29 April, 2017
Home / Περιβαλλον (Page 9)

151 οργανισμοί, μεταξύ αυτών και το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece υπέγραψαν δήλωση με την οποία καλούν την «ΕΕ να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής/ ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών». Οι ΦτΦ/NFGR θα καταθέσουν τη
δήλωση της ΚτΠ στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στις 7 Μαρτίου 2017 στο πλαίσιο της διαβούλευσης που είναι ανοικτή μέχρι 2 Μαΐου 2017 ΕΔΩ]

Δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία
ΚΑΛΗ ΤΡΟΦΗ, ΚΑΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ – ΤΩΡΑ

Εμείς, οι υπογράφοντες (151) οργανισμοί, θεωρούμε ότι το Ευρωπαϊκό σύστημα τροφίμων και γεωργίας δεν λειτουργεί. Πιστεύουμε ότι προωθεί τα συμφέροντα λίγων σε βάρος της πλειονότητας των ανθρώπων, των αγροτών και του πλανήτη.

Το σύστημα τροφίμων και γεωργίας της Ευρώπης συμβάλλει άμεσα στην σπάταλη χρήση των περιορισμένων παγκόσμιων πόρων και βλάπτει το περιβάλλον, επιδεινώνοντας την κλιματική αλλαγή, τις απώλειες της βιοποικιλότητας, την εξάντληση των αλιευμάτων, την αποψίλωση των δασών, τη διάβρωση του εδάφους, τη λειψυδρία, καθώς και τη ρύπανση του νερού και της ατμόσφαιρας. Η προώθηση της βιομηχανικού τύπου γεωργίας – η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές και συνεισφέρει σημαντικά στην αντιμικροβιακή αντοχή – γίνεται σε βάρος του βιώσιμου εισοδήματος των γεωργών και των θέσεων εργασίας στις αγροτικές περιοχές της Ευρώπης, και σε βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της αξιοπρεπούς εργασίας και του βιοπορισμού των αναπτυσσόμενων χωρών. Οι αγρότες έρχονται αντιμέτωποι με μια προβληματική επιλογή μεταξύ της χρεοκοπίας και της περαιτέρω εντατικοποίησης. Οι αγρότες που προβαίνουν σε αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις όπως η βιολογική και αγρο-οικολογική γεωργία παραμένουν στο περιθώριο για χάρη των συνηθισμένων διαδικασιών. Την ίδια στιγμή, τα υψηλά επίπεδα υποσιτισμού, η ραγδαία αύξηση της παχυσαρκίας και η ανθυγιεινή διατροφή είναι από τις κύριες αιτίες θανάτου και ασθενειών τόσο στην Ευρώπη όσο και σε όλο τον κόσμο.

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ (ΚΑΠ) έχει συμβάλει σε αυτό το μη λειτουργικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας μέσω της προώθησης των αγρο-βιομηχανικών μεθόδων καλλιέργειας και της αλυσίδας των παγκόσμιων εμπορευμάτων. Προκειμένου να ανταποκριθεί στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, η ΕΕ πρέπει να προβεί σε μια ριζική μεταρρύθμιση της ΚΑΠ και των συναφών πολιτικών. Υπάρχει άμεση ανάγκη για ένα σύστημα πιο δίκαιο, πιο βιώσιμο και πιο ανθεκτικό. Οι υπογράφοντες οργανισμοί καλούν για μια ριζική μεταμόρφωση του συστήματος των τροφίμων και της γεωργίας στην Ευρώπη, στη βάση των ακόλουθων αρχών:

– Δίκαιες και ποικιλόμορφες οικονομίες τροφίμων και γεωργίας: Εξασφάλιση ενός δίκαιου εισοδήματος και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τους αγρότες και τους εργάτες στον αγροτικό τομέα. Διευκόλυνση στην πρόσβασης στις γεωργικές εκτάσεις για μια βιώσιμη γεωργία. Ενθάρρυνση των μικρών τροφοδοτικών αλυσίδων και των βιώσιμων πολιτικών για τις δημόσιες συμβάσεις. Χορήγηση δίκαιας πρόσβασης σε προϊόντα υψηλής ποιότητας για όλους τους καταναλωτές. Αποτροπή των αρνητικών επιπτώσεων στο δικαίωμα των ανθρώπων επί της τροφής και στον βιοπορισμό των μικρών καλλιεργητών στον παγκόσμιο Νότο.

– Υγιές περιβάλλον και ένα σύστημα τροφίμων και γεωργίας που σέβεται την καλή διαβίωση των ζώων: Εξασφάλιση του τέλους των επιζήμιων επιδοτήσεων. Επιβράβευση και κίνητρα για την επίτευξη θετικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων. Αποκατάσταση και πρόληψη περαιτέρω απώλειας της βιοποικιλότητας. Ενθάρρυνση της διατήρησης του περιβάλλοντος και ενεργή χρήση της γενετικής ποικιλότητας. Διασφάλιση της γεωργικής παραγωγής απαλλαγμένης από συνθετικά χημικά φυτοφάρμακα και ανόργανα λιπάσματα που βλάπτουν το περιβάλλον. Πρόληψη και ελαχιστοποίηση της κατασπατάλησης των τροφίμων καθ’ όλη τη διαδρομή από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση. Τερματισμός των εισαγωγών τροφίμων και ζωοτροφών που συνδέονται με την αποψίλωση των δασών. Διασφάλιση του σεβασμού για την καλή υγεία και διαβίωση των ζώων. Αντικατάσταση του ισχύοντος συστήματος βιομηχανικής κτηνοτροφίας με εναλλακτικές λύσεις εκτατικής κτηνοτροφίας όπου τα ζώα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως εμπορεύματα και εξασφαλίζεται η ισορροπία μεταξύ ζώων και εδαφοϊκανότητας, ενώ αποθαρρύνεται η κατάχρηση των αντιβιοτικών. Δραστική μείωση των γεωργικών εκπομπών και διασφάλιση της μετάβασης προς ένα ανθεκτικό σύστημα τροφίμων και γεωργίας.

– Υποστήριξη της υγείας των πολιτών και της ευημερίας: Διασφάλιση υιοθέτησης μιας υγιεινής, θρεπτικής, εποχιακής, τοπικής, πολιτισμικά κατάλληλης και οικονομικά προσιτής δίαιτας από το σύστημα τροφίμων και γεωργίας. Ενθάρρυνση της μείωσης κατανάλωσης ζωικών προϊόντων. Ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τις επιπτώσεις της κατανάλωσης στην υγεία τους, στους αγρότες, στα ζώα και στο περιβάλλον. Αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων των γεωργικών μεθόδων στην υγεία των αγροτών, των γεωργικών εργατών και των αγροτικών πληθυσμών.

– Ένα σύστημα τροφίμων δημοσίως υπόλογο με συμμετοχική διοίκηση, δύναμη στους πολίτες και δημοκρατία: Συμμετοχή των πολιτών σε διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Αποφυγή της προνομιακής θέσης των εταιριών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων ώστε να έχουν ηγετικό ρόλο σε αυτή τη μεταρρύθμιση. Δεσμευόμαστε να πετύχουμε μια πραγματική μετάβαση μέσα από τη συνεργασία με τους αγρότες, τους πολίτες και τους φορείς χάραξης πολιτικών. Ως εκ τούτου, καλούμε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τους πολιτικούς φορείς σε εθνικό επίπεδο να επανεξετάσουν το ρόλο και την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πολιτικών για τη γεωργία και να χρησιμοποιήσουν τις αρχές που παρουσιάζονται παραπάνω ως βάση για τη διαδικασία μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μετά το 2020.

*Το κείμενο αυτό έχει συνταχθεί από: European Coordination Via Campesina, International Federation of Organic Agriculture Movements, Greenpeace, Compassion in World Farming, European Public Health Alliance, FERN, Arche Noah, Eurogroup for Animals, Slow Food, Vier Pfoten

Την κοινή δήλωση προσυπογράφουν 151 οργανισμοί από χώρες της Ε.Ε. Από την Ελλάδα προσυπογράφουν οι παρακάτω 9 φορείς:


ANTIGONE – Information and Documentation Center on Racism, Ecology, Peace and Non Violence
Argos Animal Welfare Thessaloniki
Ecological Movement of Thessaloniki
Eptapsyhes-Nine Lives
Hellenic Ornithological Society/BirdLife Greece
NatureFriends Greece
No Border Workshop
PROSKALO
Single Ecological Metamorphosis and Mesogeion



Κοινή δήλωση της Κοινωνίας των Πολιτών για τη Μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Πολιτικών για τη Γεωργία (ΚΑΠ)

Η περμακουλτούρα είναι μια επιστήμη σχεδιασμού οικοσυστημάτων η οποία μας δείχνει πώς μπορούμε να είμαστε αυτάρκεις και αυτόνομοι, μιμούμενοι τη φύση, χρησιμοποιώντας αρχαίες
τεχνικές μαζί με καινούργια τεχνογνωσία, σεβόμενοι τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Στα πολύ ενδιαφέροντα βίντεο παρακάτω από την Οικογιορτή Λάρισας η Τίνα Λυμπέρη μίλησε για εδαφοκάλυψη και δημιουργία κήπου που δεν θα χρειάζεται σκάψιμο.


Απέναντι Όχθη

Δημιουργία Παρτεριού Περμακουλτούρας

Το τρόφιμα είναι βασική κινητήρια δύναμη της κλιματικής αλλαγής. Ο τρόπος που παράγονται και καταλήγουν στο πιάτο μας υπολογίζεται ότι συνεισφέρει περίπου στο μισό των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Χημικά λιπάσματα, βαρέα μηχανήματα και άλλες γεωργικές τεχνολογίες εξαρτώμενες από το πετρέλαιο συμβάλλουν σημαντικά σε αυτό. Ο αντίκτυπος της βιομηχανίας τροφίμων ως σύνολό είναι ακόμη μεγαλύτερος: καταστρέφει δάση και σαβάνες για την παραγωγή ζωοτροφών και δημιουργεί απόβλητα καταστρεπτικά για το κλίμα μέσα της υπερβολικής συσκευασίας, της μεταποίησης, της ψύξης και της μεταφοράς τροφίμων σε μεγάλες αποστάσεις, παρόλο που αφήνει εκατομμύρια ανθρώπων να πεινούν.

Ένας νέος τρόπος παραγωγής τροφίμων θα μπορούσε να είναι η βασική κινητήρια δύναμη λύσεων για την κλιματική αλλαγή. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συμμετέχουν σε αγώνες για την υπεράσπιση ή δημιουργία τρόπων καλλιέργειας και κοινής χρήσης των τροφίμων που είναι πιο υγιεινοί για τις κοινότητες τους και για τον πλανήτη. Εάν ληφθούν μέτρα για την αναδιάρθρωση της γεωργίας και το γενικότερο σύστημα παραγωγής τροφίμων, που να περιστρέφονται γύρω από την επίτευξη διατροφικής αυτάρκειας, την γεωργία μικρής κλίμακας, την αγρο-οικολογία και τις τοπικές αγορές, θα μπορούσαμε να μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές στο μισό μέσα σε λίγες δεκαετίες. Δεν χρειαζόμαστε τις αγορές διοξειδίου του άνθρακα ή πρόσκαιρες τεχνολογικές λύσεις. Χρειαζόμαστε σωστές πολιτικές και προγράμματα να απορρίπτουν το σημερινό βιομηχανικό σύστημα τροφίμων και να δημιουργήσουν μια βιώσιμη, δίκαιη και πραγματικά παραγωγική παραγωγή.

Τρόφιμα και κλίμα: συναρμολογώντας το παζλ

Οι περισσότερες μελέτες για την συμβολή των γεωργικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου- για τις εκπομπές δηλαδή που παράγονται στο αγρόκτημα – τις τοποθετούν κάπου μεταξύ 11 και 15% του συνόλου των παγκόσμιων εκπομπών [1]. Αυτό που δεν αναφέρεται συχνά ωστόσο, είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις εκπομπές παράγονται από τις βιομηχανικού τύπου γεωργικές πρακτικές. που στηρίζονται σε χημικά λιπάσματα (αζωτούχα), τα βενζινοκίνητα βαρέα μηχανήματα, και περιλαμβάνουν βιομηχανικού τύπου επιχειρήσεις κτηνοτροφίας με σημαντικές εκπομπές μεθανίου.

Τα στοιχεία για τη συμβολή της γεωργίας, επίσης, συχνά δεν λαμβάνουν υπόψη και τον ρόλο της στην αλλαγή χρήσης γης και την αποψίλωση των δασών, οι οποίες είναι υπεύθυνες για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. [2] Παγκοσμίως, η γεωργία πιέζει υγρότοπους, σαβάνες και δάση, επεκτείνοντας την καλλιέργεια σε όλο και περισσότερες εκτάσεις γης. Η επέκταση των γεωργικών γαιών είναι ο κυρίαρχος παράγοντας αποψίλωσης των δασών, αντιπροσωπεύοντας το 70-90% της παγκόσμιαςαποδάσωσης. [3] Αυτό σημαίνει ότι περίπου 15-18% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παράγονται από την αλλαγή της χρήσης γης και την αποψίλωση των δασών που προκαλούνται από τη γεωργία. Και στην περίπτωση αυτή, το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων και το βιομηχανικό μοντέλο γεωργίας είναι οι κύριοι ένοχοι. Ο κύριος παράγοντας της αποψίλωσης των δασών είναι η επέκταση των βιομηχανικών φυτειών για την παραγωγή προϊόντων όπως η σόγια, το ζαχαροκάλαμο, το έλαιο φοίνικα, το καλαμπόκι και η ελαιοκράμβη.

Από το 1990, οι εκτάσεις που καλλιεργούνται με αυτές τις πέντε εμπορικές καλλιέργειες αυξήθηκε κατά 38% [4], ενώ οι εκτάσεις που καλύπτονται με βασικά είδη διατροφής όπως το ρύζι και το σιτάρι έχουν μειωθεί.

Οι εκπομπές από τη γεωργία αποτελούν ένα μόνο ένα μέρος της συνολικής συνεισφοράς του συστήματος παραγωγής τροφίμων στην αλλαγή του κλίματος. Εξίσου σημαντικό είναι το τι συμβαίνει από τη στιγμή που τα τρόφιμα αφήνουν το αγρόκτημα μέχρι να φτάσουν στα τραπέζια μας.

Τα τρόφιμα είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός τομέας παγκοσμίως, εμπλέκοντας, με μεγάλη διαφορά, περισσότερες συναλλαγές και απασχολώντας περισσότερους ανθρώπους, από οποιοδήποτε άλλο τομέα. Σήμερα τα τρόφιμα ετοιμάζονται και διανέμονται με εκτενέστατες διαδικασίες επεξεργασίας, συσκευασίας και μεταφοράς, οι οποίες παράγουν εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αν και τα σχετικά δεδομένα για αυτές τις εκπομπές είναι δύσκολο να βρεθούν. Σχετικές μελέτες για την Ε.Ε. καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι περίπου το ένα τέταρτο των συνολικών μεταφορών αφορά τις εμπορικές μεταφορές τροφίμων [5]. Τα διάσπαρτα στοιχεία για τα αντίστοιχα ποσοστά άλλων χωρών, όπως η Κένυα και η Ζιμπάμπουε, δείχνουν ότι το ποσοστό αυτό είναι ακόμα υψηλότερο σε μη-βιομηχανικές χώρες, όπου παραγωγή και διανομή τροφίμων υπολογίζεται στο 60-80% της συνολικής ενέργειας που χρησιμοποιείται [6]. Έχοντας υπόψη ότι στον κλάδο των μεταφορών αναλογεί το 25% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μπορούμε να εκτιμήσουμε από τα δεδομένα της Ε.Ε., ότι στις μεταφορές τροφίμων αναλογεί τουλάχιστον το 6% των παγκόσμιων εκπομπών. Όσον αφορά την επεξεργασία και συσκευασία τροφίμων, και πάλι τα διαθέσιμα στοιχεία είναι κυρίως από την Ε.Ε., οι μελέτες δείχνουν ότι αυτές υπολογίζονται στο 10-11% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου [7], ενώ η ψύξη τροφίμων αναλογεί στο 3 – 4% [8] των συνολικών εκπομπών και η λιανική πώληση τροφίμων άλλο ένα 2%. [9]

Με συντηρητικές εκτιμήσεις από τα στοιχεία της Ε.Ε. και χρησιμοποιώντας τα λιγοστά στοιχεία που υπάρχουν για άλλες χώρες, μπορούμε να εκτιμήσουμε ότι τουλάχιστον 5-6% των εκπομπών προέρχεται από τις μεταφορές τροφίμων, 8-10% από την επεξεργασία και συσκευασία τροφίμων, περίπου 1 -2% λόγω της ψύξης, και 1-2% λόγω της λιανικής πώλησης. Αυτό μας δίνει μια συνολική συνεισφορά του 15-20% των παγκόσμιων εκπομπών από τις δραστηριότητες αυτές.

Ότι παράγει το σημερινό σύστημα τροφίμων δεν καταναλώνεται κιόλας. 

Το βιομηχανικό σύστημα τροφίμων πετάει μέχρι και το μισό του συνόλου των τροφίμων που παράγει στο ταξίδι από τα αγροκτήματα στους εμπόρους, στους μεταποιητές τροφίμων, στα καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ. Αυτό που πετιέται είναι αρκετό για να θρέψει έξι φορές τους πεινασμένους του κόσμου. [10] Μεγάλο μέρος των τροφίμων που πετιούνται σαπίζει σε σωρούς σκουπιδιών και χώρους υγειονομικής ταφής, παράγωντας σημαντικές ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου. Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι κάπου μεταξύ 3.5 – 4.5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προέρχεται από αυτά τα απόβλητα, και ότι πάνω από το 90% αυτών προέρχονται από υλικά από τη γεωργία και την επεξεργασία των προϊόντων της. [11] Αυτό σημαίνει ότι η αποσύνθεση των οργανικών αποβλήτων που προέρχονται από τα τρόφιμα και τη γεωργία είναι υπεύθυνες για 3-4% των παγκόσμιων εκπομπών.

Προσθέστε όλα τα παραπάνω στοιχεία, παραγοντοποιήστε τα αποδεικτικά στοιχεία, και υπάρχει μια συγκλονιστική υπόθεση ότι το σημερινό παγκόσμιο σύστημα τροφίμων, που κινείται από μια όλο και πιο ισχυρή πολυεθνική βιομηχανία τροφίμων, είναι υπεύθυνη για περίπου το μισό των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου: οπουδήποτε ανάμεσα στο χαμηλότερο 44% έως και το υψηλό 57%. Το παρακάτω γράφημα απεικονίζει αυτό το συμπέρασμα:

Αναποδογυρίζοντας το σύστημα τροφίμων

Είναι ξεκάθαρο ότι δεν πρόκειται να βγούμε από την κλιματική κρίση, εάν το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων δεν μεταμορφωθεί άμεσα και εντυπωσιακά. Το σημείο για να ξεκινήσει κάτι τέτοιο είναι το έδαφος.

Τα τρόφιμα αρχίζουν και τελειώνουν με το έδαφος. αναπτύσσονται σε αυτό και τελικά επιστρέφουν ώστε να παραχθούν κι άλλα τρόφιμα. Αυτός είναι ο κύκλος της ζωής. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια οι άνθρωποι έχουν αγνοήσει αυτόν τον ζωτικό κύκλο. Έχουμε ήδη λάβει πολλά από το έδαφος χωρίς να τα επιστρέψουμε. Η εκβιομηχάνιση της γεωργίας, ξεκινώντας από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, επαναλαμβάνοντας κατόπιν το ίδιο μέσω της Πράσινης Επανάστασης και σε άλλα μέρη του κόσμου, βασίστηκε στην υπόθεση ότι η γονιμότητα του εδάφους θα μπορούσε να διατηρηθεί και να αυξηθεί μέσω τη χρήση χημικών λιπασμάτων. Λίγο προσοχή δόθηκε στη σημασία της οργανικής ύλης στο έδαφος.

Μια μεγάλη ποικιλία από επιστημονικές αναφορές δείχνουν ότι τα καλλιεργούμενα εδάφη έχουν χάσει 30 έως 75% της οργανικής ύλης τους κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, ενώ τα εδάφη λιβαδιών και οι βοσκότοπων έχουν χάσει έως και 50%. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι απώλειες αυτές έχουν προκαλέσει σοβαρή επιδείνωση της γονιμότητας του εδάφους και της παραγωγικότητας, ενώ συμβάλλουν και στην επιδείνωση της ξηρασίας και των πλημμυρών.

Λαμβάνοντας ως βάση ορισμένα από τα πιο μετριοπαθή στοιχεία της επιστημονικής βιβλιογραφίας, η παγκόσμια συνολική μείωση της οργανικής ύλης στο έδαφος κατά τον τελευταίο αιώνα εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 150 – 200 δις τόνους[12]. Όλη αυτή η οργανική ουσία δεν κατέληξε στον αέρα ως CO2, καθώς σημαντικά ποσά έχουν εκπλυθεί από τη διάβρωση και έχουν αποτεθεί στον πυθμένα ποταμών και ωκεανών. Ωστόσο, μπορεί να εκτιμηθεί ότι τουλάχιστον 200 – 300 δις τόνοι CO2 έχουν απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα λόγω της παγκόσμιας καταστροφής της οργανικής ύλης στο έδαφος. Με άλλα λόγια, 25 έως 40% του υφιστάμενου πλεονάζοντος CO2 στην ατμόσφαιρα προέρχεται από την καταστροφή του εδάφους και της οργανικής ύλης του.

Υπάρχουν ωστόσο και μερικές καλές ειδήσεις που κρύβονται σε αυτά τα καταστροφικά στοιχεία. Το CO2 που έχουμε στείλει στην ατμόσφαιρα με τη μείωση των γόνιμων εδαφών του πλανήτη μπορεί να ξαναμπεί στο χώμα. Το μόνο που απαιτείται είναι μια αλλαγή των γεωργικών πρακτικών. Πρέπει να αποταχθούμε από τις πρακτικές που καταστρέφουν την οργανική ύλη προτιμώντας πρακτικές που συσσωρεύουν οργανική ύλη στο έδαφος.

Γνωρίζουμε ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Αγρότες σε όλο τον κόσμο είναι μέρος αυτών των πρακτικών εδώ και γενιές. Η έρευνα του Grain έχει δείξει πως εάν υπήρχαν σωστές πολιτικές και κίνητρα σε παγκόσμιο επίπεδο, το περιεχόμενο του εδάφους σε οργανική ύλη θα μπορούσε να αποκατασταθεί στα προβιομηχανικά επίπεδα της γεωργίας μέσα σε μια περίοδο 50 ετών – που είναι περίπου το ίδιο χρονικό διάστημα το οποίο χρειάστηκε η βιομηχανική γεωργία για να τη μειώσει. [13] Η συνεχής χρήση των εν λόγω πρακτικών θα επέτρεπε τον συμψηφισμό περίπου 24-30% των τρεχόντων παγκόσμιων ετήσιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου [14].

Το νέο σενάριο που θα απαιτούσε μια ριζοσπαστική αλλαγή στην προσέγγιση του ζητήματος από ότι το σημερινό βιομηχανικό μοντέλο γεωργίας. Θα επικεντρωνόταν στην χρήση τεχνικών όπως τα συστήματα πολυκαλλιέργειας, την καλύτερη συσχέτιση μεταξύ φυτικής και ζωικής παραγωγής, την αυξημένη ενσωμάτωση δέντρων και άγριας βλάστησης, και ούτω καθεξής. Μια τέτοια αύξηση της ποικιλότητας θα προκαλούσε, με τη σειρά της, αύξηση της εν δυνάμει παραγωγής, και η ενσωμάτωση της οργανικής ύλης θα μπορούσε να βελτιώσει σταδιακά τη γονιμότητα του εδάφους, δημιουργώντας θεμιτούς κύκλους υψηλότερης παραγωγικότητα και υψηλότερης διαθεσιμότητα της οργανικής ύλης. Η υδατοδεσμευτική ικανότητα του εδάφους θα αυξάνονταν, πράγμα που σημαίνει ότι οι έντονες βροχοπτώσεις θα οδηγούσαν και σε λιγότερες και λιγότερο έντονες πλημμύρες και ξηρασίες. Η διάβρωση του εδάφους θα γίνει ένα μικρότερο πρόβλημα. Η οξύτητα και η αλκαλικότητα του εδάφους θα μειωνόταν σταδιακά, μειώνοντας ή εξαλείφοντας την τοξικότητα που έχει γίνει σημαντικό πρόβλημα στα τροπικά και ξηρικά εδάφη. Επιπλέον, η αύξηση της βιολογικής δραστηριότητας του εδάφους θα προστάτευε τα φυτά από έντομα και ασθένειες. Κάθε μία από αυτές τις επιπτώσεις συνεπάγεται αύξηση της παραγωγικότητας και ως εκ τούτου περισσότερη οργανική ύλη διαθέσιμη για τα εδάφη, καθιστώντας έτσι δυνατούς, καθώς περνούν τα χρόνια, υψηλότερους στόχους για την ενσωμάτωση οργανικής ύλης στο έδαφος. Περισσότερα τρόφιμα θα παράγονταν με αυτή τη διαδικασία.

Για να μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τις δεξιότητες και την εμπειρία των μικρών αγροτών του κόσμου, αντί να του υπονομεύουμε και να τους διώχνουμε από από τη γη τους, όπως συμβαίνει τώρα.

Μια παγκόσμια στροφή προς μια γεωργία που να δημιουργεί οργανική ύλη για το έδαφος, θα μας έθετε επίσης σε μια πορεία άρσης ορισμένων από τις άλλες κύριες πηγές αερίων του θερμοκηπίου του συστήματος παραγωγής τροφίμων. Υπάρχουν άλλες τρεις αλληλένδετες αλλαγές που πρέπει να πραγματοποιηθούν ώστε να υπάρξει μια σημαντική συμβολή στην αλλαγή του κλίματος: Η πρώτη είναι η στροφή προς τις τοπικές αγορές και μικρότερα κυκλώματα διανομής τροφίμων, τα οποία θα μειώσει τις μεταφορές και την ανάγκη συσκευασίας, μεταποίησης και ψύξης. Το δεύτερο είναι η επανασυσχέτιση της φυτικής και ζωικής παραγωγής, ώστε να μειωθεί ή μεταφορά και χρήση χημικών λιπασμάτων και η παραγωγή μεθανίου και υποξειδίων του αζώτου λόγω των εντατικοποίησης παραγωγής κρέατος και γαλακτοκομικών. Και η τρίτο είναι το να σταματήσει ο καθαρισμός και η αποψίλωση των δασών, κάτι το οποίο θα απαιτήσει μια πραγματική αγροτική μεταρρύθμιση και την αντιστροφή της επέκτασης των μονοκαλλιέργειών για την παραγωγή αγροκαυσίμων και ζωοτροφών.

Αν ο κόσμος πάρει στα σοβαρά το να γίνουν οι παραπάνω τέσσερις προτάσεις πράξη, είναι πολύ πιθανό ότι θα μπορέσουμε να μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στο μισό μέσα σε λίγες δεκαετίες και παράλληλα να κάνουμε αρκετή πρόοδο προς την επίλυση των άλλων κρίσεων που πλήττουν τον πλανήτη, όπως η φτώχεια και η πείνα. Δεν υπάρχουν τεχνικά εμπόδια στην πορεία προς τα παραπάνω – οι γνώσεις και οι δεξιότητες υπάρχουν στα χέρια των αγροτών του κόσμου και μπορούμε να δημιουργήσουμε πάνω σε αυτό. Τα μόνα εμπόδια είναι πολιτικά, και αυτό είναι αυτό το οποίο πρέπει να εστιάσουμε τις προσπάθειές μας.


Παραπομπές

[1] The IPCC says 10-12%, the OECD says 14% and the WRI says 14.9%. See:
– IPCC, Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change. Chapter 8: Agriculture, http://tinyurl.com/ms4mzb
– Wilfrid Legg and Hsin Huang. OECD Trade and Agriculture Directorate, Climate change and agriculture, http://tinyurl.com/5u2hf8k
– WRI, World GHG Emissions Flow Chart, http://tinyurl.com/2fmebe

[2] βλ.: WRI, World GHG Emissions Flow Chart, http://tinyurl.com/2fmebe And: IPCC. 2004. Climate Change 2001: Working Group I: 3.4.2 Consequences of Land-use Change. http://tinyurl.com/6lduxqy

[3] βλ. FAO Advisory Committee on Paper and Wood Products – Forty ninth Session – Bakubung, South Africa, 10 June 2008; and M. Kanninen et al., «Do trees grow on Money? Forest Perspective 4, CIFOR, Jakarta, 2007.

[4] βλ.: GRAIN, ‘Global Agribusiness: two decades of plunder’, in: Seedling, July 2010.

[5] βλ.: Eurostat. From farm to fork – a statistical journey along the EU’s food chain – Issue number 27/2011 http://tinyurl.com/656tchm and http://tinyurl.com/6k9jsc3

[6] FAO. Stephen Karekezi and Michael Lazarus, Future energy requirements for Africa’s agriculture. Chapters 2, 3, and 4.http://www.fao.org/docrep/V9766E/v9766e00.htm#Contents

[7] Για την Ε.Ε. βλ.: Viktoria BOLLA, Velina PENDOLOVSKA, Driving forces behind EU-27 greenhouse gas emissions over the decade 1999-2008. Statistics in focus 10/2011. http://tinyurl.com/6bhesog

[8] Tara Garnett and Tim Jackson, Food Climate Research Network, Centre for Environmental Strategy, University of SurreyFrost Bitten: an exploration of refrigeration dependence in the UK food chain and its implications for climate policywww.fcrn.org.uk/frcnPubs/publications/PDFs/Frostbitten%20paper.pdf

[9] S.A. Tassou, Y. Ge, A. Hadawey, D. Marriott. Energy consumption and conservation in food retailing. Applied Thermal Engineering 31 (2011) 147-156 AND Kumar Venkat. CleanMetrics Corp. The Climate Change Impact of US Food Waste
CleanMetrics Technical Brief.www.cleanmetrics.com/pages/ClimateChangeImpactofUSFoodWaste.pdf and Ioannis Bakas, Copenhagen Resource Institute (CRI). Food and Greenhouse Gas (GHG) Emissions. www.scp-knowledge.eu/sites/default/files/KU_Food_GHG_emissions.pdf

[10] Tristram Stuart, “Waste: Uncovering the Global Food Scandal”, Penguin, 2009,http://tinyurl.com/m3dxc9

[11] Jean Bogner, et. al. Mitigation of global greenhouse gas emissions from waste: conclusions and strategies from the IPCC. Fourth Assessment Report. Working Group III (Mitigation) http://wmr.sagepub.com/content/26/1/11.short?rss=1&ssource=mfc

[12] Τα διαγραφήματα που χρησιμοποιήθηκαν για τους υπολογισμούς είναι:

a) κατά μέσο όρο απώλεια της τάξης του 4,5 – 6 kg SOM/m2 καλλιεργήσιμης γης και 2-3 κιλά SOM/m2 γεωργικής γης σύμφωνα με λιβάδια που δεν καλλιεργούνται

b) μέσο βάθος εδάφους 30 cm, με μέση πυκνότητα του εδάφους του 1 gr/cm3

c) 5.000 εκατομμύρια εκτάρια γεωργικής γης σε όλο τον κόσμο, 1.800 εκατομμύριαεκτάρια καλλιεργήσιμης γης, όπως αναφέρεται από τον FAO

d) σε αναλογία 1,46 kg CO2 για κάθε κιλό κατεστραμμένης SOM (οργανική ύλη εδάφους)

[13] βλ.: ‘Earth matters: tackling the climate crisis from the ground up’. In: Seedling October 2009. http://www.grain.org/e/735

[14] Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στην υπόθεση ότι η οργανική ενσωμάτωση θέμαθα καταλήξει σε ετήσιο συνολικό ποσοστό μέσο όρο 3,5 σε 5 τόνους/εκτάριο γεωργικής γης. Για πιο λεπτομερείς υπολογισμούς, βλ.:: GRAIN, ‘Earth matters: tackling the climate crisis from the ground up’. In: Seedling October 2009, table 2.

Τρόφιμα και κλιματική αλλαγή

Υπάρχει η εντύπωση -διακατείχε κι εμένα- ότι οι πευκοβελόνες είναι όξινο υλικό και ως εκ τούτου η χρησιμοποίηση τους στο κομπόστ πρέπει να είναι προσεκτική και μόνο όταν βάζουμε και αλκαλικά υλικά, όπως είναι η στάχτη. Λοιπόν, αυτό είναι λάθος. Μύθος.
Οι πευκοβελόνες είναι όξινες (3.2 έως 3.8), όσο είναι χλωρές. Πράσινες.
Όταν ξεραθούν το pH τους γίνεται ουδέτερο. Οπότε η χρήση τους στο κομπόστ ή στον κήπο μπορεί να γίνεται δίχως καμιά επιφύλαξη. Είναι μια καταπληκτική πηγή οργανικής ύλης που κατά κανόνα καίμε για να απαλλαγούμε από αυτήν.

Στο κομπόστ μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν “καφέ” υλικό. Μάλιστα είναι πολύ καλύτερο από πολλά άλλα “καφέ” υλικά, γιατί μέχρι να κομποστοποιηθεί επιτρέπει την κυκλοφορία του αέρα.
Το μειονέκτημα τους είναι ότι αργούν (10-12 μήνες) και αυτό είναι σύνηθες γενικότερα στα φύλλα. Κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε για να επισπεύσουμε την διάσπασή τους, είναι να κάνουμε σωρούς και να περνάμε από επάνω τους με το χορτοκοπτικό να τις τεμαχίζει, γιατί όσο μικρότερες είναι, τόσο το καλύτερο. Ειδικά το χορτοκοπτικό τύπου μεσινέζα, κάνει εξαιρετική δουλειά.
Οι πευκοβελόνες σαν εδαφοκάλυψη

Μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε για να εδαφοκαλύψουμε. Έχουν το μεγάλο πλεονέκτημα ότι ο αέρας δεν μπορεί να τις μετακινήσει.
Βέβαια όπως πολύ καλά γνωρίζουμε, όταν εδαφοκαλύπτουμε, αφήνουμε απόσταση 3 – 4 πόντων από τον βλαστό των φυτών και αυτό ισχύει για όλα τα υλικά που χρησιμοποιούμε για να μην μεταφέρονται οι μύκητες, όμως εξαιρούμε τις φράουλες, τις οποίες μπορούμε να καλύψουμε μέχρι τον βλαστό. Είναι ίσως το καλύτερο υλικό από όλα για την εδαφοκάλυψη γύρω από αυτές, αφού το νερό και ο αέρας κυκλοφορεί δίχως πρόβλημα και οι στόλωνες ριζώνουν δίχως να χρειαστούν βοήθεια.

Τέλος, μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε για να φτιάξουμε φράγματα για τα σαλιγκάρια, αφού δυσκολεύονται να περάσουν από πάνω τους.



Οι πευκοβελόνες και η χρήση τους στη βιολογική καλλιέργεια

Η Ολυμπιάκη Γιορτή Σπόρων (Olympic Seed Festival) προτάθηκε από το Πελίτι (www.peliti.gr) κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Συνέλευσης των πολιτών που έγινε στις 14-16 Οκτωβρίου 2016 στη Χάγη. Η Συνέλευση των πολιτών διοργανώθηκε από τη Navdanya (http://navdanya.org) και το Seed Freedom (http://seedfreedom.info). Με την Ολυμπιάδα Σπόρων η Διεθνής Συνέλευση των Πολιτών θα ταξιδεύει σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Θα διαδίδεται έτσι ένα μήνυμα για την ανάπτυξη των σπόρων, μιας νέας κουλτούρας βασισμένης στην αγάπη και στην συνεργασία για τη διατήρηση της γης και των σπόρων, για τον αέρα, μια κουλτούρα που δεν διαχωρίζει το φυσικό περιβάλλον από τον άνθρωπο. Αναφερόμαστε ειδικά σε σπόρους παραδοσιακών ποικιλιών που έχουν διατηρηθεί από τους αγρότες εδώ και χιλιάδες χρόνια

Η ιδέα της Ολυμπιακής Γιορτής Σπόρων

Η Ολυμπιακή Γιορτή Σπόρων είναι ο εορτασμός της ανάπτυξης του σπόρου της συνεργασίας με τη γη, το νερό, το σπόρο και άλλους ανθρώπους.

Εκεχειρία με τη φύση. Αυτή είναι εμπνευσμένη από τους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες όπου οι πόλεμοι σταματούσαν κατά τη διάρκεια των αγώνων και επικρατούσε η ειρήνη. Έτσι με αυτή την αναφορά ζητάμε εκεχειρία με τη φύση. Σας καλούμε να συνεργαστείτε με τη φύση, να σταματήσει η χρήση δηλητηρίων, η μόλυνση του αέρα του νερού και του εδάφους. Προτείνουμε για ένα μήνα να βρείτε τρόπους να συνεργαστείτε με τις άλλες μορφές ζωής.

Εστιάζουμε τη προσοχή μας σε θετικές δράσεις που γίνονται στον πλανήτη, σε θετικές δράσεις που μπορούμε να εφαρμόσουμε. Με τη σκέψη μας και τις πράξεις μας μπορούμε να ενδυναμώσουμε τις θετικές απόψεις .

Μοιραζόμαστε την ευθύνη για όσα συμβαίνουν στον πλανήτη εργαζόμενοι για τη συνεργασία και την αγάπη.


Η πρώτη Ολυμπιακή Γιορτή Σπόρων, οργανώνεται από το Πελίτι, www.peliti.gr


Ολόκληρη η καμπάνια του Πελίτι για την υποστήριξη της 1ης Ολυμπιακής Γιορτής σπόρων ΕΔΩ

1η Ολυμπιάκη Γιορτή Σπόρων

Η Ολυμπιάκη Γιορτή Σπόρων (Olympic Seed Festival) προτάθηκε από το Πελίτι (www.peliti.gr) κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Συνέλευσης των πολιτών που έγινε στις 14-16 Οκτωβρίου 2016 στη Χάγη. Η Συνέλευση των πολιτών διοργανώθηκε από τη Navdanya (http://navdanya.org) και το Seed Freedom (http://seedfreedom.info). Με την Ολυμπιάδα Σπόρων η Διεθνής Συνέλευση των Πολιτών θα ταξιδεύει σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Θα διαδίδεται έτσι ένα μήνυμα για την ανάπτυξη των σπόρων, μιας νέας κουλτούρας βασισμένης στην αγάπη και στην συνεργασία για τη διατήρηση της γης και των σπόρων, για τον αέρα, μια κουλτούρα που δεν διαχωρίζει το φυσικό περιβάλλον από τον άνθρωπο. Αναφερόμαστε ειδικά σε σπόρους παραδοσιακών ποικιλιών που έχουν διατηρηθεί από τους αγρότες εδώ και χιλιάδες χρόνια

Η ιδέα της Ολυμπιακής Γιορτής Σπόρων

Η Ολυμπιακή Γιορτή Σπόρων είναι ο εορτασμός της ανάπτυξης του σπόρου της συνεργασίας με τη γη, το νερό, το σπόρο και άλλους ανθρώπους.

Εκεχειρία με τη φύση. Αυτή είναι εμπνευσμένη από τους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες όπου οι πόλεμοι σταματούσαν κατά τη διάρκεια των αγώνων και επικρατούσε η ειρήνη. Έτσι με αυτή την αναφορά ζητάμε εκεχειρία με τη φύση. Σας καλούμε να συνεργαστείτε με τη φύση, να σταματήσει η χρήση δηλητηρίων, η μόλυνση του αέρα του νερού και του εδάφους. Προτείνουμε για ένα μήνα να βρείτε τρόπους να συνεργαστείτε με τις άλλες μορφές ζωής.

Εστιάζουμε τη προσοχή μας σε θετικές δράσεις που γίνονται στον πλανήτη, σε θετικές δράσεις που μπορούμε να εφαρμόσουμε. Με τη σκέψη μας και τις πράξεις μας μπορούμε να ενδυναμώσουμε τις θετικές απόψεις .

Μοιραζόμαστε την ευθύνη για όσα συμβαίνουν στον πλανήτη εργαζόμενοι για τη συνεργασία και την αγάπη.


Η πρώτη Ολυμπιακή Γιορτή Σπόρων, οργανώνεται από το Πελίτι, www.peliti.gr


Ολόκληρη η καμπάνια του Πελίτι για την υποστήριξη της 1ης Ολυμπιακής Γιορτής σπόρων ΕΔΩ

1η Ολυμπιάκη Γιορτή Σπόρων

Γεννημένος το 1979, ο Σον Στίφενσον αναμενόταν να πεθάνει μέσα στις πρώτες 24 ώρες της ζωής του. Παρόλα αυτά, σαν από θαύμα, επιβίωσε. Σε αυτήν την ομιλία, μοιράζεται την ιστορία του και τρία μαθήματα «κλειδιά» για να ζήσουμε πέρα από τους περιορισμούς. Η φιλοδοξία του είναι να απαλλαγεί αυτός ο κόσμος από την ανασφάλεια και προσπαθεί να ενθαρρύνει τους
ανθρώπους να ανακαλύψουν τον λόγο για τον οποίο έχουν γεννηθεί .

Απέναντι Όχθη

Η φυλακή του νου σου

Δυο ταινίες που συνιστούν μια λίγο-πολύ ενιαία ιστορία της εποχής μας.Θέλω να κάνω μια παραλληλία που μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαίνεται αταίριαστη. Η καλή τύχη έκανε να δω δυο ταινίες στη σειρά, τη μια μέρα την μία και την επόμενη την άλλη. Πρώτα το “Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ”, του Κεν Λόουτς κι έπειτα το “Σνόουντεν”, του Όλιβερ Στόουν. Και σε συνδυασμό με τις πολύημερες συζητήσεις για το αποτέλεσμα των αμερικάνικων εκλογών, ήρθαν κι έκατσαν σαν μια διπλή απάντηση στο ίδιο κρίσιμο ερώτημα.


Το πρώτο, “ο Μπλέικ”, αφορά έναν εργάτη, που υποχρεώνεται από ένα καρδιακό επεισόδιο να βγει από τη δουλειά, και να μπει στο κουβάρι που λέγεται επιδόματα, εργασίας ή ανεργίας, στον κυκεώνα του κρατικού μηχανισμού και των ελέγχων, των επιτροπών και των υπευθύνων, ενός κράτος που ψάχνει τρόπο να βγάλει από τις στατιστικές, αλλά εν τέλει και από τη ζωή, τους ανθρώπους που βρέθηκαν στο περιθώριο. Στο ίδιο κάδρο εμφανίζονται, μιά ανύπαντρη μητέρα με δύο παιδιά, και το εργατικό Νιούκαστλ, που αναζητεί απάντηση στα ερωτήματα μιας περίεργης εποχής.

Εδώ βρίσκονται αντιμέτωποι οι άνθρωποι της εργατικής τάξης με τον προσωπικό και εν τέλει απρόσωπο κρατικό μηχανισμό. Δεν είναι η γραφειοκρατία που μπλοκάρει, δεν είναι η κακή διάθεση και η αρνητική θέληση των υπαλλήλων, είναι η δομή και οι κανονισμοί των κρατικών υπηρεσιών που κάνουν το βίο αβίωτο σε όσους πέσουν στην ανάγκη, εν προκειμένω ο Ντάνιελ Μπλέικ.

Ένας επιφανειακός παραλογισμός, που αντανακλά τον παραλογισμό των γεγονότων και του συστήματος εξουσίας. Που οδηγεί σε απόγνωση τους ανθρώπους. Η υπάλληλος που δείχνει διάθεση βοήθειας πρέπει να πάρει συνωμοτικά μέτρα προκειμένου να βοηθήσει κι όταν γίνεται αντιληπτή δέχεται αυστηρές παρατηρήσεις, “τους κακομαθαίνεις”, “δημιουργείς κακό προηγούμενο”.

Εδώ δεν είναι η “καθυστερημένη” Ελλάδα, οι “τεμπέληδες” του δημοσίου, η αβάσταχτη γραφειοκρατία. Είναι ένας καλά λαδωμένος κρατικός μηχανισμός, που δεν αφήνει περιθώρια να εισδύσει η αλληλεγγύη και η ανθρώπινη επικοινωνία. Είναι απρόσωπος. Είναι προηγμένος. Και γι’ αυτό αδυσώπητος!

Ο Μπλέικ είναι αποφασισμένος να φτάσει μέχρι το τέλος, και φτάνει μέχρι το τέλος.Είναι αποφασισμένος επίσης να είναι αλληλέγγυος με τους ανθρώπους της τάξης τους, όχι απλώς να διεκπεραιώσει όπως-όπως την υπόθεσή του, “μη μιλάς γιατί θα γίνεις στόχος”!

Εδώ λοιπόν η εξουθενωμένη και οργισμένη εργατική τάξη, ο “κάτω κόσμος”, παλεύει να σηκωθεί, να δείξει τα δόντια της, να υπάρξει. Ποιοί θα εκφράσουν αυτή την οργή;

Κοιτώντας προσεκτικά, εδώ θα δεις τις πηγές του brexit και των οργισμένων ξεσπασμάτων.Αυτή είναι η Μεγάλη Βρετανία του 21ου αιώνα, πιο κοντά στον Μάντσεστερ του Έγκελς (τηρουμένων των αναλογιών) και την “Κατάσταση της εργατικής τάξης της Αγγλίας”, και πιο μακρυά από τον Γκυ Σορμάν και τους αναλυτές του London School of Economics.

Από την άλλη, διασχίζοντας τον Ατλαντικό, ο Όλιβερ Στόουν μας πηγαίνει στην καρδιά του κτήνους. Σε μια από τις καρδιές, για την ακρίβεια. Τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.Εδώ οι τόνοι και οι ρυθμοί, πραγματικότητας και ταινίας, είναι πιο έντονοι, ανεβασμένοι”.Ο Όλιβερ Στόοουν, για άλλη μια φορά, αποπειράται να δείξει τις ουσιαστικές όψεις της γνωστής ιστορίας ενός διάσημου προσώπου.Ο Έντουαρντ Σνόουντεν δεν είναι η κάτω Αμερική, είναι η μεσαία και πάνω. Χαρισματικός, ιδιοφυής και αφελής. Πιστεύει στην Αμερική, πιστεύει στις μυστικές υπηρεσίες τους και στον αμείλικτο πόλεμο που διεξάγουν για να μην επαναληφθεί η 11η Σεπτέμβρη.

Και ανακαλύπτει πως αυτό είναι το πρόσχημα για την άσκηση μιας απόλυτης εξουσίας, των μηχανισμών, των υπηρεσιών, των συμφερόντων.Ο Ομπάμα, που τον πιστεύει, αποδεικνύεται ψεύτης και συνεργός.Και αποφασίζει να τα τινάξει όλα στον αέρα φέρνοντας στη δημοσιότητα τα ντοκουμέντα, αποδείξεις της ενοχής τους.Με τεράστιο προσωπικό κόστος. Κηρυγμένος πλέον “εχθρός της πατρίδας”, “προδότης”, “καταδικασμένος να πεθάνει κυνηγημένος”. Κάθε εκτίμηση εξαρτάται από πια σκοπιά κοιτάς.
Όμως έδωσε σε μας την εικόνα και μιας άλλης Αμερικής. Την εικόνα πως οι μηχανισμοί δεν είναι τόσο απρόσωποι όσο τους κατασκευάζουν και τόσο ανίκητοι όσο θέλουν να δείχνουν.
Από παντού (και πάντα), ακόμα και με τις πιο επεξεργασμένες εκπαιδεύσεις και μηχανισμούς ψυχικής υποταγής, θα προκύπτουν εκείνοι που συνειδητοποιούν την αλήθεια και εξεγείρονται.Είναι η πλευρά που κανείς μηχανισμός δεν μπορεί να νικήσει. Αυτή η οργισμένη Αμερική, ψάχνει να βρει έκφραση, την αναζητεί στον Σάντερς και πιθανόν, εν μέρει και εν βρασμώ ψυχής, να ψηφίζει τον Τραμπ. Και εν συνεχεία βγαίνει στους δρόμους φωνάζοντας πως δεν είναι αυτός ο πρόεδρός της.Υπονοώντας, κατά έναν τρόπο, πως ούτε ο προηγούμενος, ο Ομπάμα, στον οποίο είχε επενδύσει ελπίδες, ήταν πρόεδρός της. Ο Σνόουντεν είναι παρών, σε όλα αυτά. Ανοιξε μια ρωγμή και από εκεί είδαμε καθαρά το σύστημα. Ο Ντάνιελ Μπλέικ είναι παρών σε όσα συμβαίνουν. Πηγαίνει στις αιτίες και δείχνει την αγωνία και την αναζήτηση μιας απάντησης.

Τώρα ίσως έγινε κατανοητή αυτή η παραλληλία. Είναι δυο ταινίες που μιλούν για τον πραγματικό κόσμο των τεράτων. Και δημιουργούν ρωγμές για να δούμε το τι συμβαίνει στην καρδιά του κτήνους. Για να σκεφτούμε καλύτερα, το τι πρέπει (και ίσως τι μπορεί) να γίνει.

Και, κυρίως, για να συνειδητοποιήσουμε, πως όλα όσα βλέπουμε να συμβαίνουν είναι προεόρτια, και ο Τραμπ και ο Σνόουντεν, και ο Μπλέικ και το αγγλικό κράτος, μιας νέας συγκλονιστικής εποχής, οι αναζητήσεις στο παρόν του περιεχομένου και των μορφών αντίστασης και προοπτικής.





 


Εμείς, οι Ντάνιελ Μπλέικ και οι Σνόουντεν

Δύο παλέτες με χρώματα. Η μία, αριστερά, με μια πρώτη ματιά δείχνει φτωχή και λίγη συγκριτικά με εκείνη δεξιά. Τρία χρώματα όλα κι όλα – τρία δοχεία με κόκκινο, κίτρινο και μπλε. Πολυκαιρισμένα πινέλα, μπογιές που έχουν μπλέξει τις αποχρώσεις τους, άφθονες μουτζούρες εδώ κι εκεί. Μια κασετίνα που μοιάζει σκουριασμένη, δίχως απαραίτητα να έχει χρησιμοποιηθεί πολύ. Μα η παλέτα δεξιά – ω, δες πόσο προσεγμένη και περιποιημένη δείχνει! Κοίτα την ποικιλία των χρωμάτων της – όλες οι αποχρώσεις, και πορτοκαλί, και πράσινα και γαλάζια και μωβ! – παρατήρησε την στιβαρή κατασκευή της, νιώσε την αρχοντιά που αποπνέει! Ναι, με αυτή στα χέρια σου θα μπορούσες να γίνεις σπουδαίος, θα γινόσουν τρανός! Θα ζωγράφιζες τον ουρανό κι ένα ιπτάμενο σύννεφο – και θα πετούσες στα παλάτια του σύμπαντος.

Μα η δεύτερη παλέτα είναι μακρινό όνειρο για σένα. Και τα πόδια σου πατούν την ίδια πάντα γη. Από καιρό έχεις ξεμείνει με την πρώτη – αυτή που βλέπεις αριστερά. Με τα ξεχαρβαλωμένα τα πινέλα και τα τρία όλα κι όλα χρώματά της – λίγο κόκκινο, λίγο κίτρινο και λίγο μπλε. Και διστάζεις πια να ζωγραφίσεις – σε αποθαρρύνει η περιορισμένη παλέτα που διαθέτεις. Είναι άδικο! σκέφτεσαι. Γιατί άλλοι να αποκτούν δίχως την παραμικρή δυσκολία την υπέροχη εκείνη κασετίνα με το πλήθος των χρωμάτων δεξιά – κι εγώ να έχω την αριστερή; Δες, κάποιοι έχουν έτοιμη, στη διάθεσή τους, όλη τη γκάμα των χρωμάτων! Και πορτοκαλί, και πράσινα, και μωβ. Έτοιμα! Σκέψου πόσα έργα μπορούν να ζωγραφίσουν με αυτή! Ενώ εγώ, πες μου, τι έχω στα χέρια μου; Αυτή την παλιά κασετίνα, τρία χρώματα όλα κι όλα – και περίσσια όρεξη. Λες και αρκεί η τελευταία… Δίχως υποδομές, πως θα χτίσω το παλάτι μου; Είναι άδικο, σου λέω!

Κι έτσι παραιτείσαι απ’ την προσπάθεια. Μένεις στη σκέψη πως άλλοι είναι, απλά, τυχερότεροι από σένα. Γιατί τους έλαχε η πολυτελής παλέτα δεξιά… ενώ εσύ έχεις ξεμείνει.

Ωραία, λοιπόν. Ας δεχτούμε πως είναι έτσι τα πράγματα. Πως στους άλλους έλαχε κάτι με περισσότερη φινέτσα – ενώ εσύ έπεσες στα δύσκολα. Ας δεχτούμε πως διαθέτουν έτοιμα εκείνα που ο ίδιος πασχίζεις ν’ αποκτήσεις – και οι πόρτες γύρω τους μοιάζουν να ανοίγουν στο παραμικρό, ενώ εσύ χτυπάς εδώ κι εκεί δίχως ανάλογο αντίκρισμα. Ας τα δεχτούμε όλα αυτά.

Μα πες μου κάτι: από πότε τρία χρώματα – εκείνα που διαθέτεις – θεωρούνται «λίγα»; Έχεις το κόκκινο, έχεις το κίτρινο, έχεις και το μπλε. Έχεις σκεφτεί πως τα βασικά χρώματα είναι στη διάθεσή σου; Και πως όλα τα υπόλοιπα χρώματα – τα πράσινα, τα πορτοκαλί, τα μωβ και το σινάφι τους – δεν είναι παρά παράγωγα των τριών αυτών χρωμάτων που διαθέτεις; Δεν έχεις παρά να τα αναμίξεις μεταξύ τους – και θα προκύψουν όλα τα υπόλοιπα. Γιατί λοιπόν δεν προσπαθείς;

Μα ο άλλος τα έχει έτοιμα – θα πεις. Ενώ εγώ πρέπει να τα φτιάξω απ’ την αρχή. Πες μου όμως – που είναι το κακό σε αυτό; Σύμφωνοι, ο άλλος «τα έχει έτοιμα» – γι’ αυτό και ποτέ δεν θα μάθει να τα παρασκευάζει, γι’ αυτό και τα θεωρεί απολύτως δεδομένα. Μα αν κάποια στιγμή του λείψουν – τι θα κάνει τότε;

Δεν γνωρίζει πώς να τα παρασκευάζει, βλέπεις. Τα περίμενε πάντα έτοιμα απ’ έξω. Τα θεωρούσε δεδομένα!

Και αν η παλέτα του μοιάζει ν’ αποπνέει φινέτσα και αρχοντιά – είναι ταυτόχρονα από εκείνες που φοβάσαι ακόμα και ν’ αγγίξεις, μπας και χαλάσεις κάποιο λεπτό εξάρτημά τους. Ενώ η δική σου – σκέψου: έχει περάσει καταστάσεις· έχει γνωρίσει δυσκολίες· έχει ψηθεί στη φωτιά! Και με τρία χρώματα όλα κι όλα γνωρίζει πώς να παρασκευάσει τα υπόλοιπα. Γιατί αναγκάστηκε να μάθει. Και μαθαίνει κάθε μέρα…

Κάποιες φορές ο δρόμος που λάμπει δεν είναι ο καλύτερος. Και η ακριβότερη παλέτα μπορεί ν’ αποδειχτεί σκάρτη.

Αυτή η παλέτα σου έλαχε λοιπόν! Η πολυκαιρισμένη, με τα τρία όλα κι όλα χρώματα! Μα στο χέρι σου είναι να την αξιοποιήσεις – στο χέρι σου να ζωγραφίσεις, όπως μπορείς, ή απλά, να παρατήσεις το πινέλο. Και αν προσμίξεις τα χρώματα και βγει λάσπη αντί για ουράνιο τόξο – μπορείς απλά να δοκιμάσεις πάλι. Γιατί έτσι μόνο θα μάθεις. Μέσα από τη λάσπη και τη σκουριά. Μέσα από την αποτυχία. Και άσε τους άλλους με τα έτοιμα – δεν θα καταλάβουν ποτέ τη χαρά της δημιουργίας. Και δεν θα νιώσουν το ίδιο μπροστά σε ένα τελειωμένο έργο τους. Γιατί χαίρεσαι αλλιώτικα εκείνο που αποκτάς μέσα από στέρηση και κόπο.

Και όταν κάποια στιγμή τα χρώματα τελειώσουν, θα πεις – έκανα το καλύτερο που μπορούσα. Ζωγράφισα.

Μην ξεχνάς πως κάθε καλλιτέχνης ξεκινά με τρία χρώματα όλα κι όλα. Στο βάθος πάντα αυτά υπάρχουν μόνο. Και από αυτά τα τρία κρίνεται η πορεία σου – όχι από έτοιμα πακέτα που αγοράζεις σε ακριβές τιμές. Αυτά υπάρχουν για εκείνους που έμαθαν στα εύκολα.

Αν λοιπόν αισθάνεσαι άτυχος… σκέψου πως σημασία έχουν αυτά τα τρία χρώματα και μόνο. Μια σπίθα ικανοτήτων… μερικές δόσεις προσπάθειας – και άφθονη αγάπη. Τίποτα περισσότερο. Και θα διαπιστώσεις, τότε, πως δεν έχεις τίποτα να ζηλέψεις από κανέναν. Μάλλον εκείνοι έχουν να ζηλέψουν από σένα.

Για ζωγραφική μιλάω τόση ώρα, σωστά;…

«Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον Παράδεισο και μπες μέσα». – Νίκος Καζαντζάκης


Έχεις το πινέλο, έχεις και τα χρώματα.

Δύο παλέτες με χρώματα. Η μία, αριστερά, με μια πρώτη ματιά δείχνει φτωχή και λίγη συγκριτικά με εκείνη δεξιά. Τρία χρώματα όλα κι όλα – τρία δοχεία με κόκκινο, κίτρινο και μπλε. Πολυκαιρισμένα πινέλα, μπογιές που έχουν μπλέξει τις αποχρώσεις τους, άφθονες μουτζούρες εδώ κι εκεί. Μια κασετίνα που μοιάζει σκουριασμένη, δίχως απαραίτητα να έχει χρησιμοποιηθεί πολύ. Μα η παλέτα δεξιά – ω, δες πόσο προσεγμένη και περιποιημένη δείχνει! Κοίτα την ποικιλία των χρωμάτων της – όλες οι αποχρώσεις, και πορτοκαλί, και πράσινα και γαλάζια και μωβ! – παρατήρησε την στιβαρή κατασκευή της, νιώσε την αρχοντιά που αποπνέει! Ναι, με αυτή στα χέρια σου θα μπορούσες να γίνεις σπουδαίος, θα γινόσουν τρανός! Θα ζωγράφιζες τον ουρανό κι ένα ιπτάμενο σύννεφο – και θα πετούσες στα παλάτια του σύμπαντος.

Μα η δεύτερη παλέτα είναι μακρινό όνειρο για σένα. Και τα πόδια σου πατούν την ίδια πάντα γη. Από καιρό έχεις ξεμείνει με την πρώτη – αυτή που βλέπεις αριστερά. Με τα ξεχαρβαλωμένα τα πινέλα και τα τρία όλα κι όλα χρώματά της – λίγο κόκκινο, λίγο κίτρινο και λίγο μπλε. Και διστάζεις πια να ζωγραφίσεις – σε αποθαρρύνει η περιορισμένη παλέτα που διαθέτεις. Είναι άδικο! σκέφτεσαι. Γιατί άλλοι να αποκτούν δίχως την παραμικρή δυσκολία την υπέροχη εκείνη κασετίνα με το πλήθος των χρωμάτων δεξιά – κι εγώ να έχω την αριστερή; Δες, κάποιοι έχουν έτοιμη, στη διάθεσή τους, όλη τη γκάμα των χρωμάτων! Και πορτοκαλί, και πράσινα, και μωβ. Έτοιμα! Σκέψου πόσα έργα μπορούν να ζωγραφίσουν με αυτή! Ενώ εγώ, πες μου, τι έχω στα χέρια μου; Αυτή την παλιά κασετίνα, τρία χρώματα όλα κι όλα – και περίσσια όρεξη. Λες και αρκεί η τελευταία… Δίχως υποδομές, πως θα χτίσω το παλάτι μου; Είναι άδικο, σου λέω!

Κι έτσι παραιτείσαι απ’ την προσπάθεια. Μένεις στη σκέψη πως άλλοι είναι, απλά, τυχερότεροι από σένα. Γιατί τους έλαχε η πολυτελής παλέτα δεξιά… ενώ εσύ έχεις ξεμείνει.

Ωραία, λοιπόν. Ας δεχτούμε πως είναι έτσι τα πράγματα. Πως στους άλλους έλαχε κάτι με περισσότερη φινέτσα – ενώ εσύ έπεσες στα δύσκολα. Ας δεχτούμε πως διαθέτουν έτοιμα εκείνα που ο ίδιος πασχίζεις ν’ αποκτήσεις – και οι πόρτες γύρω τους μοιάζουν να ανοίγουν στο παραμικρό, ενώ εσύ χτυπάς εδώ κι εκεί δίχως ανάλογο αντίκρισμα. Ας τα δεχτούμε όλα αυτά.

Μα πες μου κάτι: από πότε τρία χρώματα – εκείνα που διαθέτεις – θεωρούνται «λίγα»; Έχεις το κόκκινο, έχεις το κίτρινο, έχεις και το μπλε. Έχεις σκεφτεί πως τα βασικά χρώματα είναι στη διάθεσή σου; Και πως όλα τα υπόλοιπα χρώματα – τα πράσινα, τα πορτοκαλί, τα μωβ και το σινάφι τους – δεν είναι παρά παράγωγα των τριών αυτών χρωμάτων που διαθέτεις; Δεν έχεις παρά να τα αναμίξεις μεταξύ τους – και θα προκύψουν όλα τα υπόλοιπα. Γιατί λοιπόν δεν προσπαθείς;

Μα ο άλλος τα έχει έτοιμα – θα πεις. Ενώ εγώ πρέπει να τα φτιάξω απ’ την αρχή. Πες μου όμως – που είναι το κακό σε αυτό; Σύμφωνοι, ο άλλος «τα έχει έτοιμα» – γι’ αυτό και ποτέ δεν θα μάθει να τα παρασκευάζει, γι’ αυτό και τα θεωρεί απολύτως δεδομένα. Μα αν κάποια στιγμή του λείψουν – τι θα κάνει τότε;

Δεν γνωρίζει πώς να τα παρασκευάζει, βλέπεις. Τα περίμενε πάντα έτοιμα απ’ έξω. Τα θεωρούσε δεδομένα!

Και αν η παλέτα του μοιάζει ν’ αποπνέει φινέτσα και αρχοντιά – είναι ταυτόχρονα από εκείνες που φοβάσαι ακόμα και ν’ αγγίξεις, μπας και χαλάσεις κάποιο λεπτό εξάρτημά τους. Ενώ η δική σου – σκέψου: έχει περάσει καταστάσεις· έχει γνωρίσει δυσκολίες· έχει ψηθεί στη φωτιά! Και με τρία χρώματα όλα κι όλα γνωρίζει πώς να παρασκευάσει τα υπόλοιπα. Γιατί αναγκάστηκε να μάθει. Και μαθαίνει κάθε μέρα…

Κάποιες φορές ο δρόμος που λάμπει δεν είναι ο καλύτερος. Και η ακριβότερη παλέτα μπορεί ν’ αποδειχτεί σκάρτη.

Αυτή η παλέτα σου έλαχε λοιπόν! Η πολυκαιρισμένη, με τα τρία όλα κι όλα χρώματα! Μα στο χέρι σου είναι να την αξιοποιήσεις – στο χέρι σου να ζωγραφίσεις, όπως μπορείς, ή απλά, να παρατήσεις το πινέλο. Και αν προσμίξεις τα χρώματα και βγει λάσπη αντί για ουράνιο τόξο – μπορείς απλά να δοκιμάσεις πάλι. Γιατί έτσι μόνο θα μάθεις. Μέσα από τη λάσπη και τη σκουριά. Μέσα από την αποτυχία. Και άσε τους άλλους με τα έτοιμα – δεν θα καταλάβουν ποτέ τη χαρά της δημιουργίας. Και δεν θα νιώσουν το ίδιο μπροστά σε ένα τελειωμένο έργο τους. Γιατί χαίρεσαι αλλιώτικα εκείνο που αποκτάς μέσα από στέρηση και κόπο.

Και όταν κάποια στιγμή τα χρώματα τελειώσουν, θα πεις – έκανα το καλύτερο που μπορούσα. Ζωγράφισα.

Μην ξεχνάς πως κάθε καλλιτέχνης ξεκινά με τρία χρώματα όλα κι όλα. Στο βάθος πάντα αυτά υπάρχουν μόνο. Και από αυτά τα τρία κρίνεται η πορεία σου – όχι από έτοιμα πακέτα που αγοράζεις σε ακριβές τιμές. Αυτά υπάρχουν για εκείνους που έμαθαν στα εύκολα.

Αν λοιπόν αισθάνεσαι άτυχος… σκέψου πως σημασία έχουν αυτά τα τρία χρώματα και μόνο. Μια σπίθα ικανοτήτων… μερικές δόσεις προσπάθειας – και άφθονη αγάπη. Τίποτα περισσότερο. Και θα διαπιστώσεις, τότε, πως δεν έχεις τίποτα να ζηλέψεις από κανέναν. Μάλλον εκείνοι έχουν να ζηλέψουν από σένα.

Για ζωγραφική μιλάω τόση ώρα, σωστά;…

«Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον Παράδεισο και μπες μέσα». – Νίκος Καζαντζάκης


Έχεις το πινέλο, έχεις και τα χρώματα.

Γραμματοσειρά
Αντίθεση