22 October, 2017
Home / Περιβαλλον (Page 20)

Υπάρχει μια γνωστή τάση σχετικής απαξίωσης των παγκόσμιων ημερών εορτασμού, από δύο, κυρίως, σκοπιές: είτε αναδεικνύοντας την υποκρισία της υπόμνησης ενός γεγονότος, μιας κοινωνικής ομάδας, ενός ζητήματος για μια μόλις μέρα το χρόνο,
είτε υπογραμμίζοντας ότι αυτές οι παγκόσμιες μέρες τείνουν να ουδετεροποιούν το εκάστοτε ζήτημα, απογυμνώνοντας το από το περιεχόμενό του και εντάσσοντας το σε μια κυρίαρχη, συχνά συστημική, αφήγηση.

Όσο υπαρκτές όψεις κι αν έχουν οι κριτικές αυτές, παραγνωρίζουν μια αρκετά βασική παραδοχή: ότι, όπως και για κάθε ζήτημα, η νοηματοδότηση είναι κάθε φορά, διαρκές διακύβευμα, που εξαρτάται από την ίδια την ταξική πάλη και την ανάπτυξη των κοινωνικών αγώνων – πολύ περισσότερο, για ημέρες όπως η 8η Μάρτη, που έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Μέρα των Γυναικών, κι έχει τις ρίζες της ακριβώς στους αγώνες των γυναικών για ισότητα και χειραφέτηση. Είναι λοιπόν στοίχημα να αποτελεί όχι απλά μέρα εορτασμού, αλλά μέρα μάχης και αγώνα, ανάπτυξης της πολιτικής συζήτησης για ζητήματα που, δυστυχώς, συζητάμε πολύ λιγότερο απ’ όσο θα’ πρεπε, μέρα μνήμης και κινητοποίησης.


Οι μουσικές με αναφορά στο φεμινιστικό κίνημα είναι πολλές και διαφορετικές. Ένα πολύ ωραίο mixtape μπορεί να βρεθεί από το Μιχάλη Παπαμακάριο στο periodiko.gr εδώ . Και εδώ, δέκα τραγούδια του Φοίβου Δεληβοριά για τη μέρα της γυναίκας, έτσι, επειδή μας αρέσει πολύ.

Fight like a girl!

Η 8η Μάρτη θεωρείται ότι καθιερώθηκε ως παγκόσμια μέρα των γυναικών, ως αναφορά στην 8η Μάρτη του 1857, όταν οι γυναίκες εργαζόμενες στα εργοστάσια υφαντουργίας και ιματισμού στη Νέα Υόρκη, διεξήγαγαν την πρώτη καταγεγραμμένη στην ιστορία απεργία γυναικών εργαζομένων. Τα κεντρικά αιτήματα τους αφορούσαν τη μείωση των ορών εργασίας, ίσα μεροκάματα με τους άντρες και ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, ενώ η διαδήλωση καταστάλθηκε βίαια από την αστυνομία. Στην πραγματικότητα ωστόσο, πέρα από τη συγκεκριμένη σημαντική στιγμή, σε όλη την περίοδο μετά τα μέσα του 19ου αιώνα και ως τις αρχές του 20ου, οι γυναικείες κινητοποιήσεις είναι πολλές, πολύμορφες και μαχητικές, και καταστέλλονται συνήθως με βία σ.1.

Η επίσημη καθιέρωση της 8ης Μάρτη ως παγκόσμια μέρα της γυναίκας προτάθηκε και έγινε δεκτή από τη Γερμανίδα κομμουνίστρια Κλάρα Τσέτκιν το 1910, στη Β’ Διεθνή Συνδιάσκεψη των σοσιαλιστριών γυναικών στην Κοπεγχάγη. Η ημέρα τιμάται για πρώτη φορά στη Ρωσία το 1917: το ξέσπασμα της επανάστασης του Φλεβάρη σηματοδοτείται από την απεργία των γυναικών της Πετρούπολης στις βιοτεχνίες της κλωστοϋφαντουργίας, διεκδικώντας “ψωμί και ειρήνη”. Η ΕΣΣΔ την καθιερώνει ως μέρα μνήμης και αγώνα αμέσως μετά την επανάσταση του 1917, μετά από εισήγηση του Λένιν και της Αλεξάνδρας Κολοντάι. Στο “δυτικό κόσμο” αναγνωρίστηκε από τα Ηνωμένη Έθνη μόλις το 1977, υπό την πίεση του κύματος φεμινιστικών αγώνων της περιόδου. Στην Ελλάδα η μέρα τιμάται για πρώτη φορά από το ΚΚΕ το 1924, ενώ η παράδοση γυναικείων αγώνων και κινητοποιήσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική, όσο κι αν παραμένει ανεπαρκώς γνωστή. Περίοδος-σταθμός υπήρξε ο μεσοπόλεμος, που σημαδεύτηκε από γυναικείους-εργατικούς αγώνες με σημαντικές νίκες, που αργότερα ανασχέθηκαν από το καθεστώς Μεταξά. Κομβικά βήματα για τη θέση της γυναίκας και τη γυναικεία χειραφέτηση έγιναν κατά τη διάρκεια της Αντίστασης και του εμφυλίου πολέμου. Η πρώτη φορά που οι γυναίκες συμμετείχαν σε εθνικές εκλογές ήταν για το Εθνικό Συμβούλιο της ΠΕΕΑ (κυβέρνηση του Βουνού), το 1944, όπου εκλέγονται 5 βουλεύτριες. Το δε άρθρο 5 του ιστορικού Ψηφίσματος των Κορυσχάδων κατοχύρωνε, για πρώτη φορά στην ελληνική πολιτική ιστορία, «ισότητα πολιτικών και αστικών δικαιωμάτων ανδρών και γυναικών», ενώ οι γυναίκες είχαν ενεργό ρόλο στην αντίσταση και τον εμφύλιο. Η ήττα των δυνάμεων του ΕΑΜ και του ΔΣΕ επέφερε μια σημαντική αναστροφή των κατακτήσεων υπέρ των γυναικών, ενώ οι αγωνίστριες που συμμετείχαν δολοφονήθηκαν, φυλακίστηκαν, κακοποιήθηκαν σεξουαλικά, ενώ στιγματίστηκαν με πολλούς τρόπους (δημόσιοι διασυρμοί, κουρέματα μαλλιών, εξευτελισμοί). Οι επιθέσεις αυτές δεν αποτελούσαν απλώς αντίποινα, αλλά στόχευαν συγκεκριμένα στην ανάσχεση των προοδευτικών κατακτήσεων που είχε επιφέρει το κομμουνιστικό κίνημα, με αποτέλεσμα να γίνουν σημαντικές οπισθοχωρήσεις σε κοινωνικό επίπεδο σε ό,τι αφορά το ρόλο της γυναίκας.

Το επόμενο κύμα φεμινισμού αναπτύχθηκε στην Ελλάδα κατά τη μεταπολίτευση, απηχώντας την επίδραση των ριζοσπαστικών κινημάτων του τέλους του 1960 σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στη βάση των δυνατοτήτων εκδημοκρατισμού μετά την πτώση της δικτατορίας. Οι αγώνες αυτοί, με πιο φιλελεύθερη οπτική, οδήγησαν στην κατοχύρωση σημαντικών αστικών δικαιωμάτων (πολιτικός γάμος, δικαίωμα στο διαζύγιο, διατήρησης επωνύμου, έκτρωσης, ισότητα στην εργασία, ποινικοποίηση του βιασμού), ενώ ταυτόχρονα σημαδεύτηκαν από μαζικές κινητοποιήσεις, αλλά και την ανάπτυξη πιο ριζοσπαστικών, αν και μάλλον μειοψηφικών, ρευμάτων στο εσωτερικό τους. Κατά τη δεκαετία του ’80 λειτούργησαν πολλές αυτόνομες φεμινιστικές συλλογικότητες, αλλά και γυναικείες ομάδες σε συνδικάτα, κόμματα κλπ., ενώ εκδίδονταν πολλά σχετικά περιοδικά. Ωστόσο, την περίοδο αυτή άνθισε, και εξαιτίας της επικράτησης του ΠΑΣΟΚ στο πολιτικό σκηνικό, μια πιο θεσμική εκδοχή του φεμινισμού, η οποία συνέβαλλε σε μια σχετική υποτίμηση ή και απαξίωση του θέματος από μεγάλο μέρος της αριστεράς.




Το καρναβάλι τραγουδάει η χορωδία των γυναικείων φυλακών Αβέρωφ (1948-1952). Μετά το 1945 και ως το 1971 οι γυναικείες φυλακές Αβέρωφ χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για πολιτικές κρατούμενες, κομμουνίστριες, αντάρτισσες, αγωνίστριες, αντιστασιακές, και τα παιδιά τους. Στον ίδιο χώρο γίνονταν οι εκτελέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του εμφυλίου.

Ούτε άγιες ούτε πουτάνες. Μόνο γυναίκες σ.2

Το γυναικείο κίνημα έχει λοιπόν μια μαχητική ιστορική παράδοση. Στην Αριστερά ωστόσο επικρατεί μια σχετική αμηχανία στον τρόπο που αντιλαμβάνεται το γυναικείο και το έμφυλο ζήτημα. Η αμηχανία αυτή έχει διάφορες αιτίες. Σχετίζεται, καταρχήν, με μια ευρύτερη επικράτηση συντηρητικών αξιών παραδοσιακά στην ελληνική κοινωνία, την αναπαραγωγή αντιδραστικών αντιλήψεων και στερεοτύπων για τους “ρόλους” των φύλων, και την αποδοχή των καταμερισμών αυτών ως “φυσικών/βιολογικών”. Έτσι, η σεξουαλική χειραφέτηση θεωρείται συχνά μέχρι και ζήτημα-ταμπού, ενώ οι γυναικείες συμπεριφορές βρίσκονται διαρκώς κάτω από μικροσκόπιο και στιγματίζονται αν αποκλίνουν από φαντασιακά (και ταυτοχρόνως, εξόχως υλικά) στερεοτυπικά πρότυπα σ.3. Πολύ γυμνή, πολύ ντυμένη, πολύ τσούλα, αγάμητη, θεούσα, υστερική, υπερβολικά θηλυκή, υπερβολικά ανδροπρεπής, προκλητική, θείτσα, άσχημη, ανασφαλής, και η λίστα εκτείνεται στο άπειρο, καλώντας τις γυναίκες σε έναν αγώνα δρόμου που φυσικά ούτε έχει τέλος ούτε μπορεί να εκπληρωθεί: οδηγεί απλά στην αδυναμία αποδοχής του εαυτού και τον αγώνα διαρκούς ανακαθορισμού μιας ταυτότητας με βάση πρότυπα που είναι ολοκληρωτικά, ισοπεδωτικά, και φυσικά, πολύ μικρή σχέση έχουν με την πραγματική ερωτική και σεξουαλική επιθυμία. Φυσικά, αντίστοιχα είναι τα στερεότυπα σε ότι αφορά την πρόσληψη των ερωτικών σχέσεων, όπου επικρατεί η εμμονική και καθολική προβολή του ετεροκανονικού “ζευγαριού” και οικογένειας ως ο μόνος δυνατός ορίζοντας ζωής για τον καθένα και την καθεμία. Παράλληλα, κι ενώ ένα από τα κεντρικά συνθήματα των φεμινιστικών και lgbtq κινημάτων είναι ότι “το προσωπικό είναι πολιτικό”, εδώ το “προσωπικό” εξορίζεται από την πολιτική συζήτηση, και συχνά προκαλεί δυσφορία, απαξίωση ή σάστισμα.

Επιπλέον, η υποτίμηση του γυναικείου ζητήματος, των αντιθέσεων φύλου και των μαχητικών μορφών κινημάτων που σχετίζονται με αυτές, σχετίζεται με την επικράτηση μιας οικονομίστικης παράδοσης στην Αριστερά που τείνει να υπάγει άμεσα και ευθύγραμμα κάθε ζήτημα στην κυρίαρχη αντίθεση κεφαλαίου-εργασίας. Οι συζητήσεις περί φύλου στιγματίζονται συχνά μέχρι και ως “μικροαστικές παρεκκλίσεις”, ενώ υποτιμάται η σχετική αυτοτέλεια των αντιθέσεων αυτών και των κινημάτων που αναπτύσσονται στη βάση τους. Υπονομεύεται έτσι η δυνατότητα συγκρότησης μιας μαχητικής συμμαχίας όλων αυτών των κινημάτων σε ένα κοινωνικοπολιτικό μέτωπο χειραφέτησης, με σεβασμό στην αυτοτέλεια και τη διαφορετικότητα τους, στη βάση της λενινιστικής “ενότητας στη διαφορά” σ.4). Η απαξίωση αυτή συνεπάγεται την αναπαραγωγή και την ένταση της καταπίεσης κοινωνικών ομάδων στη βάση των διακρίσεων φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού. Όσο σαφές είναι ότι η σεξουαλική χειραφέτηση και απελευθέρωση δεν μπορεί να νοηθεί ή να επιτευχθεί καθολικά ανεξάρτητα από την κοινωνική χειραφέτηση και απελευθέρωση, άλλο τόσο είναι προφανές ότι απαιτείται μια διαλεκτική πρόσληψη του ζητήματος, θεμελιώνοντας το συγκεκριμένα πάνω στις πραγματικές όψεις της καθημερινής ζωής και εκμετάλλευσης.

Οι όψεις αυτές είναι ακόμα πιο προφανείς σήμερα, που, στο έδαφος της κρίσης, οξύνονται οι αντιθέσεις και η εκμετάλλευση συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων, κατεξοχήν των γυναικών. Τα στοιχεία είναι καταιγιστικά σε ότι αφορά τη γυναικεία εργασία και ανεργία, την καταστρατήγηση δικαιωμάτων, τις συνθήκες εργασίας, τη μετακύλιση του κόστους αναγκαίων αναπαραγωγικών λειτουργιών στις γυναίκες, τις επιπτώσεις από τις ιδιωτικοποιήσεις και την αναίρεση κοινωνικών παροχών καθώς και την αναίρεση μέτρων ισότητας μεταξύ των φύλων. Ακόμα, σε ότι αφορά την έμφυλη βία, το τράφικινγκ, την ένταση των σεξιστικών και ομοφοβικών πρακτικών και συμπεριφορών – πρακτικές που αποτελούν, συνειδητά ή ασυνείδητα, καθημερινές παραστάσεις στις ζωές μας. Το δε προσφυγικό ζήτημα, και η επέκταση των δικτύων εμπορίας ανθρώπων, κατεξοχήν γυναικών και παιδιών, επανατοποθετεί με νέους και οξυμένους όρους το γυναικείο ζήτημα στο επίκεντρο. Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση παροξύνει αλλά δε γεννά την έμφυλη ανισότητα. Όπως υπογράμμιζε η γνωστή φεμινίστρια φιλόσοφος Σίλβια Φεντερίτσι σ.5 “ο καπιταλισμός, ως κοινωνικό-οικονομικό σύστημα, είναι αναγκαστικά προσηλωμένος στο ρατσισμό και το σεξισμό. Γιατί ο καπιταλισμός πρέπει να δικαιολογήσει και να προκαλέσει σύγχυση ως προς τις αντιφάσεις που ενσωματώνουν οι κοινωνικές του σχέσεις – την υπόσχεση της ελευθερίας έναντι της πραγματικότητας του εκτεταμένου καταναγκασμού, και την υπόσχεση της ευημερίας έναντι της πραγματικότητας της εκτεταμένης ένδειας – υποτιμώντας τη «φύση» αυτών που εκμεταλλεύεται: γυναίκες, αποικιακά υποκείμενα, απόγονοι Αφρικανών σκλάβων, μετανάστες που εκτοπίστηκαν από την παγκοσμιοποίηση.”



Ο ύμνος του γαλλικού MLF (Κίνημα για την Απελευθέρωση των Γυναικών), από την La Compagnie Jolie Môme.

Στα σκοτεινά σε ρίξανε, μα εσύ γυμνή χορεύεις σ.6

Σε κάθε περίπτωση όμως, δεν αρκεί να μείνουμε στη στείρα αναπαραγωγή στατιστικών στοιχείων για να θεμελιώσουμε την ανάγκη συζήτησης γύρω από το έμφυλο ζήτημα σ.7. Ο όλος διάλογος οφείλει να επανακαθοριστεί, ορίζοντας ιεραρχήσεις και ελλείμματα, και εμβαθύνοντας σε όλες τις όψεις του ζητήματος. Το ίδιο ισχύει και για τον τρόπο με τον οποίο μνημονεύουμε την 8η Μάρτη. Συχνά κυριαρχούν, ιδιαίτερα στη διαμεσολαβημένη έκφραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι εύκολες ατάκες ή ο στείρος διαχωρισμός μεταξύ γυναικών “συνειδητοποιημένων ή μη, επαναστατριών ή μη”. Επαναφέρουμε έτσι την πολιτική στα μέτρα μας, και ξεχνιούνται εκείνες οι γυναίκες – η συντριπτική πλειοψηφία – που καλούνται καθημερινά να αντιμετωπίζουν με δύναμη, κουράγιο και σθένος πάνω από τις δυνάμεις τους, μια καθημερινότητα που γίνεται όλο και πιο δύσκολη: να σφίγγουν τα δόντια και να σκύβουν το κεφάλι, να διαλύουν τα όνειρα και τις επιθυμίες τους μέσα στον αγώνα δρόμου τους, να φυλακίζονται στους φόβους τους και να αδυνατούν να βρουν δρόμους διαφυγής, ατομικούς και συλλογικούς. “Ζούμε άχαρες μικρές ζωές · ποια τα μάγια θα μας σβήσει · μες τα σπίτια ζούμε σιωπηλές · ποια τον φόβο θα νικήσει”, τραγουδούσε η Νένα Βενετσάνου στη Λίλιθ της.

Η εμβάθυνση αυτού του διαλόγου είναι λοιπόν εξαιρετικά σημαντική και θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να προσβλέπει στο να δώσει τη δυνατότητα να μιλήσουν και να ακουστούν τα ίδια τα υποκείμενα της καταπίεσης, οι γυναίκες και τα άτομα που υφίστανται διακρίσεις στη βάση σεξουαλικού προσανατολισμού. Να δημιουργηθούν νέοι, κοινοί χώροι διαλόγου και δράσης. Και να προβληματιστούμε όλες και όλοι για τη σχετική ευκολία με την οποία επιλέγουμε συχνά να μιλήσουμε υπερβολικά και με ευκολίες, ή πολύ λίγο, (από αμηχανία ή αδιαφορία, “συνειδητά” ή “ασυνείδητα”), για το έμφυλο ζήτημα. Να προβληματιστούμε για την, άμεση ή έμμεση, απαξίωση των υποκειμένων που πραγματικά υφίστανται την καταπίεση, των λόγων, των πράξεων και των συναισθημάτων τους. Για τους πολλαπλούς τρόπους και όλες εκείνες τις μικρές συμπεριφορές που αναπαράγουν το σεξισμό στην καθημερινή μας ζωή, κοινωνική και πολιτική. Για την ενσωμάτωση και υιοθέτηση σεξιστικών προτύπων σε όλες και όλους μας, αλλά και για τη δυνατότητα μικρών κάθε φορά, αλλά σημαντικών, βημάτων για την απελευθέρωση και τη χειραφέτηση μας.

Γιατί μόνο έτσι θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε τη συλλογική μας Λίλιθ, τη νυχτερινή δαίμονα που επέλεξε να φύγει από τον Κήπο της Εδέμ αρνούμενη να καθυποταχτεί στον Αδάμ και να θυσιάσει την ελεύθερη βούλησή της (και αντικαταστάθηκε έτσι από την υποτακτική Εύα), την αρχόντισσα του σκότους που σε σύγκρουση με τα συντηρητικά και στερεοτυπικά πρότυπα, θα σβήσει τα μάγια και θα ελευθερωθούμε, βγαίνοντας έξω από τις “άχαρες μικρές ζωές μας”. Αυτή τη συλλογική μας Λίλιθ, που θα ενώσει όλες αυτές τις παράξενες κοπέλες, αυτές που ζουν, επιλέγουν, δε χωράνε σε καλούπια (σπάνε τα καλούπια), δεν αντέχουν (σ)τα καλούπια, αγκαλιάζουν τη διαφορετικότητα τους, αυτές που ερωτεύονται, δίνονται, πολεμάνε, αυτές που σηκώνουν κεφάλι, πέφτουν και ξανασηκώνονται (αλλά πονάνε όταν πέφτουν), εκτίθενται, απογοητεύονται, νιώθουν μόνες (δεν είναι μόνες), και συνεχίζουν, αυτές που κάνουν ό,τι θέλουν, που δεν ξέρουν τι θέλουν, που ψάχνουν όμως τι θέλουν, αυτές που δεν παραδίνονται, που δεν ακολουθούν τους εύκολους δρόμους, που κάνουν τα πρώτα βήματα -τα δύσκολα- για να ανοίξει ο δρόμος, αυτές που δε φοβούνται (αλλά και δε φοβούνται να φοβούνται), που είναι πεισματάρες, δεν εγκαταλείπουν, που καταλαβαίνουν, που δίνουν το χέρι, σφίγγουν το χέρι, χαϊδεύουν, κοιτάνε ίσια στα μάτια, αυτές που χορεύουν, τραγουδάνε και γελάνε δυνατά, που αγωνίζονται για τη ζωή και την ελευθερία (και πολλές φορές δίνουν τη ζωή τους), που αγαπάνε τη ζωή.

Αυτές τις παράξενες κοπέλες, που παράξενα γιορτάζουν, και που ζουν σήμερα, κι από πάντα, στο διπλανό σπίτι ή σε μια άγνωστη γωνιά του κόσμου, και που σε αυτές οφείλεται εκείνη η σχισμή φωτός (που μεγαλώνει).


*Στη φωτογραφία: Γυναίκα, ούτε υποτακτική ούτε ευσεβής. Σ’ αγαπώ ελεύθερη, χαριτωμένη και τρελή.



Παράξενες κοπέλες, παράξενα γιορτάζουν

Το ντοκιμαντέρ Αναπτύσσοντας την Κοινωνική Οικονομία στην Καρδίτσα: Ένα Κοινωνικό Οικοσύστημα εξερευνά το ιστορικό πλαίσιο ανάπτυξης συνεταιρισμών στην περιοχή, τη σταδιακή απαξίωσή τους αλλά και την πρόσφατη ανάπτυξη ενός
οικοσυστήματος συνεταιρισμών και κοινωνικών επιχειρήσεων σήμερα. Συνδυάζει υλικό από συνεντεύξεις με μέλη εγχειρημάτων της κοινωνικής οικονομίας αλλά και μέλη της ευρύτερης ακαδημαϊκής κοινότητας και υποστηρικτικών δομών.

Το ντοκιμαντέρ εξερευνά το ιστορικό πλαίσιο ανάπτυξης συνεταιρισμών στην περιοχή, τη σταδιακή απαξίωσή τους αλλά και την πρόσφατη ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος συνεταιρισμών και κοινωνικών επιχειρήσεων σήμερα. Μια εξερεύνηση στον Θεσσαλικό κάμπο όπου γεννήθηκε ο πρώτος συνεταιρισμός στον κόσμο, την ανάπτυξη και σταδιακή απαξίωση του συνεταιριστικού κινήματος, αλλά και την πρόσφατη μετεξέλιξη ενός οικοσυστήματος συνεταιρισμών και κοινωνικών επιχειρήσεων σήμερα. Βασισμένο στα λόγια των πρωταγωνιστών των εγχειρημάτων κοινωνικής οικονομίας, μελών της ευρύτερης ακαδημαϊκής κοινότητας και υποστηρικτικών δομών παρουσιάζει δράσεις για την οργάνωση καινοτόμων σχέσεων παραγωγής και διάθεσης με επίκεντρο την κοινωνία.
Το βίντεο διάρκειας 10 λεπτών είναι απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ Αναπτύσσοντας την Κοινωνική Οικονομία στην Καρδίτσα: Ένα Κοινωνικό Οικοσύστημα, συνολικής διάρκειας 34 λεπτών. Μια παραγωγή της Cinergies.coop, σε σκηνοθεσία Θωμά Γκίνη.

Πηγή

Απέναντι Όχθη

Αναπτύσσοντας την Κοινωνική Οικονομία στην Καρδίτσα: Ένα Κοινωνικό Οικοσύστημα (Video)

Το ντοκιμαντέρ Αναπτύσσοντας την Κοινωνική Οικονομία στην Καρδίτσα: Ένα Κοινωνικό Οικοσύστημα εξερευνά το ιστορικό πλαίσιο ανάπτυξης συνεταιρισμών στην περιοχή, τη σταδιακή απαξίωσή τους αλλά και την πρόσφατη ανάπτυξη ενός
οικοσυστήματος συνεταιρισμών και κοινωνικών επιχειρήσεων σήμερα. Συνδυάζει υλικό από συνεντεύξεις με μέλη εγχειρημάτων της κοινωνικής οικονομίας αλλά και μέλη της ευρύτερης ακαδημαϊκής κοινότητας και υποστηρικτικών δομών.

Το ντοκιμαντέρ εξερευνά το ιστορικό πλαίσιο ανάπτυξης συνεταιρισμών στην περιοχή, τη σταδιακή απαξίωσή τους αλλά και την πρόσφατη ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος συνεταιρισμών και κοινωνικών επιχειρήσεων σήμερα. Μια εξερεύνηση στον Θεσσαλικό κάμπο όπου γεννήθηκε ο πρώτος συνεταιρισμός στον κόσμο, την ανάπτυξη και σταδιακή απαξίωση του συνεταιριστικού κινήματος, αλλά και την πρόσφατη μετεξέλιξη ενός οικοσυστήματος συνεταιρισμών και κοινωνικών επιχειρήσεων σήμερα. Βασισμένο στα λόγια των πρωταγωνιστών των εγχειρημάτων κοινωνικής οικονομίας, μελών της ευρύτερης ακαδημαϊκής κοινότητας και υποστηρικτικών δομών παρουσιάζει δράσεις για την οργάνωση καινοτόμων σχέσεων παραγωγής και διάθεσης με επίκεντρο την κοινωνία.
Το βίντεο διάρκειας 10 λεπτών είναι απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ Αναπτύσσοντας την Κοινωνική Οικονομία στην Καρδίτσα: Ένα Κοινωνικό Οικοσύστημα, συνολικής διάρκειας 34 λεπτών. Μια παραγωγή της Cinergies.coop, σε σκηνοθεσία Θωμά Γκίνη.

Πηγή

Απέναντι Όχθη

Αναπτύσσοντας την Κοινωνική Οικονομία στην Καρδίτσα: Ένα Κοινωνικό Οικοσύστημα (Video)

151 οργανισμοί, μεταξύ αυτών και το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece υπέγραψαν δήλωση με την οποία καλούν την «ΕΕ να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής/ ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών». Οι ΦτΦ/NFGR θα καταθέσουν τη
δήλωση της ΚτΠ στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στις 7 Μαρτίου 2017 στο πλαίσιο της διαβούλευσης που είναι ανοικτή μέχρι 2 Μαΐου 2017 ΕΔΩ]

Δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία
ΚΑΛΗ ΤΡΟΦΗ, ΚΑΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ – ΤΩΡΑ

Εμείς, οι υπογράφοντες (151) οργανισμοί, θεωρούμε ότι το Ευρωπαϊκό σύστημα τροφίμων και γεωργίας δεν λειτουργεί. Πιστεύουμε ότι προωθεί τα συμφέροντα λίγων σε βάρος της πλειονότητας των ανθρώπων, των αγροτών και του πλανήτη.

Το σύστημα τροφίμων και γεωργίας της Ευρώπης συμβάλλει άμεσα στην σπάταλη χρήση των περιορισμένων παγκόσμιων πόρων και βλάπτει το περιβάλλον, επιδεινώνοντας την κλιματική αλλαγή, τις απώλειες της βιοποικιλότητας, την εξάντληση των αλιευμάτων, την αποψίλωση των δασών, τη διάβρωση του εδάφους, τη λειψυδρία, καθώς και τη ρύπανση του νερού και της ατμόσφαιρας. Η προώθηση της βιομηχανικού τύπου γεωργίας – η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές και συνεισφέρει σημαντικά στην αντιμικροβιακή αντοχή – γίνεται σε βάρος του βιώσιμου εισοδήματος των γεωργών και των θέσεων εργασίας στις αγροτικές περιοχές της Ευρώπης, και σε βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της αξιοπρεπούς εργασίας και του βιοπορισμού των αναπτυσσόμενων χωρών. Οι αγρότες έρχονται αντιμέτωποι με μια προβληματική επιλογή μεταξύ της χρεοκοπίας και της περαιτέρω εντατικοποίησης. Οι αγρότες που προβαίνουν σε αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις όπως η βιολογική και αγρο-οικολογική γεωργία παραμένουν στο περιθώριο για χάρη των συνηθισμένων διαδικασιών. Την ίδια στιγμή, τα υψηλά επίπεδα υποσιτισμού, η ραγδαία αύξηση της παχυσαρκίας και η ανθυγιεινή διατροφή είναι από τις κύριες αιτίες θανάτου και ασθενειών τόσο στην Ευρώπη όσο και σε όλο τον κόσμο.

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ (ΚΑΠ) έχει συμβάλει σε αυτό το μη λειτουργικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας μέσω της προώθησης των αγρο-βιομηχανικών μεθόδων καλλιέργειας και της αλυσίδας των παγκόσμιων εμπορευμάτων. Προκειμένου να ανταποκριθεί στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, η ΕΕ πρέπει να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών. Υπάρχει άμεση ανάγκη για ένα σύστημα πιο δίκαιο, πιο βιώσιμο και πιο ανθεκτικό. Οι υπογράφοντες οργανισμοί καλούν για μια ριζική μεταμόρφωση του συστήματος των τροφίμων και της γεωργίας στην Ευρώπη, στη βάση των ακόλουθων αρχών:

– Δίκαιες και ποικιλόμορφες οικονομίες τροφίμων και γεωργίας: Εξασφάλιση ενός δίκαιου εισοδήματος και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τους αγρότες και τους εργάτες στον αγροτικό τομέα. Διευκόλυνση στην πρόσβασης στις γεωργικές εκτάσεις για μια βιώσιμη γεωργία. Ενθάρρυνση των μικρών τροφοδοτικών αλυσίδων και των βιώσιμων πολιτικών για τις δημόσιες συμβάσεις. Χορήγηση δίκαιας πρόσβασης σε προϊόντα υψηλής ποιότητας για όλους τους καταναλωτές. Αποτροπή των αρνητικών επιπτώσεων στο δικαίωμα των ανθρώπων επί της τροφής και στον βιοπορισμό των μικρών καλλιεργητών στον παγκόσμιο Νότο.

– Υγιές περιβάλλον και ένα σύστημα τροφίμων και γεωργίας που σέβεται την καλή διαβίωση των ζώων: Εξασφάλιση του τέλους των επιζήμιων επιδοτήσεων. Επιβράβευση και κίνητρα για την επίτευξη θετικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων. Αποκατάσταση και πρόληψη περαιτέρω απώλειας της βιοποικιλότητας. Ενθάρρυνση της διατήρησης του περιβάλλοντος και ενεργή χρήση της γενετικής ποικιλότητας. Διασφάλιση της γεωργικής παραγωγής απαλλαγμένης από συνθετικά χημικά φυτοφάρμακα και ανόργανα λιπάσματα που βλάπτουν το περιβάλλον. Πρόληψη και ελαχιστοποίηση της κατασπατάλησης των τροφίμων καθ’ όλη τη διαδρομή από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση. Τερματισμός των εισαγωγών τροφίμων και ζωοτροφών που συνδέονται με την αποψίλωση των δασών. Διασφάλιση του σεβασμού για την καλή υγεία και διαβίωση των ζώων. Αντικατάσταση του ισχύοντος συστήματος βιομηχανικής κτηνοτροφίας με εναλλακτικές λύσεις εκτατικής κτηνοτροφίας όπου τα ζώα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως εμπορεύματα και εξασφαλίζεται η ισορροπία μεταξύ ζώων και εδαφοϊκανότητας, ενώ αποθαρρύνεται η κατάχρηση των αντιβιοτικών. Δραστική μείωση των γεωργικών εκπομπών και διασφάλιση της μετάβασης προς ένα ανθεκτικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας.

– Υποστήριξη της υγείας των πολιτών και της ευημερίας: Διασφάλιση υιοθέτησης μιας υγιεινής, θρεπτικής, εποχιακής, τοπικής, πολιτισμικά κατάλληλης και οικονομικά προσιτής δίαιτας από το σύστημα τροφίμων και γεωργίας. Ενθάρρυνση της μείωσης κατανάλωσης ζωικών προϊόντων. Ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τις επιπτώσεις της κατανάλωσης στην υγεία τους, στους αγρότες, στα ζώα και στο περιβάλλον. Αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων των γεωργικών μεθόδων στην υγεία των αγροτών, των γεωργικών εργατών και των αγροτικών πληθυσμών.

– Ένα σύστημα τροφίμων δημοσίως υπόλογο με συμμετοχική διοίκηση, δύναμη στους πολίτες και δημοκρατία: Συμμετοχή των πολιτών σε διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Αποφυγή της προνομιακής θέσης των εταιριών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων ώστε να έχουν ηγετικό ρόλο σε αυτή τη μεταρρύθμιση. Δεσμευόμαστε να πετύχουμε μια πραγματική μετάβαση μέσα από τη συνεργασία με τους αγρότες, τους πολίτες και τους φορείς χάραξης πολιτικών. Ως εκ τούτου, καλούμε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τους πολιτικούς φορείς σε εθνικό επίπεδο να επανεξετάσουν το ρόλο και την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πολιτικών για τη γεωργία και να χρησιμοποιήσουν τις αρχές που παρουσιάζονται παραπάνω ως βάση για τη διαδικασία μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μετά το 2020.

*Το κείμενο αυτό έχει συνταχθεί από: European Coordination Via Campesina, International Federation of Organic Agriculture Movements, Greenpeace, Compassion in World Farming, European Public Health Alliance, FERN, Arche Noah, Eurogroup for Animals, Slow Food, Vier Pfoten

Την κοινή δήλωση προσυπογράφουν 151 οργανισμοί από χώρες της Ε.Ε. Από την Ελλάδα προσυπογράφουν οι παρακάτω 9 φορείς:


ANTIGONE – Information and Documentation Center on Racism, Ecology, Peace and Non Violence
Argos Animal Welfare Thessaloniki
Ecological Movement of Thessaloniki
Eptapsyhes-Nine Lives
Hellenic Ornithological Society/BirdLife Greece
NatureFriends Greece
No Border Workshop
PROSKALO
Single Ecological Metamorphosis and Mesogeion



Κοινή δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία (ΚΑΠ)

151 οργανισμοί, μεταξύ αυτών και το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece υπέγραψαν δήλωση με την οποία καλούν την «ΕΕ να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής/ ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών». Οι ΦτΦ/NFGR θα καταθέσουν τη
δήλωση της ΚτΠ στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στις 7 Μαρτίου 2017 στο πλαίσιο της διαβούλευσης που είναι ανοικτή μέχρι 2 Μαΐου 2017 ΕΔΩ]

Δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία
ΚΑΛΗ ΤΡΟΦΗ, ΚΑΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ – ΤΩΡΑ

Εμείς, οι υπογράφοντες (151) οργανισμοί, θεωρούμε ότι το Ευρωπαϊκό σύστημα τροφίμων και γεωργίας δεν λειτουργεί. Πιστεύουμε ότι προωθεί τα συμφέροντα λίγων σε βάρος της πλειονότητας των ανθρώπων, των αγροτών και του πλανήτη.

Το σύστημα τροφίμων και γεωργίας της Ευρώπης συμβάλλει άμεσα στην σπάταλη χρήση των περιορισμένων παγκόσμιων πόρων και βλάπτει το περιβάλλον, επιδεινώνοντας την κλιματική αλλαγή, τις απώλειες της βιοποικιλότητας, την εξάντληση των αλιευμάτων, την αποψίλωση των δασών, τη διάβρωση του εδάφους, τη λειψυδρία, καθώς και τη ρύπανση του νερού και της ατμόσφαιρας. Η προώθηση της βιομηχανικού τύπου γεωργίας – η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές και συνεισφέρει σημαντικά στην αντιμικροβιακή αντοχή – γίνεται σε βάρος του βιώσιμου εισοδήματος των γεωργών και των θέσεων εργασίας στις αγροτικές περιοχές της Ευρώπης, και σε βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της αξιοπρεπούς εργασίας και του βιοπορισμού των αναπτυσσόμενων χωρών. Οι αγρότες έρχονται αντιμέτωποι με μια προβληματική επιλογή μεταξύ της χρεοκοπίας και της περαιτέρω εντατικοποίησης. Οι αγρότες που προβαίνουν σε αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις όπως η βιολογική και αγρο-οικολογική γεωργία παραμένουν στο περιθώριο για χάρη των συνηθισμένων διαδικασιών. Την ίδια στιγμή, τα υψηλά επίπεδα υποσιτισμού, η ραγδαία αύξηση της παχυσαρκίας και η ανθυγιεινή διατροφή είναι από τις κύριες αιτίες θανάτου και ασθενειών τόσο στην Ευρώπη όσο και σε όλο τον κόσμο.

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ (ΚΑΠ) έχει συμβάλει σε αυτό το μη λειτουργικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας μέσω της προώθησης των αγρο-βιομηχανικών μεθόδων καλλιέργειας και της αλυσίδας των παγκόσμιων εμπορευμάτων. Προκειμένου να ανταποκριθεί στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, η ΕΕ πρέπει να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών. Υπάρχει άμεση ανάγκη για ένα σύστημα πιο δίκαιο, πιο βιώσιμο και πιο ανθεκτικό. Οι υπογράφοντες οργανισμοί καλούν για μια ριζική μεταμόρφωση του συστήματος των τροφίμων και της γεωργίας στην Ευρώπη, στη βάση των ακόλουθων αρχών:

– Δίκαιες και ποικιλόμορφες οικονομίες τροφίμων και γεωργίας: Εξασφάλιση ενός δίκαιου εισοδήματος και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τους αγρότες και τους εργάτες στον αγροτικό τομέα. Διευκόλυνση στην πρόσβασης στις γεωργικές εκτάσεις για μια βιώσιμη γεωργία. Ενθάρρυνση των μικρών τροφοδοτικών αλυσίδων και των βιώσιμων πολιτικών για τις δημόσιες συμβάσεις. Χορήγηση δίκαιας πρόσβασης σε προϊόντα υψηλής ποιότητας για όλους τους καταναλωτές. Αποτροπή των αρνητικών επιπτώσεων στο δικαίωμα των ανθρώπων επί της τροφής και στον βιοπορισμό των μικρών καλλιεργητών στον παγκόσμιο Νότο.

– Υγιές περιβάλλον και ένα σύστημα τροφίμων και γεωργίας που σέβεται την καλή διαβίωση των ζώων: Εξασφάλιση του τέλους των επιζήμιων επιδοτήσεων. Επιβράβευση και κίνητρα για την επίτευξη θετικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων. Αποκατάσταση και πρόληψη περαιτέρω απώλειας της βιοποικιλότητας. Ενθάρρυνση της διατήρησης του περιβάλλοντος και ενεργή χρήση της γενετικής ποικιλότητας. Διασφάλιση της γεωργικής παραγωγής απαλλαγμένης από συνθετικά χημικά φυτοφάρμακα και ανόργανα λιπάσματα που βλάπτουν το περιβάλλον. Πρόληψη και ελαχιστοποίηση της κατασπατάλησης των τροφίμων καθ’ όλη τη διαδρομή από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση. Τερματισμός των εισαγωγών τροφίμων και ζωοτροφών που συνδέονται με την αποψίλωση των δασών. Διασφάλιση του σεβασμού για την καλή υγεία και διαβίωση των ζώων. Αντικατάσταση του ισχύοντος συστήματος βιομηχανικής κτηνοτροφίας με εναλλακτικές λύσεις εκτατικής κτηνοτροφίας όπου τα ζώα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως εμπορεύματα και εξασφαλίζεται η ισορροπία μεταξύ ζώων και εδαφοϊκανότητας, ενώ αποθαρρύνεται η κατάχρηση των αντιβιοτικών. Δραστική μείωση των γεωργικών εκπομπών και διασφάλιση της μετάβασης προς ένα ανθεκτικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας.

– Υποστήριξη της υγείας των πολιτών και της ευημερίας: Διασφάλιση υιοθέτησης μιας υγιεινής, θρεπτικής, εποχιακής, τοπικής, πολιτισμικά κατάλληλης και οικονομικά προσιτής δίαιτας από το σύστημα τροφίμων και γεωργίας. Ενθάρρυνση της μείωσης κατανάλωσης ζωικών προϊόντων. Ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τις επιπτώσεις της κατανάλωσης στην υγεία τους, στους αγρότες, στα ζώα και στο περιβάλλον. Αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων των γεωργικών μεθόδων στην υγεία των αγροτών, των γεωργικών εργατών και των αγροτικών πληθυσμών.

– Ένα σύστημα τροφίμων δημοσίως υπόλογο με συμμετοχική διοίκηση, δύναμη στους πολίτες και δημοκρατία: Συμμετοχή των πολιτών σε διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Αποφυγή της προνομιακής θέσης των εταιριών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων ώστε να έχουν ηγετικό ρόλο σε αυτή τη μεταρρύθμιση. Δεσμευόμαστε να πετύχουμε μια πραγματική μετάβαση μέσα από τη συνεργασία με τους αγρότες, τους πολίτες και τους φορείς χάραξης πολιτικών. Ως εκ τούτου, καλούμε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τους πολιτικούς φορείς σε εθνικό επίπεδο να επανεξετάσουν το ρόλο και την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πολιτικών για τη γεωργία και να χρησιμοποιήσουν τις αρχές που παρουσιάζονται παραπάνω ως βάση για τη διαδικασία μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μετά το 2020.

*Το κείμενο αυτό έχει συνταχθεί από: European Coordination Via Campesina, International Federation of Organic Agriculture Movements, Greenpeace, Compassion in World Farming, European Public Health Alliance, FERN, Arche Noah, Eurogroup for Animals, Slow Food, Vier Pfoten

Την κοινή δήλωση προσυπογράφουν 151 οργανισμοί από χώρες της Ε.Ε. Από την Ελλάδα προσυπογράφουν οι παρακάτω 9 φορείς:


ANTIGONE – Information and Documentation Center on Racism, Ecology, Peace and Non Violence
Argos Animal Welfare Thessaloniki
Ecological Movement of Thessaloniki
Eptapsyhes-Nine Lives
Hellenic Ornithological Society/BirdLife Greece
NatureFriends Greece
No Border Workshop
PROSKALO
Single Ecological Metamorphosis and Mesogeion



Κοινή δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία (ΚΑΠ)

151 οργανισμοί, μεταξύ αυτών και το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece υπέγραψαν δήλωση με την οποία καλούν την «ΕΕ να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής/ ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών». Οι ΦτΦ/NFGR θα καταθέσουν τη
δήλωση της ΚτΠ στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στις 7 Μαρτίου 2017 στο πλαίσιο της διαβούλευσης που είναι ανοικτή μέχρι 2 Μαΐου 2017 ΕΔΩ]

Δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία
ΚΑΛΗ ΤΡΟΦΗ, ΚΑΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ – ΤΩΡΑ

Εμείς, οι υπογράφοντες (151) οργανισμοί, θεωρούμε ότι το Ευρωπαϊκό σύστημα τροφίμων και γεωργίας δεν λειτουργεί. Πιστεύουμε ότι προωθεί τα συμφέροντα λίγων σε βάρος της πλειονότητας των ανθρώπων, των αγροτών και του πλανήτη.

Το σύστημα τροφίμων και γεωργίας της Ευρώπης συμβάλλει άμεσα στην σπάταλη χρήση των περιορισμένων παγκόσμιων πόρων και βλάπτει το περιβάλλον, επιδεινώνοντας την κλιματική αλλαγή, τις απώλειες της βιοποικιλότητας, την εξάντληση των αλιευμάτων, την αποψίλωση των δασών, τη διάβρωση του εδάφους, τη λειψυδρία, καθώς και τη ρύπανση του νερού και της ατμόσφαιρας. Η προώθηση της βιομηχανικού τύπου γεωργίας – η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές και συνεισφέρει σημαντικά στην αντιμικροβιακή αντοχή – γίνεται σε βάρος του βιώσιμου εισοδήματος των γεωργών και των θέσεων εργασίας στις αγροτικές περιοχές της Ευρώπης, και σε βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της αξιοπρεπούς εργασίας και του βιοπορισμού των αναπτυσσόμενων χωρών. Οι αγρότες έρχονται αντιμέτωποι με μια προβληματική επιλογή μεταξύ της χρεοκοπίας και της περαιτέρω εντατικοποίησης. Οι αγρότες που προβαίνουν σε αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις όπως η βιολογική και αγρο-οικολογική γεωργία παραμένουν στο περιθώριο για χάρη των συνηθισμένων διαδικασιών. Την ίδια στιγμή, τα υψηλά επίπεδα υποσιτισμού, η ραγδαία αύξηση της παχυσαρκίας και η ανθυγιεινή διατροφή είναι από τις κύριες αιτίες θανάτου και ασθενειών τόσο στην Ευρώπη όσο και σε όλο τον κόσμο.

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ (ΚΑΠ) έχει συμβάλει σε αυτό το μη λειτουργικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας μέσω της προώθησης των αγρο-βιομηχανικών μεθόδων καλλιέργειας και της αλυσίδας των παγκόσμιων εμπορευμάτων. Προκειμένου να ανταποκριθεί στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, η ΕΕ πρέπει να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών. Υπάρχει άμεση ανάγκη για ένα σύστημα πιο δίκαιο, πιο βιώσιμο και πιο ανθεκτικό. Οι υπογράφοντες οργανισμοί καλούν για μια ριζική μεταμόρφωση του συστήματος των τροφίμων και της γεωργίας στην Ευρώπη, στη βάση των ακόλουθων αρχών:

– Δίκαιες και ποικιλόμορφες οικονομίες τροφίμων και γεωργίας: Εξασφάλιση ενός δίκαιου εισοδήματος και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τους αγρότες και τους εργάτες στον αγροτικό τομέα. Διευκόλυνση στην πρόσβασης στις γεωργικές εκτάσεις για μια βιώσιμη γεωργία. Ενθάρρυνση των μικρών τροφοδοτικών αλυσίδων και των βιώσιμων πολιτικών για τις δημόσιες συμβάσεις. Χορήγηση δίκαιας πρόσβασης σε προϊόντα υψηλής ποιότητας για όλους τους καταναλωτές. Αποτροπή των αρνητικών επιπτώσεων στο δικαίωμα των ανθρώπων επί της τροφής και στον βιοπορισμό των μικρών καλλιεργητών στον παγκόσμιο Νότο.

– Υγιές περιβάλλον και ένα σύστημα τροφίμων και γεωργίας που σέβεται την καλή διαβίωση των ζώων: Εξασφάλιση του τέλους των επιζήμιων επιδοτήσεων. Επιβράβευση και κίνητρα για την επίτευξη θετικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων. Αποκατάσταση και πρόληψη περαιτέρω απώλειας της βιοποικιλότητας. Ενθάρρυνση της διατήρησης του περιβάλλοντος και ενεργή χρήση της γενετικής ποικιλότητας. Διασφάλιση της γεωργικής παραγωγής απαλλαγμένης από συνθετικά χημικά φυτοφάρμακα και ανόργανα λιπάσματα που βλάπτουν το περιβάλλον. Πρόληψη και ελαχιστοποίηση της κατασπατάλησης των τροφίμων καθ’ όλη τη διαδρομή από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση. Τερματισμός των εισαγωγών τροφίμων και ζωοτροφών που συνδέονται με την αποψίλωση των δασών. Διασφάλιση του σεβασμού για την καλή υγεία και διαβίωση των ζώων. Αντικατάσταση του ισχύοντος συστήματος βιομηχανικής κτηνοτροφίας με εναλλακτικές λύσεις εκτατικής κτηνοτροφίας όπου τα ζώα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως εμπορεύματα και εξασφαλίζεται η ισορροπία μεταξύ ζώων και εδαφοϊκανότητας, ενώ αποθαρρύνεται η κατάχρηση των αντιβιοτικών. Δραστική μείωση των γεωργικών εκπομπών και διασφάλιση της μετάβασης προς ένα ανθεκτικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας.

– Υποστήριξη της υγείας των πολιτών και της ευημερίας: Διασφάλιση υιοθέτησης μιας υγιεινής, θρεπτικής, εποχιακής, τοπικής, πολιτισμικά κατάλληλης και οικονομικά προσιτής δίαιτας από το σύστημα τροφίμων και γεωργίας. Ενθάρρυνση της μείωσης κατανάλωσης ζωικών προϊόντων. Ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τις επιπτώσεις της κατανάλωσης στην υγεία τους, στους αγρότες, στα ζώα και στο περιβάλλον. Αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων των γεωργικών μεθόδων στην υγεία των αγροτών, των γεωργικών εργατών και των αγροτικών πληθυσμών.

– Ένα σύστημα τροφίμων δημοσίως υπόλογο με συμμετοχική διοίκηση, δύναμη στους πολίτες και δημοκρατία: Συμμετοχή των πολιτών σε διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Αποφυγή της προνομιακής θέσης των εταιριών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων ώστε να έχουν ηγετικό ρόλο σε αυτή τη μεταρρύθμιση. Δεσμευόμαστε να πετύχουμε μια πραγματική μετάβαση μέσα από τη συνεργασία με τους αγρότες, τους πολίτες και τους φορείς χάραξης πολιτικών. Ως εκ τούτου, καλούμε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τους πολιτικούς φορείς σε εθνικό επίπεδο να επανεξετάσουν το ρόλο και την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πολιτικών για τη γεωργία και να χρησιμοποιήσουν τις αρχές που παρουσιάζονται παραπάνω ως βάση για τη διαδικασία μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μετά το 2020.

*Το κείμενο αυτό έχει συνταχθεί από: European Coordination Via Campesina, International Federation of Organic Agriculture Movements, Greenpeace, Compassion in World Farming, European Public Health Alliance, FERN, Arche Noah, Eurogroup for Animals, Slow Food, Vier Pfoten

Την κοινή δήλωση προσυπογράφουν 151 οργανισμοί από χώρες της Ε.Ε. Από την Ελλάδα προσυπογράφουν οι παρακάτω 9 φορείς:


ANTIGONE – Information and Documentation Center on Racism, Ecology, Peace and Non Violence
Argos Animal Welfare Thessaloniki
Ecological Movement of Thessaloniki
Eptapsyhes-Nine Lives
Hellenic Ornithological Society/BirdLife Greece
NatureFriends Greece
No Border Workshop
PROSKALO
Single Ecological Metamorphosis and Mesogeion



Κοινή δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία (ΚΑΠ)

Η περμακουλτούρα είναι μια επιστήμη σχεδιασμού οικοσυστημάτων η οποία μας δείχνει πώς μπορούμε να είμαστε αυτάρκεις και αυτόνομοι, μιμούμενοι τη φύση, χρησιμοποιώντας αρχαίες
τεχνικές μαζί με καινούργια τεχνογνωσία, σεβόμενοι τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Στα πολύ ενδιαφέροντα βίντεο παρακάτω από την Οικογιορτή Λάρισας η Τίνα Λυμπέρη μίλησε για εδαφοκάλυψη και δημιουργία κήπου που δεν θα χρειάζεται σκάψιμο.


Απέναντι Όχθη

Δημιουργία Παρτεριού Περμακουλτούρας

Το τρόφιμα είναι βασική κινητήρια δύναμη της κλιματικής αλλαγής. Ο τρόπος που παράγονται και καταλήγουν στο πιάτο μας υπολογίζεται ότι συνεισφέρει περίπου στο μισό των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Χημικά λιπάσματα, βαρέα μηχανήματα και άλλες γεωργικές τεχνολογίες εξαρτώμενες από το πετρέλαιο συμβάλλουν σημαντικά σε αυτό. Ο αντίκτυπος της βιομηχανίας τροφίμων ως σύνολό είναι ακόμη μεγαλύτερος: καταστρέφει δάση και σαβάνες για την παραγωγή ζωοτροφών και δημιουργεί απόβλητα καταστρεπτικά για το κλίμα μέσα της υπερβολικής συσκευασίας, της μεταποίησης, της ψύξης και της μεταφοράς τροφίμων σε μεγάλες αποστάσεις, παρόλο που αφήνει εκατομμύρια ανθρώπων να πεινούν.

Ένας νέος τρόπος παραγωγής τροφίμων θα μπορούσε να είναι η βασική κινητήρια δύναμη λύσεων για την κλιματική αλλαγή. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συμμετέχουν σε αγώνες για την υπεράσπιση ή δημιουργία τρόπων καλλιέργειας και κοινής χρήσης των τροφίμων που είναι πιο υγιεινοί για τις κοινότητες τους και για τον πλανήτη. Εάν ληφθούν μέτρα για την αναδιάρθρωση της γεωργίας και το γενικότερο σύστημα παραγωγής τροφίμων, που να περιστρέφονται γύρω από την επίτευξη διατροφικής αυτάρκειας, την γεωργία μικρής κλίμακας, την αγρο-οικολογία και τις τοπικές αγορές, θα μπορούσαμε να μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές στο μισό μέσα σε λίγες δεκαετίες. Δεν χρειαζόμαστε τις αγορές διοξειδίου του άνθρακα ή πρόσκαιρες τεχνολογικές λύσεις. Χρειαζόμαστε σωστές πολιτικές και προγράμματα να απορρίπτουν το σημερινό βιομηχανικό σύστημα τροφίμων και να δημιουργήσουν μια βιώσιμη, δίκαιη και πραγματικά παραγωγική παραγωγή.

Τρόφιμα και κλίμα: συναρμολογώντας το παζλ

Οι περισσότερες μελέτες για την συμβολή των γεωργικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου- για τις εκπομπές δηλαδή που παράγονται στο αγρόκτημα – τις τοποθετούν κάπου μεταξύ 11 και 15% του συνόλου των παγκόσμιων εκπομπών [1]. Αυτό που δεν αναφέρεται συχνά ωστόσο, είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις εκπομπές παράγονται από τις βιομηχανικού τύπου γεωργικές πρακτικές. που στηρίζονται σε χημικά λιπάσματα (αζωτούχα), τα βενζινοκίνητα βαρέα μηχανήματα, και περιλαμβάνουν βιομηχανικού τύπου επιχειρήσεις κτηνοτροφίας με σημαντικές εκπομπές μεθανίου.

Τα στοιχεία για τη συμβολή της γεωργίας, επίσης, συχνά δεν λαμβάνουν υπόψη και τον ρόλο της στην αλλαγή χρήσης γης και την αποψίλωση των δασών, οι οποίες είναι υπεύθυνες για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. [2] Παγκοσμίως, η γεωργία πιέζει υγρότοπους, σαβάνες και δάση, επεκτείνοντας την καλλιέργεια σε όλο και περισσότερες εκτάσεις γης. Η επέκταση των γεωργικών γαιών είναι ο κυρίαρχος παράγοντας αποψίλωσης των δασών, αντιπροσωπεύοντας το 70-90% της παγκόσμιαςαποδάσωσης. [3] Αυτό σημαίνει ότι περίπου 15-18% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παράγονται από την αλλαγή της χρήσης γης και την αποψίλωση των δασών που προκαλούνται από τη γεωργία. Και στην περίπτωση αυτή, το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων και το βιομηχανικό μοντέλο γεωργίας είναι οι κύριοι ένοχοι. Ο κύριος παράγοντας της αποψίλωσης των δασών είναι η επέκταση των βιομηχανικών φυτειών για την παραγωγή προϊόντων όπως η σόγια, το ζαχαροκάλαμο, το έλαιο φοίνικα, το καλαμπόκι και η ελαιοκράμβη.

Από το 1990, οι εκτάσεις που καλλιεργούνται με αυτές τις πέντε εμπορικές καλλιέργειες αυξήθηκε κατά 38% [4], ενώ οι εκτάσεις που καλύπτονται με βασικά είδη διατροφής όπως το ρύζι και το σιτάρι έχουν μειωθεί.

Οι εκπομπές από τη γεωργία αποτελούν ένα μόνο ένα μέρος της συνολικής συνεισφοράς του συστήματος παραγωγής τροφίμων στην αλλαγή του κλίματος. Εξίσου σημαντικό είναι το τι συμβαίνει από τη στιγμή που τα τρόφιμα αφήνουν το αγρόκτημα μέχρι να φτάσουν στα τραπέζια μας.

Τα τρόφιμα είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός τομέας παγκοσμίως, εμπλέκοντας, με μεγάλη διαφορά, περισσότερες συναλλαγές και απασχολώντας περισσότερους ανθρώπους, από οποιοδήποτε άλλο τομέα. Σήμερα τα τρόφιμα ετοιμάζονται και διανέμονται με εκτενέστατες διαδικασίες επεξεργασίας, συσκευασίας και μεταφοράς, οι οποίες παράγουν εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αν και τα σχετικά δεδομένα για αυτές τις εκπομπές είναι δύσκολο να βρεθούν. Σχετικές μελέτες για την Ε.Ε. καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι περίπου το ένα τέταρτο των συνολικών μεταφορών αφορά τις εμπορικές μεταφορές τροφίμων [5]. Τα διάσπαρτα στοιχεία για τα αντίστοιχα ποσοστά άλλων χωρών, όπως η Κένυα και η Ζιμπάμπουε, δείχνουν ότι το ποσοστό αυτό είναι ακόμα υψηλότερο σε μη-βιομηχανικές χώρες, όπου παραγωγή και διανομή τροφίμων υπολογίζεται στο 60-80% της συνολικής ενέργειας που χρησιμοποιείται [6]. Έχοντας υπόψη ότι στον κλάδο των μεταφορών αναλογεί το 25% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μπορούμε να εκτιμήσουμε από τα δεδομένα της Ε.Ε., ότι στις μεταφορές τροφίμων αναλογεί τουλάχιστον το 6% των παγκόσμιων εκπομπών. Όσον αφορά την επεξεργασία και συσκευασία τροφίμων, και πάλι τα διαθέσιμα στοιχεία είναι κυρίως από την Ε.Ε., οι μελέτες δείχνουν ότι αυτές υπολογίζονται στο 10-11% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου [7], ενώ η ψύξη τροφίμων αναλογεί στο 3 – 4% [8] των συνολικών εκπομπών και η λιανική πώληση τροφίμων άλλο ένα 2%. [9]

Με συντηρητικές εκτιμήσεις από τα στοιχεία της Ε.Ε. και χρησιμοποιώντας τα λιγοστά στοιχεία που υπάρχουν για άλλες χώρες, μπορούμε να εκτιμήσουμε ότι τουλάχιστον 5-6% των εκπομπών προέρχεται από τις μεταφορές τροφίμων, 8-10% από την επεξεργασία και συσκευασία τροφίμων, περίπου 1 -2% λόγω της ψύξης, και 1-2% λόγω της λιανικής πώλησης. Αυτό μας δίνει μια συνολική συνεισφορά του 15-20% των παγκόσμιων εκπομπών από τις δραστηριότητες αυτές.

Ότι παράγει το σημερινό σύστημα τροφίμων δεν καταναλώνεται κιόλας. 

Το βιομηχανικό σύστημα τροφίμων πετάει μέχρι και το μισό του συνόλου των τροφίμων που παράγει στο ταξίδι από τα αγροκτήματα στους εμπόρους, στους μεταποιητές τροφίμων, στα καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ. Αυτό που πετιέται είναι αρκετό για να θρέψει έξι φορές τους πεινασμένους του κόσμου. [10] Μεγάλο μέρος των τροφίμων που πετιούνται σαπίζει σε σωρούς σκουπιδιών και χώρους υγειονομικής ταφής, παράγωντας σημαντικές ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου. Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι κάπου μεταξύ 3.5 – 4.5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προέρχεται από αυτά τα απόβλητα, και ότι πάνω από το 90% αυτών προέρχονται από υλικά από τη γεωργία και την επεξεργασία των προϊόντων της. [11] Αυτό σημαίνει ότι η αποσύνθεση των οργανικών αποβλήτων που προέρχονται από τα τρόφιμα και τη γεωργία είναι υπεύθυνες για 3-4% των παγκόσμιων εκπομπών.

Προσθέστε όλα τα παραπάνω στοιχεία, παραγοντοποιήστε τα αποδεικτικά στοιχεία, και υπάρχει μια συγκλονιστική υπόθεση ότι το σημερινό παγκόσμιο σύστημα τροφίμων, που κινείται από μια όλο και πιο ισχυρή πολυεθνική βιομηχανία τροφίμων, είναι υπεύθυνη για περίπου το μισό των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου: οπουδήποτε ανάμεσα στο χαμηλότερο 44% έως και το υψηλό 57%. Το παρακάτω γράφημα απεικονίζει αυτό το συμπέρασμα:

Αναποδογυρίζοντας το σύστημα τροφίμων

Είναι ξεκάθαρο ότι δεν πρόκειται να βγούμε από την κλιματική κρίση, εάν το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων δεν μεταμορφωθεί άμεσα και εντυπωσιακά. Το σημείο για να ξεκινήσει κάτι τέτοιο είναι το έδαφος.

Τα τρόφιμα αρχίζουν και τελειώνουν με το έδαφος. αναπτύσσονται σε αυτό και τελικά επιστρέφουν ώστε να παραχθούν κι άλλα τρόφιμα. Αυτός είναι ο κύκλος της ζωής. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια οι άνθρωποι έχουν αγνοήσει αυτόν τον ζωτικό κύκλο. Έχουμε ήδη λάβει πολλά από το έδαφος χωρίς να τα επιστρέψουμε. Η εκβιομηχάνιση της γεωργίας, ξεκινώντας από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, επαναλαμβάνοντας κατόπιν το ίδιο μέσω της Πράσινης Επανάστασης και σε άλλα μέρη του κόσμου, βασίστηκε στην υπόθεση ότι η γονιμότητα του εδάφους θα μπορούσε να διατηρηθεί και να αυξηθεί μέσω τη χρήση χημικών λιπασμάτων. Λίγο προσοχή δόθηκε στη σημασία της οργανικής ύλης στο έδαφος.

Μια μεγάλη ποικιλία από επιστημονικές αναφορές δείχνουν ότι τα καλλιεργούμενα εδάφη έχουν χάσει 30 έως 75% της οργανικής ύλης τους κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, ενώ τα εδάφη λιβαδιών και οι βοσκότοπων έχουν χάσει έως και 50%. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι απώλειες αυτές έχουν προκαλέσει σοβαρή επιδείνωση της γονιμότητας του εδάφους και της παραγωγικότητας, ενώ συμβάλλουν και στην επιδείνωση της ξηρασίας και των πλημμυρών.

Λαμβάνοντας ως βάση ορισμένα από τα πιο μετριοπαθή στοιχεία της επιστημονικής βιβλιογραφίας, η παγκόσμια συνολική μείωση της οργανικής ύλης στο έδαφος κατά τον τελευταίο αιώνα εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 150 – 200 δις τόνους[12]. Όλη αυτή η οργανική ουσία δεν κατέληξε στον αέρα ως CO2, καθώς σημαντικά ποσά έχουν εκπλυθεί από τη διάβρωση και έχουν αποτεθεί στον πυθμένα ποταμών και ωκεανών. Ωστόσο, μπορεί να εκτιμηθεί ότι τουλάχιστον 200 – 300 δις τόνοι CO2 έχουν απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα λόγω της παγκόσμιας καταστροφής της οργανικής ύλης στο έδαφος. Με άλλα λόγια, 25 έως 40% του υφιστάμενου πλεονάζοντος CO2 στην ατμόσφαιρα προέρχεται από την καταστροφή του εδάφους και της οργανικής ύλης του.

Υπάρχουν ωστόσο και μερικές καλές ειδήσεις που κρύβονται σε αυτά τα καταστροφικά στοιχεία. Το CO2 που έχουμε στείλει στην ατμόσφαιρα με τη μείωση των γόνιμων εδαφών του πλανήτη μπορεί να ξαναμπεί στο χώμα. Το μόνο που απαιτείται είναι μια αλλαγή των γεωργικών πρακτικών. Πρέπει να αποταχθούμε από τις πρακτικές που καταστρέφουν την οργανική ύλη προτιμώντας πρακτικές που συσσωρεύουν οργανική ύλη στο έδαφος.

Γνωρίζουμε ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Αγρότες σε όλο τον κόσμο είναι μέρος αυτών των πρακτικών εδώ και γενιές. Η έρευνα του Grain έχει δείξει πως εάν υπήρχαν σωστές πολιτικές και κίνητρα σε παγκόσμιο επίπεδο, το περιεχόμενο του εδάφους σε οργανική ύλη θα μπορούσε να αποκατασταθεί στα προβιομηχανικά επίπεδα της γεωργίας μέσα σε μια περίοδο 50 ετών – που είναι περίπου το ίδιο χρονικό διάστημα το οποίο χρειάστηκε η βιομηχανική γεωργία για να τη μειώσει. [13] Η συνεχής χρήση των εν λόγω πρακτικών θα επέτρεπε τον συμψηφισμό περίπου 24-30% των τρεχόντων παγκόσμιων ετήσιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου [14].

Το νέο σενάριο που θα απαιτούσε μια ριζοσπαστική αλλαγή στην προσέγγιση του ζητήματος από ότι το σημερινό βιομηχανικό μοντέλο γεωργίας. Θα επικεντρωνόταν στην χρήση τεχνικών όπως τα συστήματα πολυκαλλιέργειας, την καλύτερη συσχέτιση μεταξύ φυτικής και ζωικής παραγωγής, την αυξημένη ενσωμάτωση δέντρων και άγριας βλάστησης, και ούτω καθεξής. Μια τέτοια αύξηση της ποικιλότητας θα προκαλούσε, με τη σειρά της, αύξηση της εν δυνάμει παραγωγής, και η ενσωμάτωση της οργανικής ύλης θα μπορούσε να βελτιώσει σταδιακά τη γονιμότητα του εδάφους, δημιουργώντας θεμιτούς κύκλους υψηλότερης παραγωγικότητα και υψηλότερης διαθεσιμότητα της οργανικής ύλης. Η υδατοδεσμευτική ικανότητα του εδάφους θα αυξάνονταν, πράγμα που σημαίνει ότι οι έντονες βροχοπτώσεις θα οδηγούσαν και σε λιγότερες και λιγότερο έντονες πλημμύρες και ξηρασίες. Η διάβρωση του εδάφους θα γίνει ένα μικρότερο πρόβλημα. Η οξύτητα και η αλκαλικότητα του εδάφους θα μειωνόταν σταδιακά, μειώνοντας ή εξαλείφοντας την τοξικότητα που έχει γίνει σημαντικό πρόβλημα στα τροπικά και ξηρικά εδάφη. Επιπλέον, η αύξηση της βιολογικής δραστηριότητας του εδάφους θα προστάτευε τα φυτά από έντομα και ασθένειες. Κάθε μία από αυτές τις επιπτώσεις συνεπάγεται αύξηση της παραγωγικότητας και ως εκ τούτου περισσότερη οργανική ύλη διαθέσιμη για τα εδάφη, καθιστώντας έτσι δυνατούς, καθώς περνούν τα χρόνια, υψηλότερους στόχους για την ενσωμάτωση οργανικής ύλης στο έδαφος. Περισσότερα τρόφιμα θα παράγονταν με αυτή τη διαδικασία.

Για να μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τις δεξιότητες και την εμπειρία των μικρών αγροτών του κόσμου, αντί να του υπονομεύουμε και να τους διώχνουμε από από τη γη τους, όπως συμβαίνει τώρα.

Μια παγκόσμια στροφή προς μια γεωργία που να δημιουργεί οργανική ύλη για το έδαφος, θα μας έθετε επίσης σε μια πορεία άρσης ορισμένων από τις άλλες κύριες πηγές αερίων του θερμοκηπίου του συστήματος παραγωγής τροφίμων. Υπάρχουν άλλες τρεις αλληλένδετες αλλαγές που πρέπει να πραγματοποιηθούν ώστε να υπάρξει μια σημαντική συμβολή στην αλλαγή του κλίματος: Η πρώτη είναι η στροφή προς τις τοπικές αγορές και μικρότερα κυκλώματα διανομής τροφίμων, τα οποία θα μειώσει τις μεταφορές και την ανάγκη συσκευασίας, μεταποίησης και ψύξης. Το δεύτερο είναι η επανασυσχέτιση της φυτικής και ζωικής παραγωγής, ώστε να μειωθεί ή μεταφορά και χρήση χημικών λιπασμάτων και η παραγωγή μεθανίου και υποξειδίων του αζώτου λόγω των εντατικοποίησης παραγωγής κρέατος και γαλακτοκομικών. Και η τρίτο είναι το να σταματήσει ο καθαρισμός και η αποψίλωση των δασών, κάτι το οποίο θα απαιτήσει μια πραγματική αγροτική μεταρρύθμιση και την αντιστροφή της επέκτασης των μονοκαλλιέργειών για την παραγωγή αγροκαυσίμων και ζωοτροφών.

Αν ο κόσμος πάρει στα σοβαρά το να γίνουν οι παραπάνω τέσσερις προτάσεις πράξη, είναι πολύ πιθανό ότι θα μπορέσουμε να μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στο μισό μέσα σε λίγες δεκαετίες και παράλληλα να κάνουμε αρκετή πρόοδο προς την επίλυση των άλλων κρίσεων που πλήττουν τον πλανήτη, όπως η φτώχεια και η πείνα. Δεν υπάρχουν τεχνικά εμπόδια στην πορεία προς τα παραπάνω – οι γνώσεις και οι δεξιότητες υπάρχουν στα χέρια των αγροτών του κόσμου και μπορούμε να δημιουργήσουμε πάνω σε αυτό. Τα μόνα εμπόδια είναι πολιτικά, και αυτό είναι αυτό το οποίο πρέπει να εστιάσουμε τις προσπάθειές μας.


Παραπομπές

[1] The IPCC says 10-12%, the OECD says 14% and the WRI says 14.9%. See:
– IPCC, Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change. Chapter 8: Agriculture, http://tinyurl.com/ms4mzb
– Wilfrid Legg and Hsin Huang. OECD Trade and Agriculture Directorate, Climate change and agriculture, http://tinyurl.com/5u2hf8k
– WRI, World GHG Emissions Flow Chart, http://tinyurl.com/2fmebe

[2] βλ.: WRI, World GHG Emissions Flow Chart, http://tinyurl.com/2fmebe And: IPCC. 2004. Climate Change 2001: Working Group I: 3.4.2 Consequences of Land-use Change. http://tinyurl.com/6lduxqy

[3] βλ. FAO Advisory Committee on Paper and Wood Products – Forty ninth Session – Bakubung, South Africa, 10 June 2008; and M. Kanninen et al., «Do trees grow on Money? Forest Perspective 4, CIFOR, Jakarta, 2007.

[4] βλ.: GRAIN, ‘Global Agribusiness: two decades of plunder’, in: Seedling, July 2010.

[5] βλ.: Eurostat. From farm to fork – a statistical journey along the EU’s food chain – Issue number 27/2011 http://tinyurl.com/656tchm and http://tinyurl.com/6k9jsc3

[6] FAO. Stephen Karekezi and Michael Lazarus, Future energy requirements for Africa’s agriculture. Chapters 2, 3, and 4.http://www.fao.org/docrep/V9766E/v9766e00.htm#Contents

[7] Για την Ε.Ε. βλ.: Viktoria BOLLA, Velina PENDOLOVSKA, Driving forces behind EU-27 greenhouse gas emissions over the decade 1999-2008. Statistics in focus 10/2011. http://tinyurl.com/6bhesog

[8] Tara Garnett and Tim Jackson, Food Climate Research Network, Centre for Environmental Strategy, University of SurreyFrost Bitten: an exploration of refrigeration dependence in the UK food chain and its implications for climate policywww.fcrn.org.uk/frcnPubs/publications/PDFs/Frostbitten%20paper.pdf

[9] S.A. Tassou, Y. Ge, A. Hadawey, D. Marriott. Energy consumption and conservation in food retailing. Applied Thermal Engineering 31 (2011) 147-156 AND Kumar Venkat. CleanMetrics Corp. The Climate Change Impact of US Food Waste
CleanMetrics Technical Brief.www.cleanmetrics.com/pages/ClimateChangeImpactofUSFoodWaste.pdf and Ioannis Bakas, Copenhagen Resource Institute (CRI). Food and Greenhouse Gas (GHG) Emissions. www.scp-knowledge.eu/sites/default/files/KU_Food_GHG_emissions.pdf

[10] Tristram Stuart, “Waste: Uncovering the Global Food Scandal”, Penguin, 2009,http://tinyurl.com/m3dxc9

[11] Jean Bogner, et. al. Mitigation of global greenhouse gas emissions from waste: conclusions and strategies from the IPCC. Fourth Assessment Report. Working Group III (Mitigation) http://wmr.sagepub.com/content/26/1/11.short?rss=1&ssource=mfc

[12] Τα διαγραφήματα που χρησιμοποιήθηκαν για τους υπολογισμούς είναι:

a) κατά μέσο όρο απώλεια της τάξης του 4,5 – 6 kg SOM/m2 καλλιεργήσιμης γης και 2-3 κιλά SOM/m2 γεωργικής γης σύμφωνα με λιβάδια που δεν καλλιεργούνται

b) μέσο βάθος εδάφους 30 cm, με μέση πυκνότητα του εδάφους του 1 gr/cm3

c) 5.000 εκατομμύρια εκτάρια γεωργικής γης σε όλο τον κόσμο, 1.800 εκατομμύριαεκτάρια καλλιεργήσιμης γης, όπως αναφέρεται από τον FAO

d) σε αναλογία 1,46 kg CO2 για κάθε κιλό κατεστραμμένης SOM (οργανική ύλη εδάφους)

[13] βλ.: ‘Earth matters: tackling the climate crisis from the ground up’. In: Seedling October 2009. http://www.grain.org/e/735

[14] Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στην υπόθεση ότι η οργανική ενσωμάτωση θέμαθα καταλήξει σε ετήσιο συνολικό ποσοστό μέσο όρο 3,5 σε 5 τόνους/εκτάριο γεωργικής γης. Για πιο λεπτομερείς υπολογισμούς, βλ.:: GRAIN, ‘Earth matters: tackling the climate crisis from the ground up’. In: Seedling October 2009, table 2.

Τρόφιμα και κλιματική αλλαγή

Υπάρχει η εντύπωση -διακατείχε κι εμένα- ότι οι πευκοβελόνες είναι όξινο υλικό και ως εκ τούτου η χρησιμοποίηση τους στο κομπόστ πρέπει να είναι προσεκτική και μόνο όταν βάζουμε και αλκαλικά υλικά, όπως είναι η στάχτη. Λοιπόν, αυτό είναι λάθος. Μύθος.
Οι πευκοβελόνες είναι όξινες (3.2 έως 3.8), όσο είναι χλωρές. Πράσινες.
Όταν ξεραθούν το pH τους γίνεται ουδέτερο. Οπότε η χρήση τους στο κομπόστ ή στον κήπο μπορεί να γίνεται δίχως καμιά επιφύλαξη. Είναι μια καταπληκτική πηγή οργανικής ύλης που κατά κανόνα καίμε για να απαλλαγούμε από αυτήν.

Στο κομπόστ μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν “καφέ” υλικό. Μάλιστα είναι πολύ καλύτερο από πολλά άλλα “καφέ” υλικά, γιατί μέχρι να κομποστοποιηθεί επιτρέπει την κυκλοφορία του αέρα.
Το μειονέκτημα τους είναι ότι αργούν (10-12 μήνες) και αυτό είναι σύνηθες γενικότερα στα φύλλα. Κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε για να επισπεύσουμε την διάσπασή τους, είναι να κάνουμε σωρούς και να περνάμε από επάνω τους με το χορτοκοπτικό να τις τεμαχίζει, γιατί όσο μικρότερες είναι, τόσο το καλύτερο. Ειδικά το χορτοκοπτικό τύπου μεσινέζα, κάνει εξαιρετική δουλειά.
Οι πευκοβελόνες σαν εδαφοκάλυψη

Μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε για να εδαφοκαλύψουμε. Έχουν το μεγάλο πλεονέκτημα ότι ο αέρας δεν μπορεί να τις μετακινήσει.
Βέβαια όπως πολύ καλά γνωρίζουμε, όταν εδαφοκαλύπτουμε, αφήνουμε απόσταση 3 – 4 πόντων από τον βλαστό των φυτών και αυτό ισχύει για όλα τα υλικά που χρησιμοποιούμε για να μην μεταφέρονται οι μύκητες, όμως εξαιρούμε τις φράουλες, τις οποίες μπορούμε να καλύψουμε μέχρι τον βλαστό. Είναι ίσως το καλύτερο υλικό από όλα για την εδαφοκάλυψη γύρω από αυτές, αφού το νερό και ο αέρας κυκλοφορεί δίχως πρόβλημα και οι στόλωνες ριζώνουν δίχως να χρειαστούν βοήθεια.

Τέλος, μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε για να φτιάξουμε φράγματα για τα σαλιγκάρια, αφού δυσκολεύονται να περάσουν από πάνω τους.



Οι πευκοβελόνες και η χρήση τους στη βιολογική καλλιέργεια

Η Ολυμπιάκη Γιορτή Σπόρων (Olympic Seed Festival) προτάθηκε από το Πελίτι (www.peliti.gr) κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Συνέλευσης των πολιτών που έγινε στις 14-16 Οκτωβρίου 2016 στη Χάγη. Η Συνέλευση των πολιτών διοργανώθηκε από τη Navdanya (http://navdanya.org) και το Seed Freedom (http://seedfreedom.info). Με την Ολυμπιάδα Σπόρων η Διεθνής Συνέλευση των Πολιτών θα ταξιδεύει σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Θα διαδίδεται έτσι ένα μήνυμα για την ανάπτυξη των σπόρων, μιας νέας κουλτούρας βασισμένης στην αγάπη και στην συνεργασία για τη διατήρηση της γης και των σπόρων, για τον αέρα, μια κουλτούρα που δεν διαχωρίζει το φυσικό περιβάλλον από τον άνθρωπο. Αναφερόμαστε ειδικά σε σπόρους παραδοσιακών ποικιλιών που έχουν διατηρηθεί από τους αγρότες εδώ και χιλιάδες χρόνια

Η ιδέα της Ολυμπιακής Γιορτής Σπόρων

Η Ολυμπιακή Γιορτή Σπόρων είναι ο εορτασμός της ανάπτυξης του σπόρου της συνεργασίας με τη γη, το νερό, το σπόρο και άλλους ανθρώπους.

Εκεχειρία με τη φύση. Αυτή είναι εμπνευσμένη από τους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες όπου οι πόλεμοι σταματούσαν κατά τη διάρκεια των αγώνων και επικρατούσε η ειρήνη. Έτσι με αυτή την αναφορά ζητάμε εκεχειρία με τη φύση. Σας καλούμε να συνεργαστείτε με τη φύση, να σταματήσει η χρήση δηλητηρίων, η μόλυνση του αέρα του νερού και του εδάφους. Προτείνουμε για ένα μήνα να βρείτε τρόπους να συνεργαστείτε με τις άλλες μορφές ζωής.

Εστιάζουμε τη προσοχή μας σε θετικές δράσεις που γίνονται στον πλανήτη, σε θετικές δράσεις που μπορούμε να εφαρμόσουμε. Με τη σκέψη μας και τις πράξεις μας μπορούμε να ενδυναμώσουμε τις θετικές απόψεις .

Μοιραζόμαστε την ευθύνη για όσα συμβαίνουν στον πλανήτη εργαζόμενοι για τη συνεργασία και την αγάπη.


Η πρώτη Ολυμπιακή Γιορτή Σπόρων, οργανώνεται από το Πελίτι, www.peliti.gr


Ολόκληρη η καμπάνια του Πελίτι για την υποστήριξη της 1ης Ολυμπιακής Γιορτής σπόρων ΕΔΩ

1η Ολυμπιάκη Γιορτή Σπόρων

Γραμματοσειρά
Αντίθεση