αυτόν που διευθύνει ένα τέτοιο περιοδικό, αυτούς που γράφουν συχνά σε αυτό, όταν γράφουμε κι εμείς οι ίδιοι, ξέρουμε ότι είμαστε σε επαφή με το περιβάλλον αυτού του περιοδικού. Αλλά δεν ξέρούμε εάν εμείς οι ίδιοι ανήκουμε σ’αυτό. Δεν υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στο έξω και το μέσα. Σε ευρύτερο κύκλο βρίσκονται αυτοί που διαβάζουν το περιοδικό και γνωρίζουν έναν ή δύο από τους συγγραφείς του. Ακόμα πιο πέρα οι τακτικοί αναγνώστες που αντλούν από αυτό κάποια έμπνευση. Πιο μακριά οι ευκαιριακοί αναγνώστες. Κανενός ομως δεν θα του περνούσε από το νου να σκεφτεί ή να πει: «Όντας συνδεδεμένος με αυτό το περιοδικό, σκέφτομαι ότι…».

Όταν οι συνεργάτες ενός περιοδικού παρουσιάζονται στις εκλογές, θα έπρεπε να τους απαγορεύεται να παρουσιάζονται με την ιδιότητα συνεργάτη. Θα έπρεπε να απαγορεύεται στο περιοδικό να τους προσφέρει αξιώματα ή να βοηθήσει άμεσα ή έμμεσα την υποψηφιότητά τους, ή έστω απλώς να άναφερθεί σ’ αυτήν.

Κάθε ομάδα «φίλων» τέτοιου περιοδικού έπρεπε να απαγορεύεται.

Εάν ένα περιοδικό εμπόδιζε τους συνεργάτες του, επί ποινή αποκλεισμού, να συνεργαστούν σε οποιεσδήποτε άλλες εκδόσεις, θα έπρεπε να ανασταλεί η έκδοση του μόλις αποδεικνυόταν το γεγονός.

Αυτό προϋποθέτει ένα καθεστώς τύπου που θα καθιστούσε αδύνατο να συνεργαστείς σε εκδόσεις ατιμωτικές.

Κάθε φορά που ένα τέτοιο περιβάλλον θα επιχειρούσε να προσδιοριστεί με βάση συγκεκριμένα χαρακτηριστικά μέλους, θα υπήρχε ποινική καταστολή, όταν θα είχαμε επιβεβαίωση του γεγονότος. Εννοείται ότι θα υπήρχαν παράνομα κόμματα. Αλλά τα μέλη τους δεν θα είχαν ήσυχη συνείδηση. Δεν θα μπορούσαν πιά να επιδείξουν δημόσια πνεύμα δουλαγωγίας. Δεν θα μπορούσαν να προπαγανδίζουν τίποτα εν ονόματι του κόμματος. Το κόμμα δεν θα μπορούσε πιά να τα κρατά σ’ ένα αδιέξοδο δίκτυο ενδιαφερόντων, αισθημάτων και υποχρεώσεων.

Κάθε φορά που ένας νόμος είναι αδέκαστος, δίκαιος και θεμελιωμένος σε μια θεώρηση του κοινού αγαθού, αφομοιώσιμη από το λαό, αδυνατίζει όλα όσα απαγορεύει. Τα αδυνατίζει από μόνο το γεγονός ότι υπάρχει και ανεξάρτητα από τα κατασταλτικά μέτρα που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν εφαρμόζοντάς τον.

Αυτή η ενυπάρχουσα μεγαλοσύνη του νόμου είναι παράγοντας της δημόσιας ζωής, που την έχουμε από καιρό λησμονήσει και στην οποία πρέπει να επανέλθουμε.

Φαίνεται ότι τα κωλύματα που αναγνωρίζομε στην ύπαρξη παράνομων κομμάτων απαντώνται σε βαθμό υψηλότερο στα νόμιμα κόμματα.

Γενικά θα λέγαμε ότι μια προσεκτική εξέταση δεν αφήνει να φανεί από κάθε άποψη κανενός είδους κώλυμα ως επακόλουθο της κατάργησης των κομμάτων.

Κατά έναν παράδοξο τρόπο τα απρόσκοπτα μέτρα αυτού του είδους είναι εκείνα που έχουν τις λιγότερες πιθανότητες να ληφθούν. Λένε: αν ήταν τόσο απλό, γιατί δεν εφαρμόστηκαν πολύ πρωτύτερα;

Κι όμως, γενικά, τα σπουδαία πράγματα είναι εύκολα και απλά.

Αυτό το γεγονός θα άπλωνε την εξυγιαντική του επενέργεια πολύ πέρα από τα δημόσια πράγματα. Γιατί το πνεύμα του κόμματος κατάφερε να τα μολύνει όλα.

Οι θεσμοί που καθορίζουν το παιχνίδι της δημόσιας ζωής σε μια χώρα επηρεάζουν πάντα τη σκέψη στην ολότητά της, εξαιτίας του γοήτρου της εξουσίας.

Φτάσαμε στο σημείο να μη σκεφτόμαστε σχεδόν καθόλου, σε κανέναν τομέα, παρά να παίρνουμε θέση «υπέρ» ή «κατά» μιας γνώμης. Έπειτα αναζητούμε επιχειρήματα, ανάλογα με την περίπτωση, είτε υπέρ είτε κατά. Είναι ακριβώς σαν να μεταθέτουμε την προσχώρηση σε ένα κόμμα.

Όπως στα πολιτικά κόμματα, υπάρχουν δημοκράτες που αποδέχονται πολλά κόμματα, το ίδιο και στο πεδίο των γνωμών τα ανοιχτά πνεύματα αναγνωρίζουν άξια στις γνώμες με τις οποίες διαφωνούν.

Αυτό σημαίνει να έχεις χάσει την ίδια την αίσθηση του αληθινού και του ψευδούς.

Άλλοι, έχοντας πάρει θέση για μια γνώμη, δεν συναινούν να εξεταστεί τίποτα αντίθετό της. Να η μετάθεση του ολοκληρωτικού πνεύματος.

Όταν ο Αϊνστάιν ήρθε στη Γαλλία, όλοι οι ανήκοντες σε περιβάλλοντα διανόησης, περιλαμβανομένων ακόμη και των σοφών, διαιρέθηκαν σε δύο στρατόπεδα, υπέρ του και κατά. Κάθε νέα επιστημονική σκέψη έχει τους οπαδούς της και τους αντιπάλους της. Και οι δύο υποκινούνται σε θλιβερό βαθμό από το κομματικό πνεύμα. Άλλωστε, αποκρυσταλλώνονται λίγο-πολύ σε αυτά τα περιβάλλοντα τάσεις και φατρίες.

Στην τέχνη και τη λογοτεχνία τα πράγματα είναι ακόμη πιο ξεκάθαρα. Ο κυβισμός και ο υπερρεαλισμός υπήρξαν κάτι σαν κόμματα. Ήμασταν «ζιντιανοί», όπως ήμασταν «μωρουαϊστες» [2]. Για να έχουμε όνομα, χρειάζεται να περιστοιχιζόμαστε από ομήγυρη θαυμαστών εμπνεόμενων από κομματικό πνεύμα.

Το ίδιο δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην αφοσίωση στο κόμμα και σε μια Εκκλησία, ή πάλι σε μια αντιθρησκευτική στάση. Ήμασταν υπέρ ή κατά της πίστης στο Θεό, υπέρ ή κατά του χριστιανισμού, και ούτω καθεξής. Φτάσαμε στο σημείο, στο χώρο της θρησκείας, να μιλούμε για αγωνιστές.

Ακόμη και στα σχολεία δεν έχουμε άλλο τρόπο να ενδυναμώσομε τη σκέψη των παιδιών παρά καλώντας τα να τοποθετηθούν υπέρ ή κατά. Παραθέτουμε μια φράση από έναν μεγάλο συγγραφέα και τους λέμε: «Συμφωνείτε ή όχι; Αναπτύξτε τα επιχειρήματά σας». Στο διαγώνισμα οι δύστυχοι μαθητές, όντας υποχρεωμένοι να τελειώσουν την έκθεση μέσα σε τρείς ώρες, δεν έχουν ούτε πέντε λεπτά για να αναρωτηθούν αν συμφωνούν. Κι όμως είναι τόσο εύκολο να τους πούμε: «Μελετήστε αυτό το κείμενο και εκφράστε τις σκέψεις που σας έρχονται στο νου».

Παντού σχεδόν -συχνά και για καθαρά τεχνικά προβλήματα- η διεργασία της υπεράσπισης, το να πάρουμε θέση υπέρ ή κατά, υποκατέστησε τη διεργασία της σκέψης.

Είναι κάτι σαν λέπρα, που προέρχεται από τα πολιτικά περιβάλλοντα και που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα, προσβάλλοντας τη σκέψη σχεδόν στο σύνολό της.

Είναι αμφίβολο αν μπορούμε να θεραπεύσουμε αυτή τη λέπρα, που μας σκοτώνει, αν δεν κάνουμε την αρχή καταργώντας τα πολιτικά κόμματα.

[1]. Ας σκεφτούν οι αναγνώστες και το παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο της Βέιλ Επιστολή πρός έναν Ιερέα (μτφρ. Π. Υφαντής, Ευθύνη, Σειρά Αναλόγιο, 2007, σ. 46): «Η θωμιστική αντληψη για την πίστη συνεπάγεται έναν «ολοκληρωτισμό» έξίσου ή καί περισσότερο ασφυκτικό από έκείνον του Χίτλερ. Διότι άν τό πνεύμα αποδέχεται όχι μόνο όσα η Εκκλησία έχει αναγνωρίσει ως αρκούντως υποχρεωτικά για την πίστη αλλά και όσα αυτή θα αναγνωρίσει ενδεχομένως ως τέτοια, η διανόηση πρέπει να είναι φιμωμένη και περιορισμένη σέ δουλικά καθήκοντα»

[2]. Οι πρώτοι, προφανώς, οπαδοί του Αντρέ Ζίντ, συγγραφέα μεταξύ άλλων των βιβλίων Ποιμενική συμφωνία. Επίγειες τροφές κ.ά. (βραβειο Νόμπελ 1947). Οι δεύτεροι οπαδοί του Αντρέ Μωρουά (1885-1967), επίσης συγγραφέα, ακαδημαϊκού και βιογράφου διασημοτήτων, όπως του Σέλλεϋ, της Γεωργίας Σάνδη κ.ά.

Επιμέλεια: Γιώργος Κουτσαντώνης

Πηγή Simone Weil-Αποκηρύξτε τα πολιτικά κόμματα

Στην ταινία «Τα τέρατα» του γνωστού Ιταλού σκηνοθέτη Dino Risi, σε ένα σημείο αναφέρεται με προκλητικό και ελιτίστικο τρόπο:
Κάποιος βλέποντας ότι οι ηλίθιοι ήταν η πλειοψηφία, σκέφτηκε την ίδρυση του Κόμματος των Ηλιθίων, αλλά κανείς δεν τον ακολούθησε. Έτσι άλλαξε το όνομα σε Κόμμα των Ευφυών και τότε όλοι οι ηλίθιοι τον ακολούθησαν. 

Πρόλογος από: Γιώργο Κουτσαντώνη και Μιχάλη Θεοδοσιάδη

Ακολουθεί απόσπασμα από το βιβλίο της Σιμόν Βέιλ Για την Κατάργηση των Κομμάτων το οποίο προτείνουμε να διαβαστεί παράλληλα με προηγούμενη ανάρτησή μας: Simone Weil – Σκέψεις για τη γενική κατάργηση των πολιτικών κομμάτων. Σε αντίθεση με τα τέρατα του Risi, η Σιμόν Βέιλ, με τον στιβαρό και δομημένο λόγο της, δεν ασκεί απλά μια ειρωνική και καυστική κριτική στα πολιτικά κόμματα. Η Βέιλ χωρίς να υποτιμά τον άνθρωπο «ξεμπροστιάζει» τον ίδιο το θεσμό και τον απογυμνώνει από την φαινομενική του αίγλη. Χρησιμοποιεί τη λογική και ορίζει ρητά ως θεραπευτική επιλογή/ανάγκη την απελευθέρωσή μας από τα κόμματα, τα οποία (όπως γράφει η ίδια) σαν τη λέπρα αρρωσταίνουν τη σκέψη και τη λογική.

Επιπλέον, μας είναι γνωστό ότι η φιλοσοφία της Βέιλ έχει βαθιές θρησκευτικές και μεταφυσικές βάσεις. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν τη φέρνει σε αντίθεση με τη ρεπουμπλικανική ηθική (την ηθική της δημοκρατίας, με άλλα λόγια). Αντίθετα, η σκέψη της Βέιλ παρότι εκλαμβάνει ως αφετηρία της θεωρητικά σχήματα τα οποία -τυπικά τουλάχιστον- δε συσχετίζονται με τη δημοκρατική παράδοση της δύσης (θα έλεγε κανείς), οδηγείται σε μια υβριδική φιλοσοφία που προσεγγίζει μια από τις βασικότερες πτυχές αυτής της παράδοσης: τη σημασία της ατομικής δόξας, που αποτελούσε βασική συνιστώσα της Αθηναϊκής δημοκρατίας, του αἰὲν ἀριστεύειν, κοινώς του ανταγωνισμού όλων των προσωπικών απόψεων κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων της εκκλησίας του δήμου. Ένας από τους λόγους που οφείλουμε να αποκηρύξουμε τα πολιτικά κόμματα, όπως λέει η Βέιλ, έγκειται στο γεγονός ότι τα κόμματα προσπαθούν να διαλύσουν και να πολτοποιήσουν όλα τα πολιτικά υποκείμενα, προσπαθώντας να τα συνενώσουν κάτω από μία ιδεολογική ομπρέλα, εφόσον κάθε άτομο και κάθε υποκείμενο συνθλίβεται μέσα στους ιεραρχικούς τους μηχανισμούς ώστε να απαιτείται πάντα να μιλάει κάποιος άλλος εξ ονόματός αυτών, κάποιος που εκφράζει τη «γενική βούληση». Τούτη η πολιτική ομογενοποίησης και σαλαμοποίησης, έχοντας εκμηδενίσει όλους τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς γνώμων, παραβλέπει τη σημασία της σύγκρουσης ιδεών, ως αποτέλεσμα του λεγόμενου self-reliance (αυτοδυναμία) κατά τον Ralph Waldo Emerson, οδηγώντας στο GroupThink, στη λογική του consensus που κατά βάση πρόκειται για ιδεολογική ειρηνοποίηση. Το να εγγυώνται, λοιπόν, τέτοιοι πολιτικοί οργανισμοί τον «εκδημοκρατισμό» της κοινωνίας είναι αντίφαση εν τοις όροις, καθότι στρεβλώνει την ιδέα περί δημοκρατίας.

Κοριτσάκια που θαρρούσαν ότι πρόσκεινται στον γκωλισμό σαν να ήταν το γαλλικό ισοδύναμο του χιτλερισμού, πρόσθεταν: «Η αλήθεια είναι σχετική, ακόμη και στη γεωμετρία». Άγγιζαν άθελά τους την ουσία. Αν δεν υπάρχει αλήθεια, είναι νόμιμο να σκεφτόμαστε κατά τον άλφα ή βήτα τρόπο. Έχουμε μαύρα μαλλιά, καστανά, κόκκινα, ή ξανθά, από φυσικού μας. Η σκέψη, όπως τα μαλλιά, είναι τότε προϊόν μια φυσικής διεργασίας αφαίρεσης. Αν παραδεχτούμε ότι υπάρχει μια αλήθεια, δεν επιτρέπεται να σκεφτούμε παρά αυτό που είναι αληθινό. Σκεφτόμαστε τότε κάτι, όχι επειδή τυχαίνει να είμαστε Γάλλοι, καθολικοί ή σοσιαλιστές, αλλά επειδή το ακατάβλητο φως του αυτονότητου μας υποχρεώνει να σκεφτούμε έτσι και όχι διαφορετικά.

Πώς να προσυπογράψουμε διακηρύξεις που δεν γνωρίζουμε; Αρκεί να υποταχτούμε άνευ όρων στην αυθεντία από την οποία εκπορεύονται.

Γι’ αυτό ο άγιος Θωμάς (ενν. ο Ακινάτης) δεν θέλει να υποστηρίξει τις διακηρύξεις του παρά διαμέσου της αυθεντίας της Εκκλησίας, εξαιρώντας κάθε άλλο επιχείρημα. Επειδή, λέει, δεν χρειάζονται περισσότερα γι’ αυτούς που τις αποδέχονται, ενώ κανένα επιχείρημα δεν θα έπειθε αυτούς που τις αρνούνται.

Έτσι το εσωτερικό φως του αυτονόητου, αυτής της ικανότητας αντίληψης που παραχωρήθηκε άνωθεν στην ψυχή του ανθρώπου για να ανταποκρίνεται στην επιθυμία της αλήθειας, έχει απορριφτεί, καταδικασμένο σε έργα δουλοπρεπή, κάπως σαν να κάνεις προσθέσεις, αποκλείοντας κάθε έρευνα που σχετίζεται με το πνευματικό πεπρωμένο του ανθρώπου. Το κίνητρο της σκέψης δεν είναι πια η άνευ όρων και καθορισμών επιθυμία της αλήθειας, αλλά η επιθυμία συμμόρφωσης με μια εκ των προτέρων θεσμοθετημένη διδασκαλία.

Το γεγονός ότι η Εκκλησία που ίδρυσε ο Χριστός κατέπνιξε έτσι σε τόσο ευρεία κλίμακα το πνεύμα της αλήθειας -και αν δεν το κατάφερε ολοκληρωτικά με την Ιερά Εξέταση, τούτο οφείλεται στο ότι η μυστική (εμπειρία) πρόσφερε ένα ασφαλές καταφύγιο- αποτελεί τραγική ειρωνεία. Το έχουν παρατηρήσει επανειλημμένα. Εκείνο που έχουν παρατηρήσει λιγότερο είναι μια άλλη τραγική ειρωνεία. Ότι το κίνημα εξέγερσης ενάντια στην κατάπνιξη των πνευμάτων υπό το καθεστώς της Ιεράς ‘Εξέτασης προσανατολίστηκε έτσι ώστε να εξακολουθήσει το έργο της κατάπνιξης.

Η Μεταρρύθμιση και ο ουμανισμός της Αναγέννησης, διπλό προϊόν αυτής της εξέγερσης, συνέβαλαν τα μέγιστα στη δημιουργία, ύστερα από τρείς αιώνες ωρίμανσης, του πνεύματος του 1789. Από εδώ προήλθε ύστερα από ένα διάστημα ή δημοκρατία μας, θεμελιωμένη στο παιχνίδι των κομμάτων, που το καθένα τους είναι μια μικρή κοσμική Εκκλησία, οπλισμένη με την απειλή του αφορισμού. Η επίδραση των κομμάτων έχει μολύνει ολόκληρη τη διανοητική ζωή της εποχής μας.

Ένας άνθρωπος που προσχωρεί σε ένα κόμμα έχει προσέξει ότι υπάρχουν πιθανώς στην πράξη και στην προπαγάνδα αυτού του κόμματος πράγματα που του φάνηκαν σωστά και καλά. Ποτέ του όμως δεν μελέτησε τη θέση του κόμματος αναφορικά με τα προβλήματα του δημόσιου βίου. Μπαίνοντας στο κόμμα, αποδέχεται θέσεις που αγνοεί. Έτσι, υποτάσσει τη σκέψη του στην αυθεντία του κόμματος. Όταν, σιγά σιγά θα μάθει τις θέσεις αυτές, θα τις αποδεχτεί ανεξέταστα.

Είναι ακριβώς το ίδιο που συμβαίνει σε όποιον προσχωρεί στην καθολική ορθοδοξία, τη σύμφωνη με τη σύλληψη του άγιου Θωμά [1].

Εάν ένας ρωτούσε, ζητώντας την κάρτα του μέλους : «Συμφωνώ με το κόμμα στο τάδε, τάδε και τάδε σημείο. Δεν έχω μελετήσει τις άλλες θέσεις του και διατηρώ όλες μου τις επιφυλάξεις, για όσο δεν θα το έχω κάνει», θα τον παρακαλούσαν σίγουρα να ξαναπεράσει αργότερα.

Στην πραγματικότητα όμως, πλην σπανίων εξαιρέσεων, όποιος εισέρχεται σε ένα κόμμα υιοθετεί πειθήνια την πνευματική στάση που θα εκφράσει αργότερα λέγοντας: «Όντας μοναρχικός, όντας σοσιαλιστής, σκέφτομαι ότι…». Είναι τόσο αναπαυτικό! Γιατί αυτό δεν είναι σκέψη. Δεν υπάρχει τίποτα πιο αναπαυτικό από το να μη σκέφτεσαι.

Όσο για το τρίτο χαρακτηριστικό των κομμάτων (βλέπε εδώ σ. 26) και για το ότι πρόκειται για μηχανές παραγωγής συλλογικού πάθους, είναι τόσο ορατό που δεν χρειάζεται να αποδειχτεί. Το συλλογικό πάθος είναι η μοναδική ενέργεια την οποία διαθέτουν τα κόμματα για να ασκήσουν εξωτερική προπαγάνδα και πίεση στην ψυχή κάθε μέλους.

Ομολογείται ότι το πνεύμα του κόμματος αποτυφλώνει τον άνθρωπο, τον καθιστά αναίσθητο στο δίκαιο, εξωθεί ακόμη και έντιμους πολίτες σε πιο άγρια και ωμή επίθεση κατά αθώων. Το ομολογούμε, αλλά δεν σκεφτόμαστε να καταργήσουμε τους οργανισμούς που παρασκευάζουν αυτό το πνεύμα.

Ωστόσο, απαγορεύουν τα ναρκωτικά.

Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι εξαρτημένοι από αυτά. Αλλά θα υπήρχαν περισσότεροι, εάν το κράτος οργάνωνε την πώληση του όπιου και της κοκαΐνης σε όλα τα καπνοπωλεία, με διαφημιστικές αφίσες που να ενθαρρύνουν την κατανάλωσή τους.

Το συμπέρασμα είναι ότι ο θεσμός των κομμάτων φαίνεται να συνιστά σχεδόν απόλυτο κακό. Είναι κακά στην ίδια τους την αρχή, και έχουν κακές πρακτικές συνέπειες.

Η κατάργηση των κομμάτων θα ήταν το σχεδόν απόλυτο καλό. Είναι εμμενώς νόμιμο καταρχήν και δεν φαίνεται πρακτικά παρά να έχει αγαθές συνέπειες.

Οι υποψήφιοι θα έλεγαν στους ψηφοφόρους όχι ότι «έχω αυτή την ετικέτα» -πράγμα που πρακτικά δεν μαθαίνει τίποτα στο κοινό σχετικά με τη συγκεκριμένη στάση τους απέναντι σε απτά προβλήματα- αλλά θα τους έλεγαν: «σκέφτομαι αυτό, εκείνο και το άλλο απέναντι σε αυτό, εκείνο και το άλλο σοβαρό πρόβλημα».

Οι εκλεγμένοι θα συνασπίζονταν και θα διαλύονταν ανάλογα με τη φυσική κινητικότητα που δημιουργεί ή συμφωνία ή ή διαφωνία απόψεων. Μπορώ Θαυμάσια να είμαι σύμφωνος με τον κ. Α. για την αποικοκρατία και να διαφωνώ μαζί του για την ιδιοκτησία των χωρικών. Το αντίστροφο με τον κ. Β. Εάν το θέμα ήταν η αποικιοκρατία θα πήγαινα, πριν τη συνεδρίαση, να κουβεντιάσω λίγο με τον κ. Α. ή, εάν ήταν η ιδιοκτησία των χωρικών, με τον κ. Β.

Η τεχνητή συγκρότηση σε κόμματα έχει συμπέσει τόσο λίγο με πραγματικές συγγενικές απόψεις, που ένας βουλευτής μπορεί να διαφωνεί σε όλες τις συγκεκριμένες στάσεις με ένα συνάδελφο του ίδιου κόμματος και να συμφωνεί με βουλευτή άλλου κόμματος.
Πόσες φορές στη Γερμανία, στα 1932, ένας κομμουνιστής και ένας ναζιστής, κουβεντιάζοντας στο δρόμο, έπαθαν σκοτοδίνη όταν διαπίστωσαν ότι συμφωνούν σε όλα!

Μπροστά από το Κοινοβούλιο, καθώς υπήρχαν περιοδικά ιδεών, φυσικό ήταν να δημιουργούν γύρω τους και τα ανάλογα περιβάλλοντα. Αυτά τα περιβάλλοντα έπρεπε να διατηρούνται σε ρευστή κατάσταση. Αυτή η ρευστότητα κάνει αυτά τα περιβάλλοντα συγγενών απόψεων να διακρίνονται από τα κόμματα και τα εμποδίζει να ασκούν κακή επιδραση. Όταν συναναστρεφόμαστε φιλικά αυτόν που διευθύνει ένα τέτοιο περιοδικό, αυτούς που γράφουν συχνά σε αυτό, όταν γράφουμε κι εμείς οι ίδιοι, ξέρουμε ότι είμαστε σε επαφή με το περιβάλλον αυτού του περιοδικού. Αλλά δεν ξέρούμε εάν εμείς οι ίδιοι ανήκουμε σ’αυτό. Δεν υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στο έξω και το μέσα. Σε ευρύτερο κύκλο βρίσκονται αυτοί που διαβάζουν το περιοδικό και γνωρίζουν έναν ή δύο από τους συγγραφείς του. Ακόμα πιο πέρα οι τακτικοί αναγνώστες που αντλούν από αυτό κάποια έμπνευση. Πιο μακριά οι ευκαιριακοί αναγνώστες. Κανενός ομως δεν θα του περνούσε από το νου να σκεφτεί ή να πει: «Όντας συνδεδεμένος με αυτό το περιοδικό, σκέφτομαι ότι…».

Όταν οι συνεργάτες ενός περιοδικού παρουσιάζονται στις εκλογές, θα έπρεπε να τους απαγορεύεται να παρουσιάζονται με την ιδιότητα συνεργάτη. Θα έπρεπε να απαγορεύεται στο περιοδικό να τους προσφέρει αξιώματα ή να βοηθήσει άμεσα ή έμμεσα την υποψηφιότητά τους, ή έστω απλώς να άναφερθεί σ’ αυτήν.

Κάθε ομάδα «φίλων» τέτοιου περιοδικού έπρεπε να απαγορεύεται.

Εάν ένα περιοδικό εμπόδιζε τους συνεργάτες του, επί ποινή αποκλεισμού, να συνεργαστούν σε οποιεσδήποτε άλλες εκδόσεις, θα έπρεπε να ανασταλεί η έκδοση του μόλις αποδεικνυόταν το γεγονός.

Αυτό προϋποθέτει ένα καθεστώς τύπου που θα καθιστούσε αδύνατο να συνεργαστείς σε εκδόσεις ατιμωτικές.

Κάθε φορά που ένα τέτοιο περιβάλλον θα επιχειρούσε να προσδιοριστεί με βάση συγκεκριμένα χαρακτηριστικά μέλους, θα υπήρχε ποινική καταστολή, όταν θα είχαμε επιβεβαίωση του γεγονότος. Εννοείται ότι θα υπήρχαν παράνομα κόμματα. Αλλά τα μέλη τους δεν θα είχαν ήσυχη συνείδηση. Δεν θα μπορούσαν πιά να επιδείξουν δημόσια πνεύμα δουλαγωγίας. Δεν θα μπορούσαν να προπαγανδίζουν τίποτα εν ονόματι του κόμματος. Το κόμμα δεν θα μπορούσε πιά να τα κρατά σ’ ένα αδιέξοδο δίκτυο ενδιαφερόντων, αισθημάτων και υποχρεώσεων.

Κάθε φορά που ένας νόμος είναι αδέκαστος, δίκαιος και θεμελιωμένος σε μια θεώρηση του κοινού αγαθού, αφομοιώσιμη από το λαό, αδυνατίζει όλα όσα απαγορεύει. Τα αδυνατίζει από μόνο το γεγονός ότι υπάρχει και ανεξάρτητα από τα κατασταλτικά μέτρα που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν εφαρμόζοντάς τον.

Αυτή η ενυπάρχουσα μεγαλοσύνη του νόμου είναι παράγοντας της δημόσιας ζωής, που την έχουμε από καιρό λησμονήσει και στην οποία πρέπει να επανέλθουμε.

Φαίνεται ότι τα κωλύματα που αναγνωρίζομε στην ύπαρξη παράνομων κομμάτων απαντώνται σε βαθμό υψηλότερο στα νόμιμα κόμματα.

Γενικά θα λέγαμε ότι μια προσεκτική εξέταση δεν αφήνει να φανεί από κάθε άποψη κανενός είδους κώλυμα ως επακόλουθο της κατάργησης των κομμάτων.

Κατά έναν παράδοξο τρόπο τα απρόσκοπτα μέτρα αυτού του είδους είναι εκείνα που έχουν τις λιγότερες πιθανότητες να ληφθούν. Λένε: αν ήταν τόσο απλό, γιατί δεν εφαρμόστηκαν πολύ πρωτύτερα;

Κι όμως, γενικά, τα σπουδαία πράγματα είναι εύκολα και απλά.

Αυτό το γεγονός θα άπλωνε την εξυγιαντική του επενέργεια πολύ πέρα από τα δημόσια πράγματα. Γιατί το πνεύμα του κόμματος κατάφερε να τα μολύνει όλα.

Οι θεσμοί που καθορίζουν το παιχνίδι της δημόσιας ζωής σε μια χώρα επηρεάζουν πάντα τη σκέψη στην ολότητά της, εξαιτίας του γοήτρου της εξουσίας.

Φτάσαμε στο σημείο να μη σκεφτόμαστε σχεδόν καθόλου, σε κανέναν τομέα, παρά να παίρνουμε θέση «υπέρ» ή «κατά» μιας γνώμης. Έπειτα αναζητούμε επιχειρήματα, ανάλογα με την περίπτωση, είτε υπέρ είτε κατά. Είναι ακριβώς σαν να μεταθέτουμε την προσχώρηση σε ένα κόμμα.

Όπως στα πολιτικά κόμματα, υπάρχουν δημοκράτες που αποδέχονται πολλά κόμματα, το ίδιο και στο πεδίο των γνωμών τα ανοιχτά πνεύματα αναγνωρίζουν άξια στις γνώμες με τις οποίες διαφωνούν.

Αυτό σημαίνει να έχεις χάσει την ίδια την αίσθηση του αληθινού και του ψευδούς.

Άλλοι, έχοντας πάρει θέση για μια γνώμη, δεν συναινούν να εξεταστεί τίποτα αντίθετό της. Να η μετάθεση του ολοκληρωτικού πνεύματος.

Όταν ο Αϊνστάιν ήρθε στη Γαλλία, όλοι οι ανήκοντες σε περιβάλλοντα διανόησης, περιλαμβανομένων ακόμη και των σοφών, διαιρέθηκαν σε δύο στρατόπεδα, υπέρ του και κατά. Κάθε νέα επιστημονική σκέψη έχει τους οπαδούς της και τους αντιπάλους της. Και οι δύο υποκινούνται σε θλιβερό βαθμό από το κομματικό πνεύμα. Άλλωστε, αποκρυσταλλώνονται λίγο-πολύ σε αυτά τα περιβάλλοντα τάσεις και φατρίες.

Στην τέχνη και τη λογοτεχνία τα πράγματα είναι ακόμη πιο ξεκάθαρα. Ο κυβισμός και ο υπερρεαλισμός υπήρξαν κάτι σαν κόμματα. Ήμασταν «ζιντιανοί», όπως ήμασταν «μωρουαϊστες» [2]. Για να έχουμε όνομα, χρειάζεται να περιστοιχιζόμαστε από ομήγυρη θαυμαστών εμπνεόμενων από κομματικό πνεύμα.

Το ίδιο δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην αφοσίωση στο κόμμα και σε μια Εκκλησία, ή πάλι σε μια αντιθρησκευτική στάση. Ήμασταν υπέρ ή κατά της πίστης στο Θεό, υπέρ ή κατά του χριστιανισμού, και ούτω καθεξής. Φτάσαμε στο σημείο, στο χώρο της θρησκείας, να μιλούμε για αγωνιστές.

Ακόμη και στα σχολεία δεν έχουμε άλλο τρόπο να ενδυναμώσομε τη σκέψη των παιδιών παρά καλώντας τα να τοποθετηθούν υπέρ ή κατά. Παραθέτουμε μια φράση από έναν μεγάλο συγγραφέα και τους λέμε: «Συμφωνείτε ή όχι; Αναπτύξτε τα επιχειρήματά σας». Στο διαγώνισμα οι δύστυχοι μαθητές, όντας υποχρεωμένοι να τελειώσουν την έκθεση μέσα σε τρείς ώρες, δεν έχουν ούτε πέντε λεπτά για να αναρωτηθούν αν συμφωνούν. Κι όμως είναι τόσο εύκολο να τους πούμε: «Μελετήστε αυτό το κείμενο και εκφράστε τις σκέψεις που σας έρχονται στο νου».

Παντού σχεδόν -συχνά και για καθαρά τεχνικά προβλήματα- η διεργασία της υπεράσπισης, το να πάρουμε θέση υπέρ ή κατά, υποκατέστησε τη διεργασία της σκέψης.

Είναι κάτι σαν λέπρα, που προέρχεται από τα πολιτικά περιβάλλοντα και που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα, προσβάλλοντας τη σκέψη σχεδόν στο σύνολό της.

Είναι αμφίβολο αν μπορούμε να θεραπεύσουμε αυτή τη λέπρα, που μας σκοτώνει, αν δεν κάνουμε την αρχή καταργώντας τα πολιτικά κόμματα.

[1]. Ας σκεφτούν οι αναγνώστες και το παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο της Βέιλ Επιστολή πρός έναν Ιερέα (μτφρ. Π. Υφαντής, Ευθύνη, Σειρά Αναλόγιο, 2007, σ. 46): «Η θωμιστική αντληψη για την πίστη συνεπάγεται έναν «ολοκληρωτισμό» έξίσου ή καί περισσότερο ασφυκτικό από έκείνον του Χίτλερ. Διότι άν τό πνεύμα αποδέχεται όχι μόνο όσα η Εκκλησία έχει αναγνωρίσει ως αρκούντως υποχρεωτικά για την πίστη αλλά και όσα αυτή θα αναγνωρίσει ενδεχομένως ως τέτοια, η διανόηση πρέπει να είναι φιμωμένη και περιορισμένη σέ δουλικά καθήκοντα»

[2]. Οι πρώτοι, προφανώς, οπαδοί του Αντρέ Ζίντ, συγγραφέα μεταξύ άλλων των βιβλίων Ποιμενική συμφωνία. Επίγειες τροφές κ.ά. (βραβειο Νόμπελ 1947). Οι δεύτεροι οπαδοί του Αντρέ Μωρουά (1885-1967), επίσης συγγραφέα, ακαδημαϊκού και βιογράφου διασημοτήτων, όπως του Σέλλεϋ, της Γεωργίας Σάνδη κ.ά.

Επιμέλεια: Γιώργος Κουτσαντώνης

Πηγή Simone Weil-Αποκηρύξτε τα πολιτικά κόμματα

Θα πάρουν τις δουλειές μας τα ρομπότ; Θα ζούμε από τα δικά μας πρότζεκτ; Θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε σε δουλειές μισές, άχαρες και
κακοπληρωμένες;  Ή μήπως δε θα δουλεύουμε καθόλου;


Στο workshop ‘Future of Work’ θα εξερευνήσουμε:
· τεχνολογικές τάσεις που μεταμορφώνουν τον κόσμο της εργασίας (αυτοματοποίηση, τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας).
· εργασιακές διεκδικήσεις για τον 21ο αιώνα (μειωμένη εβδομάδα εργασίας, εγγυημένο βασικό εισόδημα για όλους/ες).
· το πώς η σχέση που έχουμε με την εργασία στο τώρα διαμορφώνει το μέλλον.

Και τέλος θα συζητήσουμε: Μπορούμε να φανταστούμε έναν κόσμο όπου δε θα χρειάζεται να δουλεύουμε; Τον θέλουμε; Και πώς μπορούμε να τον κατακτήσουμε;

Το ‘Future of Work’ είναι ένα συμμετοχικό εργαστήρι ανοιχτό σε όλες/όλους. Δεν χρειάζεται προηγούμενη εμπειρία με τα θέματα που πραγματεύεται.

Παρασκευή, 22 Ιουνίου στις 7 μ.μ. – 10 μ.μ.

LUDD Makerspace

Tsotiliou 3, 10447 Αθήνα
Η συμμετοχή είναι δωρεάν, για κράτηση θέσης με email στο hello@ludd.gr και τίτλο Future of Work.

*** Προωθείστε και καλέστε τις φίλες και φίλους που
* επιβιώνουν την σημερινή κρίση της εργασίας (μέσα από ανεργία, επισφάλεια κ.α..)
* διαμορφώνουν το μέλλον της εργασίας (μέσα από συνεταιρισμούς, συνεργατικά εγχειρήματα, εργασιακούς αγώνες, δημιουργικές ομάδες, start-ups ή ό,τι άλλο)
* ή απλώς αγωνιούν για αυτό.

Το workshop θα παρουσιάσει η Μάρω Πανταζίδου, ερευνήτρια και συντονίστρια σε προγράμματα για τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς με Centre for Applied Human Rights/University of York, Amnesty International, Future Society Forum κ.α.

Στο χώρο θα σερβίρονται δροσερές λεμονάδες, τσάι, καφέδες, και παγωμένες μπύρες.
Μετά το τέλος της εκδήλωσης θα ακολουθήσει μουσική χαλάρωση ή ένταση, καθώς θα χωνεύουμε το εργασιακό μας μέλλον!

Πηγή The Future of Work – Ένας κόσμος χωρίς εργασία;

Θα πάρουν τις δουλειές μας τα ρομπότ; Θα ζούμε από τα δικά μας πρότζεκτ; Θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε σε δουλειές μισές, άχαρες και
κακοπληρωμένες;  Ή μήπως δε θα δουλεύουμε καθόλου;


Στο workshop ‘Future of Work’ θα εξερευνήσουμε:
· τεχνολογικές τάσεις που μεταμορφώνουν τον κόσμο της εργασίας (αυτοματοποίηση, τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας).
· εργασιακές διεκδικήσεις για τον 21ο αιώνα (μειωμένη εβδομάδα εργασίας, εγγυημένο βασικό εισόδημα για όλους/ες).
· το πώς η σχέση που έχουμε με την εργασία στο τώρα διαμορφώνει το μέλλον.

Και τέλος θα συζητήσουμε: Μπορούμε να φανταστούμε έναν κόσμο όπου δε θα χρειάζεται να δουλεύουμε; Τον θέλουμε; Και πώς μπορούμε να τον κατακτήσουμε;

Το ‘Future of Work’ είναι ένα συμμετοχικό εργαστήρι ανοιχτό σε όλες/όλους. Δεν χρειάζεται προηγούμενη εμπειρία με τα θέματα που πραγματεύεται.

Παρασκευή, 22 Ιουνίου στις 7 μ.μ. – 10 μ.μ.

LUDD Makerspace

Tsotiliou 3, 10447 Αθήνα
Η συμμετοχή είναι δωρεάν, για κράτηση θέσης με email στο hello@ludd.gr και τίτλο Future of Work.

*** Προωθείστε και καλέστε τις φίλες και φίλους που
* επιβιώνουν την σημερινή κρίση της εργασίας (μέσα από ανεργία, επισφάλεια κ.α..)
* διαμορφώνουν το μέλλον της εργασίας (μέσα από συνεταιρισμούς, συνεργατικά εγχειρήματα, εργασιακούς αγώνες, δημιουργικές ομάδες, start-ups ή ό,τι άλλο)
* ή απλώς αγωνιούν για αυτό.

Το workshop θα παρουσιάσει η Μάρω Πανταζίδου, ερευνήτρια και συντονίστρια σε προγράμματα για τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς με Centre for Applied Human Rights/University of York, Amnesty International, Future Society Forum κ.α.

Στο χώρο θα σερβίρονται δροσερές λεμονάδες, τσάι, καφέδες, και παγωμένες μπύρες.
Μετά το τέλος της εκδήλωσης θα ακολουθήσει μουσική χαλάρωση ή ένταση, καθώς θα χωνεύουμε το εργασιακό μας μέλλον!

Πηγή The Future of Work – Ένας κόσμος χωρίς εργασία;

Να γίνουμε εμείς ο σπόρος της κοινωνίας που ονειρευόμαστε.
Να αφήσουμε την άγρια φύση να νικήσει την πολιτική οργάνωση.
Να συναναστραφούμε τους ανθρώπους.
Να γινόμαστε κάθε μέρα και πιο

ανθρώπινοι.
Με απαλό χέρι να φροντίσουμε τις πληγές.
Όχι με ιδεολογική καθαρότητα.
Όχι με αποκλεισμούς και τιμωρίες.
Να βυθιστούμε μέσα στο ρεύμα ενός πνεύματος ανεκτικότητας,
σε ένα βαθύ πνεύμα κατανόησης για τις ανθρώπινες παραξενιές
για τις αντιφατικές ψυχικές καταστάσεις.
Ενάντια στην τάξη που προσπαθεί να επιβληθεί στην ορμητική και πολύχρωμη ροή της ζωής.
Ενάντια στην ομοιομορφία.
Όχι ένα μουσούδι έτοιμο να πετάει ατάκες αλλά,
να χυθούμε ελεύθερα στο ποτάμι των συναισθημάτων.
Να βλέπεις από το μάτι, όχι με το μάτι.
Και να κοιτάς και να σκέφτεσαι είναι ήδη επιλογή ταξιδιού.
Να σκέφτεσαι και να χορεύεις, καθρέφτης και λαμπάδα
το ένα εισχωρεί μέσα στο άλλο.
Όχι μία θεώρηση του πώς είναι τα πράγματα,
αλλά του πώς θα μπορούσαν να είναι.
Όχι μία Ελευθερία μέσα στην τάξη, αλλά η τάξη της ελευθερίας.
Ο κόσμος που ποθούμε είναι πιο αληθινός από τον κόσμο που αποδεχόμαστε παθητικά.

Πηγή Καθρέφτης

Ονειροπόλος είναι αυτός που μπορεί να βρει τον δρόμο του μόνο στο φως του φεγγαριού. Τιμωρία του είναι ότι βλέπει το ξημέρωμα πριν τον υπόλοιπο κόσμο. – ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ
Αυτή είναι και η κατάρα του! Η πιο γλυκιά και πικρή συνάμα, η πιο αποκηρυγμένη και γι’αυτό ανεκτίμητης αξίας, η πιο επικίνδυνη και γι’αυτό άξια μόνο για όσους αντέχουν να τη βαστάξουν, η πιο μαγική και συνάμα απαιτητική, η πιο δύσκολη να περιγραφεί με τη συνηθισμένη μορφή ανθρώπινης έκφρασης, κατάρα του κόσμου ετούτου.
Αλλά τι θα’τανε ο κόσμος χωρίς τους «καταραμένους» του; Αν όχι καταδικασμένος, από πολύ παλιά, σε έλλειψη οξυγόνου και σε πλήρη μαρασμό;

Ονειροπόλοι είναι αυτοί που, με τις (μυστηριώδεις για την κοινή λογική) ενοράσεις και τα όνειρά τους και τη διάθεσή τους να γυρέψουν την εκπλήρωσή τους, επιτρέπουν ακόμα στη γη να γυρνάει!
Oνειροπόλοι είναι αυτοί που βλέπουν όσα οι πιο πολλοί αδυνατούν ή αρνούνται να δουν, γιατί δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τη βολή του δοσμένου, καθιερωμένου πλαισίου. Αυτοί που ανακαλύπτουν τις εικόνες πίσω από τις εικόνες ή ανοίγουν το δρόμο προς νέους κόσμους εκεί όπου οι παλιοί αργοπεθαίνουν και σβήνουν.
Αλλά αυτό έχει πάντα τίμημα και τις περισσότερες φορές πολύ σκληρό.
Ονειροπόλοι είναι κι αυτοί που συχνά οδηγούνται στο γλυκόπικρο καταφύγιο της μοναξιάς και στην τρέλα που επίσης συχνά συνοδεύει την «ιερή μέθη» τους. Αυτοί που, διόλου σπάνια, συντρίβονται κάτω από όλη την κακότητα, τη μικροψυχία και το φθόνο που ξεχειλίζει στον κόσμο.
Αλλά και αυτοί οι οποίοι σαν τους τρελούς αλήτες που σέρνονται από μια πλανεύτρα εσωτερική μούσα: «ποθούν τα πάντα ταυτόχρονα, αυτοί που ποτέ δε χασμουριούνται ή λένε έστω και μία κοινοτοπία, αλλά που καίγονται σαν τα μυθικά κίτρινα ρωμαϊκά κεριά, που σκάνε σαν πυροτεχνήματα ανάμεσα στα αστέρια κι από μέσα τους ξεπηδά το μπλε φως της καρδιάς τους, κι όσοι τους βλέπουν κάνουν: Αααα!!!! με θαυμασμό» (να θυμηθούμε και τον Τζακ Κέρουακ στο βιβλίο του «on the road»)

Και αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ότι… » ο ταξιδιώτης παίρνει μονάχα ένα δρόμο. Ο ονειροπόλος τους παίρνει όλους. «(Julos Beaucarne)

ανιχνευτής

Πηγή Ονειροπόλοι

Ονειροπόλος είναι αυτός που μπορεί να βρει τον δρόμο του μόνο στο φως του φεγγαριού. Τιμωρία του είναι ότι βλέπει το ξημέρωμα πριν τον υπόλοιπο κόσμο. – ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ
Αυτή είναι και η κατάρα του! Η πιο γλυκιά και πικρή συνάμα, η πιο αποκηρυγμένη και γι’αυτό ανεκτίμητης αξίας, η πιο επικίνδυνη και γι’αυτό άξια μόνο για όσους αντέχουν να τη βαστάξουν, η πιο μαγική και συνάμα απαιτητική, η πιο δύσκολη να περιγραφεί με τη συνηθισμένη μορφή ανθρώπινης έκφρασης, κατάρα του κόσμου ετούτου.
Αλλά τι θα’τανε ο κόσμος χωρίς τους «καταραμένους» του; Αν όχι καταδικασμένος, από πολύ παλιά, σε έλλειψη οξυγόνου και σε πλήρη μαρασμό;

Ονειροπόλοι είναι αυτοί που, με τις (μυστηριώδεις για την κοινή λογική) ενοράσεις και τα όνειρά τους και τη διάθεσή τους να γυρέψουν την εκπλήρωσή τους, επιτρέπουν ακόμα στη γη να γυρνάει!
Oνειροπόλοι είναι αυτοί που βλέπουν όσα οι πιο πολλοί αδυνατούν ή αρνούνται να δουν, γιατί δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τη βολή του δοσμένου, καθιερωμένου πλαισίου. Αυτοί που ανακαλύπτουν τις εικόνες πίσω από τις εικόνες ή ανοίγουν το δρόμο προς νέους κόσμους εκεί όπου οι παλιοί αργοπεθαίνουν και σβήνουν.
Αλλά αυτό έχει πάντα τίμημα και τις περισσότερες φορές πολύ σκληρό.
Ονειροπόλοι είναι κι αυτοί που συχνά οδηγούνται στο γλυκόπικρο καταφύγιο της μοναξιάς και στην τρέλα που επίσης συχνά συνοδεύει την «ιερή μέθη» τους. Αυτοί που, διόλου σπάνια, συντρίβονται κάτω από όλη την κακότητα, τη μικροψυχία και το φθόνο που ξεχειλίζει στον κόσμο.
Αλλά και αυτοί οι οποίοι σαν τους τρελούς αλήτες που σέρνονται από μια πλανεύτρα εσωτερική μούσα: «ποθούν τα πάντα ταυτόχρονα, αυτοί που ποτέ δε χασμουριούνται ή λένε έστω και μία κοινοτοπία, αλλά που καίγονται σαν τα μυθικά κίτρινα ρωμαϊκά κεριά, που σκάνε σαν πυροτεχνήματα ανάμεσα στα αστέρια κι από μέσα τους ξεπηδά το μπλε φως της καρδιάς τους, κι όσοι τους βλέπουν κάνουν: Αααα!!!! με θαυμασμό» (να θυμηθούμε και τον Τζακ Κέρουακ στο βιβλίο του «on the road»)

Και αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ότι… » ο ταξιδιώτης παίρνει μονάχα ένα δρόμο. Ο ονειροπόλος τους παίρνει όλους. «(Julos Beaucarne)

ανιχνευτής

Πηγή Ονειροπόλοι

Το Facebook έχοντας ήδη ένα πλήρες σκιαγραφικό σου, ξέροντας όλες τις προτιμήσεις σου, τι αγαπάς και τι απεχθάνεσαι, τι ώρα ξυπνάς και τι ώρα πας για ύπνο, ποιες ταινίες σου αρέσουν και που έχεις ταξιδέψει ή θέλεις να πας, αν είσαι ποδοσφαιρόφιλος ή σκακιστής, κι αν είσαι φιλόζωος αν προτιμάς τις

γάτες, τους σκύλους ή τις αρκούδες, αν έχεις λεφτά ή είσαι άφραγκος και κάθε τι άλλο που προκύπτει από την ανάλυση του προσωπικού σου φακέλου που περιέχει όλα τα στοιχεία που έχεις ο ίδιος μέσα στα χρόνια καταθέσει στη βάση δεδομένων του fb και με διασφαλισμένο ότι κανένα ίχνος σου δεν διαγράφεται ποτέ! Ό,τι και να νομίζεις εσύ, όπως π.χ. ότι η προσοχή όλου του κόσμου είναι στραμμένη σε σένα και ότι οι δηλώσεις, οι προτιμήσεις και οι διαμαρτυρίες σου φτάνουν σε ένα τεράστιο αριθμό ανθρώπων, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Το fb καθορίζει με αλγορίθμους ποιοι και πόσοι βλέπουν τις καταχωρήσεις σου και ποιες ειδοποιήσεις εμφανίζονται στον τοίχο σου και με ποια συχνότητα. Και βέβαια, οι διαφημίσεις που εμφανίζονται στην οθόνη σου έχουν επιλεγεί για να τις δεις εσύ. Και ακόμα μεγαλύτερη είναι η εργαλειοθήκη για να σε κρατάει συνεχώς συντονισμένο στις σελίδες του με ροή αναρτήσεων που δεν σταματάει ποτέ. Σε κολακεύει, σε ευχαριστεί και σε ανταμείβει με τα like, τις καρδούλες κ.λπ. κι όσο περισσότερο σου λείπει αυτή η επιβεβαίωση από την κανονική σου ζωή, σου το αναπληρώνει γενναιόδωρα ακόμα κι αν αυτό που προτείνεις, λες ή δείχνεις είναι ασήμαντο. Πάντα κάποιος θα βρεθεί να σου κάνει ένα like ή να σου γράψει πόσο κουκλάρα και πόσο θεός είσαι ακόμα κι αν έχεις αναρτήσει φωτογραφία της οικογένειας Φρανκεστάιν!

Έτσι, ευχαρίστηση, κολακεία, ανταμοιβή, ευκολία στη χρήση, συνεχής απασχόληση, διασκέδαση δωρεάν, απομίμηση φιλικών σχέσεων και μια διαρκής απροσδιόριστη προσδοκία για κάτι καλύτερο, δημιουργούν με ήπιο και αδιόρατο τρόπο την εξάρτηση από την πλατφόρμα και το μέσο. Η ψευδαίσθηση ότι έχεις όλο τον κόσμο στο πιάτο σου, ενώ έρχεσαι σε επαφή με ένα πολύ μικρό κομμάτι της πραγματικότητας και αυτού που συμβαίνει τριγύρω, σου δίνει μία πληρότητα και μία αυτοπεποίθηση ότι ξέρεις τι σου γίνεται κι ότι είσαι μέσα στα πράγματα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάθε δευτερόλεπτο που είσαι στην πλατφόρμα μεταφράζεται σε χρήμα για την εταιρία. Όχι μόνο σε κατασκοπεύουν και σε καταγράφουν, αλλά δουλεύεις καθημερινά για τα κέρδη τους εντελώς αφιλοκερδώς!

Εξαρτημένοι

Αυτή η παράθεση δεν καλύπτει όλο το εύρος της εξάρτησης το οποίο συνεχώς διευρύνεται και εξειδικεύεται αποτελώντας ανοιχτό πεδίο έρευνας. Το σίγουρο είναι ότι οι ανθρώπινες σχέσεις δεν βελτιώθηκαν, οι νευρώσεις αυξήθηκαν, η μοναξιά δεν μειώθηκε, η ενημέρωση δεν αναβαθμίστηκε, η ευτυχία δεν εξαπλώθηκε και η δημοκρατία δεν ενισχύθηκε, κρίνοντας από τις βιωμένες εμπειρίες, από τις επιστημονικές μελέτες και από την πορεία των πολιτικών και κοινωνικών πραγμάτων στην αναπτυγμένη Δύση.

Στέλιος Ελληνιάδης

Το πλήρες κείμενο είναι ΕΔΩ

Πηγή Χάι-τεκ εξαρτήσεις

Η πολιτική οικονομία των ελεύθερων υπηρεσιών όπως είναι οι μουσικές μεταδόσεις, τα τρέιλερ των ταινιών πορνό, οι μεταδόσεις κοινωνικών δικτύων, μετασχηματίζουν την οικονομία των ζωτικών ροών σε ροές πληροφοριών: είναι μια πανταχού παρούσα τηλε-μετάδοση εμπορευμάτων. Η επιρροή των υπηρεσιών αυτών είναι τέτοια, που τελικά μετασχηματίζουν την ιδέα που έχουμε για την ελευθερία: δε θέλουμε να εργαζόμαστε, δε θέλουμε μισθό, οι ενέργειές μας απαιτούν ένα βασικό εισόδημα σε έναν κόσμο που δεν επιθυμούμε να αλλάξουμε. Τα πάντα θα εισέρχονται σαν μεταδόσεις, η μητέρα-καπιταλισμός θα μας θρέψει από τα στήθια της, θα καταχωρούμε ένα like για το αγαπημένο μας γάλα. Πρακτικά όμως, ποτέ δε θα υπάρξει μια παθητική κατάσταση. Μια παγκόσμια αναδιαμόρφωση των ταξικών δομών είναι εν εξελίξει: για όλους τους παθητικούς καταναλωτές υπάρχουν μεταλλωρύχοι και χρηματιστές, άνθρωποι που μετασχηματίζουν τους φυσικούς πόρους σε εμπορεύματα (όπως τους πολύτιμους λίθους για τους υπολογιστές μας) και άνθρωποι που τους διακινούν.

Στο μέλλον, θα είμαστε όλοι «ολοκληρωμένα κυκλώματα» παραγωγών-καταναλωτών στην βιομηχανία της κουλτούρας, δημιουργώντας, αναμειγνύοντας και μετασχηματίζοντας κώδικες περιεχομένων, με την συμβολή προσωπικών δεδομένων και σχολίων. Καθώς τρέχουμε αποχαυνωμένοι στο διάδρομο του γυμναστηρίου, θα αξιολογούμε τις νέες κυκλοφορίες του Netflix αποτυπώνοντας ψηφιακά αλληλεπιδράσεις κουλτούρων και ιστοριών που δεν ανταποκρίνονται με κανένα τρόπο στις προσωπικές μας εμπειρίες. Η πόλη έγινε εργοστάσιο και είμαστε περήφανοι που έχουμε ένα γραφείο. Δε μπορούμε να σταματήσουμε εδώ. Πρέπει να οργανωθούμε σε μονάδες παραγωγής και δυναμικού, ώστε να εκτιμήσουμε τις δυνατότητές μας αντί να ξοδεύουμε μια ατελείωτη νεότητα online, δεχόμενοι πληρωμή σε φρούδες ελπίδες.

Το διαδίκτυο είναι πλέον πλήρως ανεπτυγμένο, η χρηματοδότηση του συνολικού περιεχομένου του έχει ξεκινήσει. Ας χτίσουμε εναλλακτικές εντός του διαδικτύου επιλογές. Με δομές πλέγματος μπορούμε να δημιουργήσουμε τοπικά δίκτυα πληροφοριών που θα επεκταθούν παγκοσμίως σύμφωνα με τις ανάγκες μας – αντίθετα με τη σύγχρονη δομή τους, όπου είναι πιο εύκολο να μιλήσω με ένα μέλος της δυτικής υποκουλτούρας σε ένα άλλο μέρος του πλανήτη παρά στον γείτονα, τον οποίο ποτέ δε θα συναντήσω αφού ποτέ δε θα ανακαλύψω τις ανάγκες που μας συνδέουν. Αυτοί, μένουν στα σπίτια «τους» και εγώ στο «δικό μου» και ποτέ δε θα μιλήσουμε για τις στεγαστικές ανάγκες μας ακόμα και αν είμαστε υποκείμενοι σε κοινές στεγαστικές πολιτικές. Το ίδιο ισχύει για τον μισθό, το φαγητό, την περίθαλψη κ.τ.λ.

Όλο το διαδικτυακό περιεχόμενο θα μετατραπεί σε εργασία μέσα σε ένα δίκτυο αλυσιδωτής δομής (bitcoin). Στις δομές αυτές, η εργασία δεν κερδοφορεί από το δίκτυο των καπιταλιστικών εταιρειών. Η σχέση εργάτη-εμπορεύματος είναι στενή αφού βρίσκεται εγγεγραμμένη «εντός» του εμπορεύματος σε μορφή κώδικα αποτελώντας μοναδικό χαρακτηριστικό του. Το περιεχόμενο αυτό θα αξιολογείται από άλλους χρήστες κηρύσσοντας διαρκώς την αξία χρήσης του, ανάλογα, ας πούμε, με το αν τους βοηθάει ή τους εμπνέει. Το χρήμα πρέπει να εισαχθεί στο παιχνίδι με νέους όρους χωρίς όμως να υπολογίζει ζωές με ισχύ ενός οικουμενικού και βασικού εισοδήματος. Αυτή η ιδέα είναι διεφθαρμένη, δεν υπάρχει μια καθολική προσέγγιση. Οι παγκόσμιες υπο-τάξεις είναι η βάση του συστήματος, πρέπει να είμαστε αλληλέγγυοι προς αυτές και να διερευνήσουμε πως να τους απαλλάξουμε από την μιζέρια που αποτελεί την βάση του σημερινού πλούτου, αντί να υποσχόμαστε χαρτζιλίκια.

Ο μύθος ότι η τέχνη συντηρεί τον σύγχρονο καπιταλισμό με τα δόγματά του όπως είναι η δημιουργικότητα και την αυτοδιαχείρηση δεν είναι αληθινός. Η τέχνη επιβίωσε ως τμήμα της συνειδησιακής δομής του 19ου αιώνα. Η αγάπη, οι επιστημονικές πειθαρχήσεις, οι φυλετικές δομές και οι αντιλήψεις εξωτικισμού, ο ορθολογισμός, τα ποινικά συστήματα και κράτη, η αστυνόμευση, οι αστικές εκτάσεις, αρχιτεκτονικές όπως τα εμπορικά κέντρα, διαδικασίες όπως η χρηματοδότηση, η κερδοσκοπία, όλα αυτά τελειοποιήθηκαν τον 19ο αιώνα υπό τη μορφή ενός ισχυρού μοτέρ παραγωγής-ένταξης στον καπιταλισμό-διακίνησης-παραγωγής. Οι σχετικές κοινωνικές και επιθυμητικές μηχανές μηχανές έχουν βαθιά τις ρίζες τους εκεί.

Έτσι, όταν σήμερα η τέχνη έχει μεγάλη σημασία για τους σύγχρονους τρόπους παραγωγής, όπως άλλωστε και η αγάπη (η οικονομία των like στο facebook, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ερωτικών παιχνιδιών και ζευγαρώματος όπως το tinder και το grindr), αυτό γίνεται επειδή τα σχετικά εμπορεύματα έχουν μεγάλη συναισθηματική δύναμη και είναι δύσκολο να εκτιμηθούν οικονομικά. Ο καπιταλισμός χρειάζεται αυτές τις αβεβαιότητες ώστε να κατέχει μια κερδοσκοπική ώθηση. Εμφανίζονται νέοι δείκτες κέδρους που δεν καταρρέουν και είναι πιο ευκίνητοι. Σε έναν κόσμο που δε θα έχουν εναπομείνει παρά μόνο δύο εκδοτικοί οίκοι, το facebook και το google και όπου τα εγχειρήματα δε θα προωθούνται στην αγορά και βραχυχρόνως θα απορρίπτονται προς «κομποστοποίηση», είναι αναγκαίο να υπάρχουν ειδικές αγορές, κάτι σαν «τοπικούς καλλιεργητές» πληροφορίας. Μια τέτοια αγορά θα έχει σχηματιστεί από τους χρήστες της βασιζόμενη στην τροφή, την υγεία, την στέγαση και όχι από τους μεγαλοκατασκευαστές αγορών που τις χρησιμοποιούν ως εργαλεία για να παίξουν με τους ευλύγιστους δείκτες κέρδους των εμπορευμάτων του υψηλού καπιταλισμού όπως είναι η αγάπη και η τέχνη.

Άλλες πιθανότητες και προσεγγίσεις πρέπει να διερευνηθούν, όπως για παράδειγμα ο τρόπος οργάνωσης των χρηστών (παραγωγών-καταναλωτών) οι οποίοι αντιμετωπίζουν την πιο ισχυρή απειλή: εμπορεύματα που κοστίζουν, πολλές φορές προσφέρονται δωρεάν καθιστώντας αόρατη την εργασία που απαιτήθηκε για την παραγωγή τους. Θα πρέπει να εισάγουμε εκ νέου την έννοια του χρόνου ώστε να μπορούν οι άνθρωποι να τον υπερασπισθούν σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίας και ανάγκες. Νιώθοντας τον πόνο μιας προγραμματισμένης ζωής, το να συμμετέχεις ενεργά στην πηγή της τροφοδοσίας, απαιτεί να υπολογίσεις τις δυνατότητες και να συναρθρωθείς με τους συνανθρώπους σου ώστε, μέσω της νέας αυτής ζωτικής οργάνωσης, να εισέλθουμε εκ νέου στην ροή και να διαρρήξουμε την σημερινή πηγή της. Δε χρειαζόμαστε μια ελεύθερη κουλτούρα, είναι ανάγκη να διαπραγματευτούμε εκ νέου την αξία της εργασίας και να εντοπίσουμε τους τρόπους με τους οποίους υπάρχει κερδοφορία πίσω από φαινομενικά δωρεάν εμπορεύματα.

Αυτή τη στιγμή οι τεχνολογικές εταιρίες κερδοφορούν από τις κοινότητες τύπου open-source (λογισμικά «ανοικτού» τύπου με δυνατότητα μεταβολής του κώδικά τους). Στα επόμενα χρόνια, μόνο αυτοί που μπορούν να ανταποδώσουν θα γνωρίσουν οικονομική επιτυχία (όπως η google, που δε θέλει να εκτοπίσει άλλες εταιρίες τεχνολογίας αλλά να δώσει τη δικιά της μορφή στην βιομηχανία της γνώσης. Το ίδιο ισχύει για το amazon, το οποίο εμπορεύεται βιβλία και άλλους φορείς πληροφορίας όπως τα cloud servers-ενοικιαζόμενα servers). Άλλοι, που εστιάζουν την επιχείρησή τους στα εξαρτήματα, θα έχουν παρομοίως προβλήματα. Τέτοιο παράδειγμα είναι η εταιρεία της apple που ξεκίνησε να κατασκευάζει ανατριχιαστικά εξαρτήματα όπως οπτικούς φακούς, μη αντικαταστάσιμες μπαταρίες, φορητοί υπολογιστές χωρίς υποδοχές αποκλειστικά για ασύρματες ανταλλαγές πληροφοριών και που σε αναγκάζουν να έχεις τις ειδικές εφαρμογές (apps) αντί για τα κοινά λειτουργικά προγράμματα. Πλέον, δεν πρόκειται για εξαρτήματα και λογισμικό αλλά για ένα «μαύρο κουτί» με προϊόντα της Apple. Όσο περισσότερο κλείνονται στα ιδιαίτερα εξαρτήματα και λογισμικά τους τόσο περισσότερο θα χάνουν την εμπιστοσύνη μας.

Στο μέλλον θα έχουμε διακόπτες πάνω σε οτιδήποτε (on/off για την κάμερα, την κεραία, το μικρόφωνο, το gps, το WLAN). Θα έχουμε την υλική βάση σε συνδυασμό με λειτουργικά τα οποία δε βασίζονται στον καταναλωτισμό αλλά σε έναν ρυθμιζόμενο κώδικα. Δε θα εισέλθουμε σε συμβόλαιο με εταιρείες που θα παρέχουν πολυτελείς επιλογές: «υγιεινές», «ασφαλείς», «οικολογικές» και «κοινωνικές» αλλά η συλλογική τεχνολογία θα σχηματιστεί από κοινωνικές οργανώσεις μέσα από τις δικές τους αξίες.

Του LF (ιστορικός τέχνης με έδρα το Βερολίνο)


Πηγή Χρόνος και Αξία στον ψηφιακό κόσμο

Συμμετοχικά Συστήματα Πιστοποίησης – Εναλλακτικές προσεγγίσεις διασφάλισης ποιότητας για βιολογικά προϊόντα
Eκδήλωση ενημέρωσης
Τετάρτη 13/6, 17:30 – 22:00 μ.μ., Θεσσαλονίκη
Δηλώσεις συμμετοχής μέχρι και την Τρίτη 5 Ιουνίου

Το Αγροοικόπολις στα πλαίσια Ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus+ που αφορά στην εκπαίδευση ενηλίκων με στόχο τη δημιουργία βιώσιμων τοπικών διατροφικών συστημάτων, πραγματοποιεί εκδήλωση ενημέρωσης για το Συμμετοχικό Σύστημα Πιστοποίησης την Τετάρτη 13/6, στις 17:30 – 22:00 μ.μ.
Θα μιλήσουμε για το τι είναι η συμμετοχική προσέγγιση στην πιστοποίηση, πώς αναπτύσσεται ένα Συμμετοχικό Σύστημα Πιστοποίησης, πώς λειτουργεί, κίνητρα για συμμετοχή σε αυτό, τη σχέση τους με τη δημόσια διοίκηση, την αναγνώρισή τους, και θα μελετήσουμε την περίπτωση του συστήματος της Nature et Progress.
Μαζί μας θα είναι και οι Ceyhan Temurcu (Τουρκία) και Simon Carraz (Γαλλία), οι οποίοι θα μας μεταφέρουν την εμπειρία τους από τα Συμμετοχικά Συστήματα Πιστοποίησης στις χώρες τους.

Όσοι/ες ενδιαφέρεστε, παρακαλούμε δηλώστε συμμετοχή αναφέροντας την ιδιότητά* σας
μέχρι και την Τρίτη 5 Ιουνίου
στο bethechange@agroecopolis.org

*ιδιότητα:
– Παραγωγός / Παραγωγός μεταποιημένων προϊόντων
– Καταναλωτής-ρια / Φορέας καταναλωτών
– Εκπαιδευτικός-τρια / Ερευνητής-ρια
– Εμπλεκόμενος-η στη δημόσια διοίκηση
– Δημοσιογράφος
– Άλλο

Στη διάθεσή σας για περεταίρω διευκρινίσεις
Με φιλικούς χαιρετισμούς,
Η ομάδα του Αγροοικόπολις

———————————————————————-
Λίγα λόγια για τα Συμμετοχικά Συστήματα Πιστοποίησης

Μπορούν να υπάρξουν (βιολογικά) προϊόντα εγγυημένης ποιότητας χωρίς να πιστοποιούνται από τρίτους φορείς;
Τα «Συστήματα Συμμετοχικής Εγγύησης είναι τοπικά συστήματα διασφάλισης της ποιότητας, που πιστοποιούν τους παραγωγούς με βάση την ενεργό συμμετοχή των ενδιαφερομένων και βασίζονται σε ένα υπόβαθρο εμπιστοσύνης, κοινωνικών δικτύων και ανταλλαγής γνώσεων» (IFOAM, 2008).
Παρέχουν μια καινοτόμα λύση όπου η επαλήθευση της βιολογικής ποιότητας ενός προϊόντος ή μιας διαδικασίας δεν συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων.Πρωτεύον ρόλο έχουν οι από κοινού διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων και η συλλογική ευθύνη, με άμεση συμμετοχή των παραγωγών και των καταναλωτών απευθείας στην αξιολόγηση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων από ομοίους των.
Η ανάγκη για αλλαγή του διατροφικού συστήματος έχει οδηγήσει τους βιοκαλλιεργητές, καταναλωτές και τις οργανώσεις που στηρίζουν τα δίκτυά τους, να αναπτύξουν εναλλακτικά και συμπληρωματικά εργαλεία προς την πιστοποίηση από τρίτα μέρη. Στην Ευρώπη ως «βιολογικό» επιτρέπεται να χαρακτηρίζεται μόνο ένα προϊόν πιστοποιημένο από τρίτα μέρη καθώς το ρυθμιστικό περιβάλλον δεν ευνοεί άλλη εναλλακτική. Παρόλα αυτά, οι πρωτοβουλίες PGS εξαπλώνονται και στην Ευρώπη, λόγω του γεγονότος ότι πολλές ομάδες παραγωγών και καταναλωτών επιδιώκουν πιο ουσιαστικές σχέσεις μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης και εξετάζουν εναλλακτικά συστήματα πιστοποίησης για τις τοπικές αγορές. Τα Συμμετοχικά Συστήματα Πιστοποίησης σε συνδυασμό με τη Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία γίνονται όλο και περισσότερο ένα ελκυστικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των περιορισμών που αντιμετωπίζει το βιολογικό κίνημα.



Πηγή Συμμετοχικά Συστήματα Πιστοποίησης από το Αγροοικόπολις