22 October, 2017
Home / Περιβαλλον (Page 43)

Μέχρι πριν ένα χρόνο περίπου όταν ανέβαινε κανείς στις Σκουριές ένοιωθε θυμό, οργή και αγανάκτηση. Η εικόνα ενός ρημαγμένου δάσους με τεράστιες εκτάσεις που θύμιζαν την έρημο Σαχάρα δημιουργούσε την αίσθηση του τετελεσμένου της καταστροφής, μιας καταστροφής που θα πολλαπλασιαστεί αν ξεκινήσει η
παραγωγή χρυσού και θα εξαναγκάσει τον πληθυσμό σε μετανάστευση.

Μετά από ένα σχεδόν χρόνο στις Σκουριές το θέαμα είναι φριχτό. Το εργοστάσιο εμπλουτισμού είναι σχεδόν έτοιμο, φαγάνες αλωνίζουν στο ήδη ανοιχτό όρυγμα σε ένα πρώην δάσος, εδώ και καιρό περιφραγμένο με σιδερένια κιγκλιδώματα.

Δασικοί δρόμοι που κάποτε οδηγούσαν στον λάκκο του Καρατζά τους οποίους οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν για να πάνε στα μελίσσια τους είναι κλειστοί με ειδική περίφραξη διότι κατασκευάζεται ένα μεγάλο φράγμα αποβλήτων. Τον χώρο καταλαμβάνουν φορτηγά της εταιρείας και σεκιουριτάδες που παρακoλουθούν όχι και τόσο διακριτικά τους «ύποπτους» πάντα κατοίκους ή δημοσιογράφους. Η αναγραφή στις πινακίδες «η πρόσβαση απαγορεύεται» είναι η πιο συχνή υπενθύμιση ότι το δάσος ανήκει πλέον στην Eldorado οξύνοντας την αίσθηση τρέλας που φέρνει η συνειδητοποίηση αυτή. 


Η ζωή σε αναμονή

Στην Μ. Παναγιά, το κοντινότερο χωριό στις Σκουριές και το πρώτο στο οποίο η εταιρεία επέβαλε την κοινωνική διάρρηξη, οι ζωές των ανθρώπων που αντιστάθηκαν στα «δέλεαρ» της εταιρείας βρίσκονται επί χρόνια σε μια διαρκή αναμονή για κάτι που θα σταματήσει την καταστροφή.
«Η εταιρεία χρησιμοποίησε όλες τις δυνατές μεθόδους για να εξαγοράσει τις συνειδήσεις των κατοίκων, προσεγγίζοντας αρχικά ανθρώπους που είχαν επιρροή στην κοινωνία, στοχεύοντας πάντα στους πιο αδύναμους οικονομικά. Στη συνέχεια αυτοί ασκούσαν πίεση στα υπόλοιπα μέλη των οικογενειών» αναφέρει ο Γιώργος Καρίνας, κάτοικος της Μ. Παναγίας που ασχολείται με οικοδομικές εργασίες και την μελισσοκομία και ένας από τους 21 διωκόμενους για την υπόθεση του εργοταξίου των Σκουριών.

«Χαρτογράφησε τις σχέσεις μας και έταζε μισθούς κάτω από το τραπέζι» λέει ο Κώστας Κασσανδρινός, ιδιοκτήτης ταβέρνας στον κόμβο της Μ. Παναγιάς-σημείο προσυγκέντρωσης των περισσότερων πορειών που έχουν γίνει εναντίον των εξορύξεων χρυσού.

Όπως εξηγούν, εξαιτίας του χαρακτηρισμού της περιοχής ως μεταλλευτικής, της διατήρησης ενός χαμηλού μορφωτικού επιπέδου στους κατοίκους και της ανυπαρξίας εναλλακτικών για δεκαετίες, η διάρρηξη του κοινωνικού ιστού ήταν σχετικά πιο εύκολη.

«Οι γονείς και παππούδες των σημερινών εργαζομένων δούλευαν σε μεταλλευτικές εταιρείες που πέρασαν από την περιοχή. Στις συνελεύσεις που είχαν γίνει το 2006 η πλειοψηφία των κατοίκων έλεγε «όχι» στη νέα εταιρεία και στις εξορύξεις χρυσού. Με την όξυνση της κρίσης σιγά σιγά κάποιοι πείστηκαν» προσθέτει ο Κώστας.

«Με την αδράνεια της κυβέρνησης μετά και από τόσο καιρό χωρίς να δίνονται εναλλακτικές και κάποιοι που είχαν ενδοιασμούς να πάνε να δουλέψουν εκεί και αντιστέκονταν στο ασφυκτικό αυτό περιβάλλον πλέον χάνουν τις δυνάμεις τους, οι άμυνες τους έχουν πέσει» αναφέρει ο Γιώργος.

Η καταστροφή των παραγωγικών δραστηριοτήτων και όλων των δυνατοτήτων που έχει η περιοχή στον αγροτοδιατροφικό τομέα συνεχίζεται. Στη θέση που τώρα βρίσκεται το open pit στο παρελθόν βρίσκονταν κυψέλες μελισσιών σε μια περιοχή που παγκοσμίως έχει αναδειχθεί για το εξαιρετικό μέλι της.

«Πλέον δεν έχουμε διάθεση να ζήσουμε σε αυτό το χωριό. Ο κόσμος σκέφτεται να μεταναστεύσει. Έχουμε κουραστεί να περιμένουμε και να ορίζουμε κάθε φορά νέες κρίσιμες ημερομηνίες. Αυτό που διεκδικούμε είναι να κλείσει επιτέλους το μεταλλείο στις Σκουριές» καταλήγει ο Γιώργος.

Πουλήστε τα ζώα

Στο Παλαιοχώρι, ένα από τα χωριά που πρακτικά έχουν ταχθεί υπέρ της εταιρείας, αυτή τη στιγμή μόνο τέσσερις οικογένειες ασχολούνται αποκλειστικά με την κτηνοτροφία. Σε άλλα χωριά όπως η Παλαιόχωρα ο Στανός, το Γομάτι κ.α η κτηνοτροφία είναι πιο ανεπτυγμένη αλλά βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο αν συνεχιστεί η μεταλλευτική δραστηριότητα στις Σκουριές.

«Η εταιρεία απέκλεισε με διάφορες μεθόδους τις υπόλοιπες παραγωγικές δραστηριότητες στην περιοχή παρ`ότι τα χωριά θα μπορούσαν να έχουν επάρκεια από την κτηνοτροφία» λέει ο Γιώργος Βλάχος, κτηνοτρόφος και επί χρόνια μέλος του κινήματος στην περιοχή.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Χαλκιδική σε μια μέτρια από άποψη παραγωγής χρονιά, παράγει 120.000 τόνους πράσινης ελιάς ( 400 εκατ. ευρώ ετησίως), 10.000 τόνους ελαιόλαδο, παράγει 7,5 εκατ. λίτρα κατσικίσιο και 7,5 εκατ. λίτρα πρόβιο γάλα και είναι ο πρώτος νομός στην Ελλάδα σε παραγωγή μελιού (120.000 κυψέλες μέλι).
Σε οικονομικά μεγέθη η ετήσια παραγωγή σε προϊόντα αντιστοιχεί, όπως τονίζει ο Γ. Βλάχος, στο 1/3 της συνολικής επένδυσης που η Eldorado λέει ότι θα κάνει σε 15 χρόνια (1 δις 200 εκατ. ευρώ).

«Η δραστηριότητα της εταιρείας επηρεάζει το σύνολο της παραγωγής. Ποιος θα αγοράσει προϊόν από την Χαλκιδική όταν θα είναι γνωστό ότι η περιοχή είναι μολυσμένη από βαρέα μέταλλα;» διερωτάται ο Γ. Βλάχος και συνεχίζει: «Στο χωριό μας ήρθε πρόπερσι εκπρόσωπος της εταιρείας να μας ενημερώσει για τις επιπτώσεις της δραστηριότητας στην κτηνοτροφία και την φυτική παραγωγή. Ο ίδιος μας είπε ότι δεν θα υπάρχουν επιπτώσεις αλλά καλό είναι να πουλήσουμε τα ζώα μας…»

«Δύο παραγωγικές μονάδες στην Ολυμπιάδα όταν πήγαν να πουλήσουν το γάλα τους σε τυροκομείο της περιοχής διαπιστώθηκε ότι αυτό έχει μολυνθεί με βαρέα μέταλλα. Για να μην διαδοθεί, η εταιρεία τους πλήρωσε αδρά και τους εξανάγκασε να πουλήσουν τα ζώα».

«Προσωπικά αν δοθεί και η τελευταία άδεια που ζητά η εταιρεία σκοπεύω να φύγω από το χωριό, να γίνω πρόσφυγας. Ήδη με την υπόθεση του αμιάντου πρέπει να είσαι χαζός για να μείνεις εδώ. Η ιστορία μας γίνεται ακόμη πιο δραματική με την CETA, καθώς αν υπογραφεί η σύμβαση το θέμα τελειώνει» καταλήγει.

Και ο αμίαντος κυρία;

Το τελευταίο διάστημα έχουν αποκαλυφθεί ακόμη περισσότερα απ`όσα ήδη γνωρίζαμε σχετικά με το καταστροφικό έργο της Eldorado Gold. Μεταξύ των πιο σοβαρών “νέων” ήταν τα αποτελέσματα αναλύσεων του ΙΓΜΕ για την ύπαρξη του καρκινογόνου αμιάντου στο πέτρωμα των Σκουριών, παρουσία η οποία δεν αναφερόταν καν στην υποβολή της τεχνικής μελέτης της εταιρείας για το έργο. Η εισπνοή ινών αμιάντου είναι τεκμηριωμένα συσχετισμένη με τον καρκίνο του πνεύμονος.

Η εξόρυξη ορυκτού υλικού και η διασπορά των ινών αμίαντου απειλεί όχι μόνο τους εργαζόμενους αλλά και όλους τους γειτονικούς οικισμούς αν υπολογίσει κανείς ότι η διάχυση του θα ανέλθει περίπου στους 110 τόνους την ώρα! Το Υπουργείο μετά την διαπίστωση του ΙΓΜΕ επέστρεψε την τεχνική μελέτη ζητώντας από την εταιρεία να πάρει μέτρα προστασίας των εργαζόμενων. Κανείς δεν ξέρει φυσικά πως και αν αυτά θα εφαρμοστούν στο μέλλον δεδομένου ότι η εταιρεία τόσα χρόνια είτε παραβιάζει την υπάρχουσα νομοθεσία συστηματικά είτε έρχεται η νομοθεσία να προσαρμοστεί στα μέτρα της. Να σημειωθεί, επίσης, ότι σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ δεν υπάρχουν όρια στην έκθεση στον αμίαντο. Είναι επίσης παραπάνω από βέβαιο ότι τόσο καιρό που η εταιρεία κάνει εκσκαφές στις Σκουριές δεν λάμβανε τα απαιτούμενα μέτρα προφύλαξης.

Το κίνημα ενάντια στις εξορύξεις, από την πλευρά του έχει επηρεαστεί φυσικά από τη συνεχή χρονική αναβολή της ελπίδας ότι η επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας στις Σκουριές θα σταματήσει, κάτι που αποτελούσε θέση και δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ που όμως, πέρα από τους πιεστικούς ελέγχους στην εταιρία για τήρηση της νομοθεσίας και την επιβολή προστίμων για 20 παραβιάσεις εκ μέρους της, δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί.

Επιπλέον η περιβαλλοντική νομοθεσία που αφορά το θέμα (τροποποιημένη καταλλήλως από τις κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ) δεν έχει αυστηροποιηθεί παρά τις υποσχέσεις της σημερινής κυβέρνησης, ακυρώνοντας σε πολλές περιπτώσεις το επιχείρημα περί «εφαρμογής της νομιμότητας».

Να κλείσουν οι Σκουριές

Πολλοί από τους κατοίκους που αυτά τα χρόνια έχουν αφιερώσει στην κυριολεξία τη ζωή τους στο κίνημα ανασυγκροτούν κάθε φορά τις δυνάμεις τους γιατί έτσι και αλλιώς η αντίσταση στον οδοστρωτήρα της “χρυσοφόρας επένδυσης” είναι μονόδρομος για την επιβίωσή τους. Μια από τις προσπάθειες που έδωσαν ξανά ελπίδα ήταν η μεγάλη συναυλία ενάντια στις εξορύξεις στην Θεσσαλονίκη πριν δύο εβδομάδες. Το επόμενο ραντεβού είναι η πορεία στο βουνό στις 23 Οκτώβρη.
«Μετά από τόσα χρόνια αγώνα τέτοιες μεγάλες εταιρείες εκτός του ότι ήθελαν να δηλητηριάσουν το φυσικό μας περιβάλλον φρόντισαν συνάμα να διαρρήξουν τον κοινωνικό ιστό έτσι ώστε να μπορέσουν να επιβληθούν» τονίζει η Μελαχρινή Λιάκου, κάτοικος της Ιερισσού.

«Ωστόσο αυτό για το οποίο αγωνιζόμασταν και αγωνιζόμαστε είναι πολύ πιο δυνατό από το μικρόβιο που έχει σπείρει η εταιρεία και παρ`όλες τις δυσκολίες επιμένουμε και συνεχίζουμε έτσι ώστε να βρει ο τόπος το δίκιο του» συνεχίζει η Μελαχρινή για να συμπεράνει «Αυτό που ζητάμε είναι να τελειώσει η υπόθεση με τις Σκουριές, να αποκασταθούν οι πληγές στην περιοχή, κάτι που θα πάρει χρόνια, και από εκεί και πέρα με φθίνουσα πορεία να σταματήσει και η δραστηριότητα στα παλιά μεταλλεία».

To flash smelting και η κρίσιμη απόφαση

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος έδωσε τους τελευταίους μήνες μια σειρά τεχνικών αδειών που είχαν να κάνουν με την εγκατάσταση ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού στα μεταλλεία με την σημαντικότερη άδεια που αφορά την «καρδιά» της επένδυσης την μεταλλουργία να εκκρεμεί. Η μεταλλουργία αφορά την δυνατότητα της εταιρείας να παράγει καθαρά μέταλλα και να φορολογείται τηρώντας τον βασικό όρο για τον οποίο της δόθηκε η άδεια.

Η υπόθεση του flash smelting είναι μια ξεκάθαρη προσπάθεια της εταιρείας να εξαπατήσει το κράτος καθώς πουθενά στον πλανήτη η μέθοδος αυτή δεν έχει εφαρμοστεί σε συνδυασμό με την ύπαρξη τόσο μεγάλου ποσοστού αρσενικού στο πέτρωμα. Το αρσενικό συμμετέχει στην διαδικασία της μεταλλουργίας σε τεράστιο ποσοστό (στην μελέτη 8-9%)την στιγμή που τα επιτρεπτά όρια παγκοσμίως δεν ξεπερνούν το 0,3%. Η εταιρεία μετά την επεξεργασία των μεταλλευμάτων μέσω της μεθόδου αυτής για την παραγωγή καθαρών μετάλλων, σκοπεύει να εναποθέσει, σύμφωνα με την δική της μελέτη, 470.000 τόνους αρσενικού στο φράγμα του Κοκκινόλακα.

Η ύπαρξη του αρσενικού μεγιστοποιεί το κίνδυνο ατυχήματος εντός του μεταλλείου από την καύση του αλλά και από την εναπόθεσή του στα τέλματα αποβλήτων τα οποία βρίσκονται πάνω στο σεισμικό ρήγμα του Στρατωνίου το οποίο “έδωσε” το 1932 τον καταστροφικό σεισμό 7,2 ρίχτερ.

Για την εταιρεία η “ιδανική” μέθοδος για την παραγωγή μετάλλων θα ήταν η χρήση κυανίου, επίσης τοξικού, που όμως έχει απορριφθεί από το ΣτΕ σε προσφυγή που έγινε όταν η προηγούμενη καναδική εταιρεία TVX είχε εγκατασταθεί στην περιοχή.
Τον Ιούλιο έληξε η προθεσμία που είχε δοθεί στην εταιρεία για να αποδείξει την εφαρμοσιμότητα του flash smelting καθώς οι υπηρεσίες του υπουργείου εντόπισαν πλήθος ανακριβειών και ανεπαρκών στοιχείων στην τεχνική μελέτη της εταιρείας. Η τελευταία δεν αντιμετωπίζει θέματα περιβαλλοντικών επιπτώσεων (αφορούν την αντιμετώπιση της διαχείρισης σημαντικών ποσοτήτων έντονα τοξικών απαερίων, το αρσενικό, το διοξείδιο του θείου κτλ) ενώ αντί για συμπύκνωμα Σκουριών χρησιμοποίησε συμπύκνωμα από κοίτασμα της Αργεντινής.

Η εταιρεία έστειλε στη λήξη της προθεσμίας τις απαντήσεις της στο Υπουργείο Περιβάλλοντος το οποίο καλείται εντός ολίγων ημερών να πάρει την τελική και κρίσιμη απόφαση.


Σταυρούλα Πουλημένη


«Λίγα» ακόμη λόγια για τις Σκουριές

Έχουμε χτίσει μεγάλες πόλεις. Μεγάλες βιομηχανίες. Μεγάλα συστήματα. Αυτά τα συστήματα είναι σχεδιασμένα για να μας προστατεύουν, να μας ελευθερώνουν, αλλά, αντιθέτως, έχουν δηλητηριάσει τον αέρα μας, σκοτώνουν τα ζώα, και μας καταστρέφουν. Νομίζουμε ότι έχουμε λύσει τα προβλήματα της
παραγωγής και διανομής  των τροφίμων, αλλά είμαστε χειρότερα από ποτέ.Τα συστήματα έχουν αποτύχει  είναι ο τίτλος του νέου άλμπουμ του Moby.

Το βίντεο-κλιπ του τραγουδιού Are You Lost In The World Like Me σκιαγραφεί το καταθλιπτικό πορτρέτο  μιας κοινωνίας εξαρτημένης από την οθόνη ενός smartphone και την έλλειψη πραγματικής προσωπικής επαφής, παραγωγή του Steven Cutts, ίσως ένα από τα καλύτερα animation του 2016.

Απέναντι Όχθη

Είσαι χαμένος στον κόσμο σαν κι εμένα;

«Don’t criticize what you can’t understand»
(Μην κριτικάρεις αυτό που δεν καταλαβαίνεις)
Bob Dylan

«Ο Ντύλαν είναι το φετινό Νόμπελ Λογοτεχνίας», είπαν από τη Σουηδική Ακαδημία. Και μετά; Σάλος! Αντέδρασαν κάποιοι, άλλοι εκθείασαν. Ο Νέγκρι εκτιμά ότι «η επιλογή αυτή (της Σουηδικής Ακαδημίας) συμπίπτει και με την κόπωση του νεοφιλελευθερισμού, μια κόπωση η οποία διαδίδεται ακριβώς και εξαιτίας των ανισοτήτων… η κίνηση αυτή αποτελεί και ένα πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ». Η γενιά του ’60, καλλιτέχνες και συγγραφείς, όπως ο Στίβεν Κινγκ, υπερθεμάτισαν. Άλλοι ξεσπάθωσαν και βγάλαν τα απωθημένα τους. Κουβέντα να γίνεται…

Ο Ντύλαν έχει βραβευθεί και στο παρελθόν. Το 1970 ως επίτιμος Διδάκτορας της Μουσικής από το Πανεπιστήμιο του Princeton. Ένοιωσε πολύ άβολα στην εκδήλωση, ιδιαίτερα όταν τον μετέφεραν με λιμουζίνα και του ζητήθηκε να φορέσει τήβεννο, διαφορετικά δεν θα τον βράβευαν. Στο τραγούδι του «Day of the Locusts» περιέγραψε αυτή την εμπειρία:

«Έβαλα κάτω τη ρόμπα μου, πήρα το δίπλωμά μου,
πήρα από το χέρι την αγαπημένη μου και την κάναμε μακριά με το αυτοκίνητο.
Κατευθείαν για τους Μαύρους Λόφους της Ντακότα,
σίγουρα ήταν ευτυχές να βγούμε από εκεί ζωντανοί».

Αργότερα, το παλαιότερο πανεπιστήμιο της Σκοτίας Saint Andrews τον έχρισε Επίτιμο Διδάκτορα της Μουσικής, σαν μια αναγνώριση του έργου του ως «εξαιρετική συνεισφορά στον μουσικό και λογοτεχνικό πολιτισμό». Το παρέλαβε χωρίς να πει λέξη! Ουδείς γνωρίζει παρά μόνο ο ίδιος αν προτίθεται να πάει στη Στοκχόλμη για να παραλάβει το Νόμπελ του και να τριτώσει το κακό. Απρόβλεπτος γαρ…

Ο Ντύλαν, εκτός από μουσικός, είναι και ένας σπουδαίος ζωγράφος, γλύπτης και σκιτσογράφος, καθώς και συγγραφέας δύο βιβλίων, του Tarantula και του Chronicles-Volume 1. Από το 1994 έχει δημοσιεύσει έξι βιβλία με τη δουλειά του. Το 2014 εκδόθηκε το βιβλίοLyrics: Since 1962.

Δεν είναι εύκολο να κατανοήσεις τους λαβυρίνθους του Ντύλαν. Αν θέλει κάποιος να ασχοληθεί με την περσόνα του, μπορεί να διαβάσει το βιβλίο του Robert Shelton No direction home –υπάρχει μόνο η αγγλική έκδοση− που φωτίζει την πολυσχιδή και ανήσυχη προσωπικότητά του. Σε αυτό το βιβλίο, μέσα από διαλόγους με τον συγγραφέα περί της ποιητικής η μη των στίχων του, δεν αποδέχεται ότι είναι ποιητής. Εύγλωττα έχει πει: «Είμαι οι λέξεις μου».

Ο Ντύλαν είναι ένας τροβαδούρος που ακούγεται σαν μελοποιημένος Ρεμπώ. Δεν έκανε υπέρβαση μόνο με τη μουσική του. Άφησε το στείρο, κατά τη γνώμη του, περιβάλλον της folk και των τραγουδιών διαμαρτυρίας που τον καθιέρωσαν στον κύκλο των διανοούμενων του Village αλλά και κινήματος της Νέας Αριστεράς. Το σημαντικό είναι ότι αυτός άλλαξε όλη τη φόρμα και το περιεχόμενο της μέχρι τότε ρηχής ρητορικής των στίχων, εγκαθιδρύοντας πιο πυκνά και περίπλοκα σχήματα, σαφώς επηρεασμένος από τους Γάλλους συμβολιστές, αλλά και αντλώντας από γίγαντες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αναπλάθοντάς τα με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Ας αντιπαραβάλει κάποιος το «It’s alright ma» με αποσπάσματα από την Έρημη Χώρα του Τ.S. Elliot.

Δεν είναι υπερβολικό να ειπωθεί ότι ο Ντύλαν είναι βασικός πυλώνας της ροκ μουσικής και της αντικουλτούρας εν γένει. Ίσως και ο πιο εγκεφαλικός συνθέτης − οι άλλοι δύο, κατά τη γνώμη του γράφοντος, είναι ο Zappa και ο Lennon. Ο Ντύλαν άλλαζε προσωπεία παίζοντας με την περσόνα του − masked and anonymous .[1] Και βέβαια βίωσε μια ζωή γεμάτη αντιφάσεις, από τα τραγούδια διαμαρτυρίας (protest sogs) και τον Woody Guthrie στην ψυχεδέλεια, στον Ιουδαϊσμό αλλά και στον Χριστό∙ και τώρα, στα 75 του χρόνια, στις διαφημίσεις της Κράισλερ, σε εκπομπή στο ραδιόφωνο, ενώ πρόσφατα εντρυφά στο έργο του Frank Sinatra!

Ο Ντύλαν, οχυρωμένος πίσω από τα μαύρα γυαλιά του επί σκηνής ή και έξω απ’ αυτή, είναι ένας παρατηρητής των καιρών που αλλάζουν. Καταγράφει, δεν προτείνει. Αποποιήθηκε μετά βδελυγμίας τον τίτλο του ηγέτη (leader) που κάποιοι πήγαιναν να του φορτώσουν. «Ήθελαν να βγω έξω και να πάρω τα ηνία της επανάστασης. Το μόνο για το οποίο νοιαζόμουν τότε ήταν αν είναι κουρδισμένες οι χορδές της κιθάρας μου και πώς να προφυλάξω τα παιδιά μου από τις ορδές των παρείσακτων που πολιορκούσαν το σπίτι μου», έλεγε τις μέρες του Γούντστοκ (έμενε στην περιοχή, τα μάζεψε κι έφυγε και δεν συμμετείχε ούτε στο ομώνυμο φεστιβάλ το 1969).

Εάν αφήσουμε κατά μέρος την παραφιλολογία των «σοβαρών» ακαδημαϊκών κύκλων, ντόπιων και ξένων, που ξεκατινιάζονται μεταξύ τους, με πρόσχημα την κριτική και το «αλάθητο» ένστικτο, θα λέγαμε ότι αυτή η απόφαση για το Νόμπελ είναι μια γροθιά στη σοβαροφάνεια τέτοιων κύκλων. Στο κάτω κάτω της γραφής, σε τι διαφέρει το Νόμπελ από τα βραβεία Όσκαρ της κινηματογραφικής ακαδημίας; «Κερδίζουν» οι καλύτεροι; Και ποιοι είναι οι «καλύτεροι»; Και γιατί να υπάρχουν βραβεία, στην τελική;

Αυτό που αξίζει στην όλη ιστορία είναι μήπως και ταρακουνηθούν κάποιοι αδαείς και, έστω από περιέργεια, δουν τι είναι αυτός ο Ντύλαν αλλά και η γενιά των μπιτ, ίσως και ο Hunter S. Thompson και άλλοι τόσοι αφανείς της αντικουλτούρας που κίνησαν τους τροχούς της αμφισβήτησης διαχρονικά και που μας επηρέασαν στο να αυτο-μορφωθούμε πέρα από τα κανάλια της κυρίαρχης κουλτούρας.

Στην αδηφάγα κοινωνία του θεάματος αρκεί να μην εντρυφήσουμε στο θέαμα και στη θέαση, αλλά να ξεφύγουμε από το επιφανειακό, να το ταράξουμε, να συνθέσουμε φρέσκα μοτίβα ζωής και ενσυνείδησης.

[1] Ο Bowie το έκανε με τον ίδιο τρόπο, αλλά κατεξοχήν θεατρικά.


O Mπομπ Πήρε το Νόμπελ. Γιατί όχι;

Ένα νέο ντοκιμαντέρ παραγωγής του PSI, με τον τίτλο «Κάτι στο νερό» που αποκαλύπτει το κουβάρι των ιδιωτικών συμφερόντων, των διπλωματικών δεσμεύσεων και της επιχειρηματικής επιρροής που κρύβεται πίσω από την ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών στην Ελλάδα.
Η ταινία εστιάζεται στην υπόθεση τής διανομής νερού στη Θεσσαλονίκη, όπου παρά το ότι το 98,2% των ερωτηθέντων υποστηρίζει τον κρατικό έλεγχο, η Τρόικα εξακολουθεί να προωθεί την ιδιωτικοποίηση και η γαλλική πολυεθνική Suez είναι έτοιμη να εξαγοράσει ένα μεγάλο μερίδιο. Στο επίκεντρο της ταινίας βρίσκεται το ελληνικό ταμείο ιδιωτικοποιήσεων, το ΤΑΙΠΕΔ . Η ίδρυση του επιβλήθηκε από την Τρόικα, είναι πνιγμένο στα σκάνδαλα διαφθοράς, και σκοπό έχει να ξεπουλήσει την ελληνική δημόσια υπηρεσία ή περιουσία σε κάθε της μορφή.
Στο διοικητικό συμβούλιο του ΤΑΙΠΕΔ συμμετέχει ο Φιλίπ Μπουάν, εκπρόσωπος της ΕΕ αλλά και διευθυντής της οικονομικής υπηρεσίας τής Γαλλικής Πρεσβείας στην Αθήνα, του οποίου ο ρόλος είναι να αυξήσει τα κέρδη για τις μεγάλες πολυεθνικές της χώρας του, όπως η Suez και η Veolia, εταιρίες έτοιμες να κερδίσουν από την καταναγκαστική ιδιωτικοποίηση.
Η ταινία κυκλοφορεί λίγες μόλις εβδομάδες αφότου η ελληνική κυβέρνηση αναγκάστηκε να περάσει πολυνομοσχέδιο με σκοπό τη δημιουργία ενός νέου και μεγαλύτερου ΤΑΙΠΕΔ, που είναι γνωστό και ως «Υπερταμείο».
Ο πρόεδρος του Υπερταμείου θα είναι ο Ζακ Λε Παπ, πρώην εργαζόμενος τής επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ, κατά τη θητεία της στο υπουργείο οικονομικών της Γαλλίας. Ως μέλος του γραφείου τής Λαγκάρντ, ο Λε Παπ εργάστηκε με διευθυντή τον Στεφάν Ρισάρ, πρώην διευθυντή τής Veolia. Εκτός από την προεδρία του Υπερταμείου, οι εκπρόσωποι της ΕΕ έχουν δικαίωμα βέτο σε κάθε απόφασή του για τα επόμενα 99 χρόνια, παραδίδοντας ουσιαστικά τον έλεγχο της περιουσίας και των δημόσιων υπηρεσιών της Ελλάδας στα χέρια της Τρόικας και των ιδιωτικών συμφερόντων για έναν αιώνα.
Έλληνες ακτιβιστές και συνδικαλιστές αντιδρούν ήδη σ’αυτές τις εξελίξεις, κλείνοντας την παροχή νερού στα γραφεία του Σύριζα καθώς κι αχρηστεύοντας τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις Ελλήνων βουλευτών στέλνοντας περισσότερα από 3.3 εκατομμύρια μηνύματα διαμαρτυρίας. Περισσότερες δράσεις έχουν προγραμματιστεί για τις επόμενες εβδομάδες.

Κάτι στο νερό (ταινία)

«Δεν υπήρξα ποτέ ο άνθρωπος που είμαι. Ολόκληρη τη ζωή μου μάθαινα για να γίνω ο άνθρωπος που είμαι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχω ξεχάσει τον άνθρωπο που υπήρξα, ή, για να μιλήσω ακριβέστερα, τους ανθρώπους που υπήρξα. Κι αν ανάμεσα στους ανθρώπους εκείνους και σε μένα υπάρχει αντίφαση, αν νομίζω πως αλλάζοντας έχω μάθει, έχω προοδεύσει, όταν γυρίζω και κοιτάζω εκείνους εκεί τους ανθρώπους, δεν ντρέπομαι καθόλου γι’ αυτούς, δεν μπορώ να πω εγώ, χωρίς αυτούς.

Γνωρίζω ανθρώπους που γεννήθηκαν με την αλήθεια στην κούνια τους, που δεν ξεγελάστηκαν ποτέ τους, που δεν τους χρειάστηκε να προχωρήσουν ούτε ένα βήμα σ’ ολόκληρη τη ζωή τους, επειδή από τότε που ήταν ακόμα στις φασκιές είχαν κιόλας φτάσει. Ξέρουν ποιο είναι το καλό, πάντα το ήξεραν. Για τους άλλους έχουν τη αυστηρότητα και την περιφρόνηση που τους δίνει η θριαμβευτική τους σιγουριά πως έχουν δίκιο.

Δεν τους μοιάζω. Εμένα η αλήθεια δε μου αποκαλύφθηκε στα βαφτίσια μου, δεν την βρήκα ούτε απ’ τον πατέρα μου ούτε απ’ την κοινωνική τάξη της οικογένειάς μου. Ό,τι έχω μάθει μου κόστισε ακριβά, ό,τι ξέρω το ’χω αποκτήσει με δικές μου δαπάνες.

Δεν έχω ούτε και μίαν έστω βεβαιότητα που να μην την σχημάτισα μέσω της αμφιβολίας, του άγχους, του ιδρώτα, της οδυνηρής εμπειρίας. Έτσι, νιώθω σεβασμό γι’ αυτούς που δεν ξέρουν, γι’ αυτούς που ψάχνουν, που ψηλαφούν, που σκοντάφτουν.

Για κείνους που η αλήθεια τούς είναι εύκολη, αυθόρμητη, αισθάνομαι βέβαια έναν κάποιον θαυμασμό, αλλά ομολογώ, πολύ λίγο ενδιαφέρον.

Όταν λοιπόν πεθάνουν, ας γραφτεί πάνω στον τάφο τους:

Είχε πάντα δίκιο… αυτό τους αξίζει, τίποτα παραπάνω».

«Ναι, παίζω. Σ έναν κόσμο όπου όλα τα χαρτιά είναι σημαδεμένα, όπου βρίσκομαι στη μεριά εκείνων που πάντα χάνουν και πια μπούχτισαν να χάνουν. Το παιχνίδι μου είναι το δικό τους παιχνίδι. Παίζω για να τους δώσω όπλα. Διάλεξα, απ’ τα νεανικά μου χρόνια, το παιχνίδι της πένας. Το έπαιξα μ ένα σωρό τρόπους, έμαθα σιγά σιγά να χάνω. Τη ζωή μου, την ψυχή μου. Είχα καλά χαρτιά, που πάντα έχαναν. Κι ένιωθα μάλιστα κάποιαν ηδονή να τα βλέπω να τα παίρνει ο άνεμος.» 


Απόσπασμα από τον Πρόλογο του Λουί Αραγκόν «Με ανοιχτά χαρτιά»


Με ανοιχτά χαρτιά

Το να έχουν οι άνθρωποι το δικαίωμα προσωπικών συζητήσεων και μυστικών είναι κάτι απολύτως το φυσιολογικό, ασχέτως αν η «κουλτούρα» του 21ου αιώνα προσπαθεί να πείσει για το αντίθετο, φτάνοντας ακόμα και στο σημείο να καταδικάσει την ιδιωτικότητα. Τα πράγματα στο διαδίκτυο είναι πιο πολύπλοκα καθώς, από την στιγμή που συνδέεσαι σε αυτό, η έκθεση είναι πολλαπλή και τέτοια σημεία που ένας μέσος άνθρωπος χωρίς ειδικευμένες γνώσεις αδυνατεί να φανταστεί.
Παρόλα αυτά, η ανάγκη για ιδιωτικότητα συνεχώς και αυξάνεται με όλο και πιο διαβασμένους χρήστες, αν και για να γίνει αυτό χρειάστηκε όλη αυτή η ιστορία με τις τακτικές της NSA και την δημοσιοποίηση που έκανε ο Snowden. Από την άλλη είναι γεγονός πως αν και η κρυπτογράφηση είναι παρούσα και δουλεύει, εν’ τούτοις δεν έχει γίνει κτήμα όλων. Ορισμένοι ισχυρίζονται πως αυτό οφείλεται στην έλλειψη της πραγματικής απλούστευσης και συντομίας για να επιτευχθεί. Αυτό πρακτικά ισχύει μέχρι ενός βαθμού, ωστόσο το θέμα αυτό έχει μεγάλη ανάπτυξη και συνεχώς παρουσιάζονται νέες προτάσεις όλο και πιο φιλικές. Από την άλλη, δεν είναι δυνατόν για χάρη της ευκολίας να χαθεί η ουσία. Όπως και να έχει, το θέμα της κρυπτογράφησης θα απασχολήσει τον κόσμο της τεχνολογίας πολύ έντονα το προσεχές διάστημα.
Δυστυχώς, οι περισσότεροι άνθρωποι βασίζονται στην ευκολία, μα αυτήν στον κόσμο που ζούμε, δεν σημαίνει και καλοπροαίρετες διαθέσεις.
Είναι αρκετά συνηθισμένο να επιθυμούμε την ανταλλαγή ορισμένων πραγμάτων με άλλους ανθρώπους και αυτά να μείνουν μυστικά ανάμεσά μας, με τα ψηφιακά ίχνη τους να είναι όσο το δυνατόν πιο θολά.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια λύση είναι κάποιες δικτυακές υπηρεσίες μα και εφαρμογές που προσφέρουν με εύκολο τρόπο ανταλλαγή αυτοκαταστρεφόμενων μηνυμάτων σε προσδιορισμένο χρονικό διάστημα ή μόλις διαβαστούν από τους παραλήπτες. Μια τετοια υπηρεσία είναι και το Privnote.

Τι είναι το Privnote:

Πρόκειται για μια δικτυακή υπηρεσία, προσβάσιμη από οποιονδήποτε browser που δίνει την δυνατότητα αποστολής ιδιωτικών μηνυμάτων με ρυθμιζόμενο όριο αυτοκαταστροφής. Αυτό σημαίνει πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί από παντού (φορητές συσκευές και υπολογιστείς) αφού, συν τα άλλα, η σελίδα του είναι πολύ ελαφριά και δεν βαραίνει τον browser σας.
Η διαδικασία είναι εξαιρετικά απλή και μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς την παραμικρή δυσκολία από τον οιονδήποτε. Μα δεν μπορείτε να αλλάξετε κάτι άλλο, όπως πχ εικόνες ή άλλα αρχεία, παρά μόνο απλό (txt) κείμενο.
Μπορείτε όμως να γράψετε σε οποιαδήποτε γλώσσα ή ακόμα να εισάγετε κώδικα, links, ακόμα και άλλα κρυπτογραφημένα κείμενα.

Βασικά χαρακτηριστικά του Privnote:

– Ευκολία χρήσης
– Αυτόματη κρυπτογράφηση του μηνύματος
– Δυνατότητα επιπλέον προστασίας με κωδικό
– Επιλογή χρονοδιαγράμματος για την αυτοκαταστροφή (μέγιστο 30 μέρες)
– Επιλογή για ειδοποίηση με mail, μόλις ληφθεί από τον παραλήπτη
– Αποστολή του μηνύματος σε περισσότερους του ενός αν θέλετε κάτι τέτοιο
– Δυνατότητα για reference-name σε κάθε σημείωση
– Προσαρμόσιμο σε μέγεθος (κατά ύψος) πεδίο συγγραφής

Χρήση του Privnote:

Όπως είπαμε, είναι πανεύκολη. Απλά γράψτε το μήνυμά σας στο κουτάκι του και κατόπιν πατάτε το κόκκινο κουμπάκι, κάτω αριστερά που λέει: «Create note». Από προεπιλογή αυτό θα καταστραφεί ακριβώς σε 30 ημέρες, άσχετα αν διαβάστηκε ή όχι,
Αυτό θα έχει μια αυτόματη βασική κρυπτογράφηση και αμέσως θα σας δώσει ένα link το οποίο μπορείτε να στείλετε εκεί που θέλετε. Συν τα άλλα, αν μετανιώσατε, έχετε την επιλογή να το διαγράψετε:

Επιπλέον και προαιρετικές επιλογές:

– Επιλέξτε όριο αυτοκαταστροφής:
Ακριβώς κάτω από το κουτάκι που γράψατε την σημείωση, δίνει ορισμένες επιλογές για να ορίσετε εσείς το όριο ύπαρξης του μηνύματος (μετά το url δεν θα οδηγεί πουθενά):


Ειδοποίηση ανάγνωσης:
Αν θέλετε, μπορείτε να εισάγετε κάποιο mail σας, προκειμένου να σας αποσταλεί ειδοποίηση μόλις διαβαστεί το μήνυμα που στείλατε:

– Ονομασία του μηνύματος:
Τέλος, αν επιθυμείτε, μπορείτε να δώσετε και ένα χαρακτηριστικό reference-name για την σημείωση:


Σύμφωνα με την διαχειριστική του ομάδα, υπάρχει προστασία των ΙΡ διευθύνσεων αφού αυτές αν και υποβάλλονται σε επεξεργασία, δεν καταγράφονται και συνεπώς δεν αποτελούν μέρος των log-αρχείων και διαγράφονται αμέσως μόλις αυτές δεν είναι πλέον απαραίτητες για τον σκοπό της επικοινωνίας.
Ο σύνδεσμος δημιουργείται στο πρόγραμμα περιήγησης του χρήστη και σε καμία στιγμή δεν αποστέλλεται στους servers του Privenote και κατά συνέπεια δεν υπάρχει καμία δυνατότητα ανάκτησης κάποιας σημείωσης.
Τα cookies μένουν για 30 ημέρες (εκτός αν η σημείωση ανακτηθεί νωρίτερα), τον μεγαλύτερο χρόνο δηλαδή που χρειάζεται για την παροχή της υπηρεσίας. Αυτό σημαίνει πως θα μπορούσατε να αποθηκεύσετε το link τς σύνταξης κάποιου μηνύματος με τις (προαιρετικές) ρυθμίσεις που έχετε κάνει.

Η Πολιτική Απορρήτου του είναι μικρή και πολύ σαφής και δεν περιέχει ούτε νομικίστικες ορολογίες, ούτε κρυφούς όρους και ψιλά γράμματα.

Μπορείτε να το κάνετε bookmark ή drag & drop την σελίδα του στην bookmarks-toolbar του browser σας για γρηγορότερη πρόσβαση.

Ποιοι το έχουν δημιουργήσει αυτό;

Μια εταιρεία που ονομάζεται Gletin S.A και εδρεύει στην Ουρουγουάη.

Είναι Ανοιχτού Κώδικα;

Δεν γνωρίζω, πάντως δεν είδα να αναφέρει κάτι σχετικό στην σελίδα του.

Γιατί το παρέχουν δωρεάν;

Επίσης δεν γνωρίζω, μα οι κριτικές στο διαδίκτυο είναι θετικές στο σύνολό τους.

>>> η ιστοσελίδα του Privnote.

Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να λάβετε υπόψιν σας πως οτιδήποτε δεν ελέγχετε, και ιδιαίτερα στο διαδίκτυο, δεν πρέπει να το εμπιστευόσαστε απόλυτα. Συνεπώς προσοχή στα δεδομένα που ανταλλάσσετε.



Privenote-Μια υπηρεσία με αυτοκαστραφόμενα μηνύματα

Η πρώτη μεγάλη απεργία στον χώρο της διαμοιραστικής οικονομίας –στην καρδιά του παραγωγικού μοντέλου εταιρειών όπως η Airbnb, η Uber και η Deliveroo– είναι γεγονός. Και την κέρδισαν κάτι παιδιά με ποδήλατα.

Ο Τζον κάνει πετάλι για να ζήσει. Περιμένει όλη την ημέρα να λάβει στο smartphone του ένα μήνυμα, που θα του ζητά να
μεταφέρει μερικές μερίδες φαγητού από κάποιο εστιατόριο σε κάποιο σπίτι.

Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους ντελιβεράδες, που εργάζονται για ένα συγκεκριμένο εστιατόριο, ο Τζον εργάζεται στο Λονδίνο με την υπηρεσία Deliveroo, μία ακόμη από τις εταιρείες-θαύμα της λεγόμενης διαμοιραστικής οικονομίας, όπως η Airbnb και τα ταξί Uber, η οποία μέσω μιας ειδικής εφαρμογής φέρνει σε επαφή τον αγοραστή με τον πωλητή ή τον ενοικιαστή.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Τζον δεν προσφέρει το σπίτι του, όπως συμβαίνει με την Airbnb, αλλά την εργατική του δύναμη και τον εξοπλισμό του (το μηχανάκι ή το ποδήλατο με το οποίο θα μεταφέρει το φαγητό).

Εδώ και χρόνια η Deliveroo προσπαθεί να πείσει τον Τζον, όπως και όλους τους ντελιβεράδες με τους οποίους συνεργάζεται, ότι δεν είναι υπάλληλοι αλλά ελεύθεροι επαγγελματίες.

Παρ’ όλα αυτά, τους αναγκάζει να φορούν καθημερινά τη στολή της εταιρείας και να ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες στη μεταφορά των παραγγελιών. Εάν αρνηθούν πολλές φορές να δεχτούν παραγγελίες, ξέρουν ότι δεν θα τους ξανακαλέσουν ποτέ.

Η εταιρεία μάλιστα –για να είναι σίγουρη ότι δεν τεμπελιάζουν κλείνοντας το τηλέφωνό τους– καταγράφει ακόμη και το επίπεδο της μπαταρίας που έχουν στο κινητό τους. Στην πραγματικότητα, δηλαδή, ο Τζον έχει τυπική σχέση εξαρτημένης εργασίας αλλά χωρίς συλλογικές συμβάσεις, άδειες, επιδόματα, παροχή εξοπλισμού και ασφαλιστικές καλύψεις.

Οπως θα έλεγε ο Βρετανός οικονομολόγος Αντέρ Τέρνερ, «είναι σαν να συμμετέχει σε ένα μεσαιωνικό παζάρι εργασίας όπου το αφεντικό αποφασίζει κάθε πρωί ποιος θα δουλέψει για τις επόμενες ώρες στο χωράφι του».

Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, ο Τζον ένιωσε στο πετσί του το πώς οραματίζεται αυτή η σύγχρονη «φεουδαρχία» το μέλλον της εργασίας για τον 21ο αιώνα. Η Deliveroo πρότεινε στους «συνεργάτες» της, αντί να τους δίνει επτά στερλίνες την ώρα (συν μία ανά παραγγελία), να τους προσφέρει 3,50 λίρες για κάθε μεταφορά.

Οι ντελιβεράδες της εταιρείας κατάλαβαν αμέσως τι σημαίνει αυτό: δεν θα πληρώνονταν πλέον για τον νεκρό χρόνο, στον οποίο περιμένουν την επόμενη παραγγελία, αλλά μόνο για τη στιγμή της παράδοσης. Είναι σαν να ζητάς από έναν πυροσβέστη ή έναν αστυνομικό να μην πληρώνεται για τις δεκάδες ώρες που βρίσκεται σε επιφυλακή, αλλά μόνο για το χρονικό διάστημα στο οποίο σβήνει μια πυρκαγιά ή συλλαμβάνει έναν κλέφτη.

Πίσω από έναν μανδύα καινοτομίας και gadgets υψηλής τεχνολογίας, το νέο μοντέλο (ας το ονομάσουμε Φεουδαρχία 2.0) επιτρέπει σε μια εταιρεία, που λειτουργεί παρασιτικά παράγοντας ελάχιστη αξία, να αποσπά επίπεδα υπεραξίας που θα θεωρούνταν αδιανόητα σε προηγούμενα οικονομικά συστήματα.

Το γεγονός ότι ο νέος εργαζόμενος γίνεται, κατ’ επίφαση, κυρίαρχος των μέσων παραγωγής σημαίνει απλώς ότι είναι υποχρεωμένος να προσφέρει και να συντηρεί ο ίδιος τα εργαλεία της δουλειάς του.

Για την ακρίβεια, δεν μπορεί πλέον να μετατραπεί ούτε καν σε σύγχρονο λουδίτη σπάζοντας τις μηχανές που ευθύνονται για την εργασιακή σκλαβιά του – αφού σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να σπάσει το δικό του μηχανάκι και το κινητό του ή να κάψει το σπίτι του. Η λεγόμενη gig economy, που υποσχόταν (και πραγματικά προσφέρει) βελτιστοποίηση στην εκμετάλλευση των παραγωγικών συντελεστών, όχι μόνο δεν απελευθερώνει τον άνθρωπο αλλά γίνεται ένα ακόμη εργαλείο επιστροφής σε προκαπιταλιστικές εργασιακές συνθήκες.

Πώς όφειλε λοιπόν να αντιδράσει ο ντελιβεράς της ιστορίας μας σε αυτή τη νέα μορφή εκμετάλλευσης; Αντί να μοιρολογεί, προτίμησε να μας προσφέρει τα πρώτα μαθήματα δράσης για το προλεταριάτο του 21ου αιώνα:

Οι ντελιβεράδες του Λονδίνου συντονίστηκαν μέσα από εφαρμογές κινητών όπως το WhatsApp και δημιούργησαν το πρώτο crowd-funding απεργιακό ταμείο στο Ιντερνετ, στο οποίο κάθε Βρετανός μπορούσε να συνεισφέρει όποιο ποσό επιθυμούσε. Το σύνθημά τους ήταν «σήμερα μαγείρεψε σπίτι και δώσε τα λεφτά για την απεργία».

Με τη βοήθεια μικρών συνδικάτων βάσης πέρασαν το μήνυμά τους στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης χτυπώντας την μοναδική αχίλλειο πτέρνα που μπορεί να έχει μια παρασιτική εταιρεία: τη φήμη της απέναντι στους πελάτες.

Αποκαλώντας την Deliveroo (λογοπαίγνιο με τις μεταφορές και το καγκουρό) «Slaveroo» (όπου το καγκουρό γίνεται σκλάβος), απείλησαν να μετατρέψουν την εταιρεία από κολοσσό αξίας ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων σε μια άχρηστη εφαρμογή για κινητά.

Λίγες ημέρες αργότερα, η Deliveroo ανακοίνωνε άρον άρον ότι αποσύρει το νέο μοντέλο πληρωμής των «συνεργατών» της. Η πρώτη μεγάλη μάχη των εργαζομένων στον χώρο της gig economy είχε μόλις κερδηθεί. Το τέλος της Ιστορίας είχε μόλις… τελειώσει. Και η συνέχεια αναμένεται συναρπαστική.

Άρης Χατζηστεφάνου

Slaveroo: απεργία στην εργασία του μέλλοντος

Να νομοθετηθεί ως κοινωνική καινοτομία, το κίνημα Χωρίς Μεσάζοντες στο ν/σ Κοινωνικής Οικονομίας 

Του Χρήστου Προβέζη (Στέλεχος της «Αλληλεγγύη για όλους»)

Άλλο είναι μία επιχείρηση να αρπάζει την ευκαιρία, όποτε αυτή υπάρχει, για να είναι καινοτομική και όχι να παρακολουθεί απλά
την αγορά, γιατί με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η μοναδικότητά της, αυξάνοντας έτσι την ανταγωνιστικότητά της.

Αρκετές μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι φορείς καινοτομίας και αντίθετα με τις μεγάλες επιχειρήσεις, απολαμβάνουν κάποια πλεονεκτήματα. «Τα πλεονεκτήματα αυτά έχουν να κάνουν με την συμπεριφορά και σχετίζονται με την εσωτερική οργάνωση των δραστηριοτήτων και τον τρόπο με τον οποίο οι ΜΜΕ έρχονται σε επαφή με τους πελάτες και τις αγορές. Η ευελιξία, η επινοητικότητα και η ταχύτητα αποτελούν τη βάση του καινοτομικού πλεονεκτήματος της μικρής επιχείρησης».

Παράλληλα με τα πλεονεκτήματα οι ΜΜΕ υπόκεινται και σε περιορισμούς, διότι οι περισσότερες ΜΜΕ δεν εισάγουν κάποιο νέο προϊόν ή διαδικασία.

Αυτή είναι λίγο ως πολύ η άποψη της πανεπιστημιακής κοινότητας της πατρίδας μας για την καινοτομία και την σχέση της με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Δεν βρήκαμε κάποια διπλωματική για την καινοτομία και τις αγροτικές επιχειρήσεις (πριν το 2009).

Κάπου εκεί χτύπησε η κρίση.

Κάπου λίγο μετά βγήκε ο Γιώργος Παπανδρέου και μας είπε ότι θα μας βάλει στο ΔΝΤ.

Εκείνες τις μέρες εμφανιστήκαν οι πρώτες «Δομές Αλληλεγγύης».

Τότε πρωτοακούσαμε για τη μάχη της πατάτας! Μετά μάθαμε λεπτομέρειες από τα συμβάντα στην Κατερίνη.

Άρχισαν οι αγρότες να λένε … έχω κι εγώ! Εμφανιστήκαν κινήματα καταναλωτών φορτισμένα με πολιτική αριστεροσύνη και τάσεις αντίστασης.

Σημασία έχει ότι και η τιμή της πατάτας (και όχι μόνο) καθηλώθηκε, αν δεν έπεσε!!!

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει ότι σειρά πήραν αρκετά προϊόντα πρώτης γραμμής .. αλεύρι, λαδί, τυρί, μέλι, φακές, φασολιά , ρύζι, λουκάνικα, αυγά, σταφίδες, καρύδια, καθαριστικά, σάλτσες, μαρμελάδες και βέβαια ένα κίνημα που φούντωσε, συγκρούστηκε, είχε απώλειες αλλά νίκησε. Σε όλη σχεδόν την Ελλάδα σήμερα γίνονται τακτικά δράσεις Χωρίς Μεσάζοντες! Είναι πια κάτι ενταγμένο στη καθημερινότητα.

Άρα είναι κάτι ώριμο να νομοθετηθεί!

Είναι όμως και κάτι που δημιουργεί και θα δημιουργήσει αντιδράσεις και πιθανόν έντονες από διαφορές κατηγορίες επαγγελματιών.

Θα ζήσουμε τις επόμενες μέρες μια έντονη διαμάχη για το πια είναι η χρησιμότητα τους, ποσό πλήττουν άλλους επαγγελματίες, πόσο κρατάνε τις τιμές χαμηλά, εάν έχουν την ποιότητα που ισχυρίζονται…. κλπ

Πιστεύουμε ότι τίποτα από τα παραπάνω δεν αξίζει τόσο, όσο η βεβαιότητα μας ότι τα χωρίς μεσάζοντες είναι ένας χώρος παράγωγης καινοτομίας.

Κι αυτό γιατί οι συναθροίσεις ανθρώπων της πόλης, παραγώγων από τα χωριά, αλληλέγγυων περιοίκων που συμμετέχουν εθελοντικά, αντιδημάρχων και δημοτικών υπάλληλων όταν η δράση γίνεται από το δήμο, τα τραπεζάκια των τοπικών δομών αλληλεγγύης και τα γεμάτα γύρω καφενεία με ανθρώπους που πήγαν για να βρεθούν, να συζητήσουν ….σε μια πρωτόγνωρη ανοιχτή διαδικασία συζήτησης.

Αγορά και κοινωνία μέσα στον κοινωνικό ιστό.

Με ρίζες και προεργασία από ζωντανές δυνάμεις της κοινωνίας.

Με δέσιμο με νέα πράγματα. Με αρκετή κουβέντα για το πως θα έχει καλύτερα αποτελέσματα (οικονομικά) η δράση.

Ένα πολύβουο πλήθος με αλληλοκαλύψεις και αλληλοπροστασίες.

Κανείς δε θέλει να μην πουλήσει ο απέναντι! Κανείς δε θέλει να μείνουν λιγότεροι! Όλοι θέλουν να γίνουν περισσότεροι.

Μήπως λοιπόν τα Χωρίς Μεσάζοντες είναι μια από τις πολλαπλές μικρές κινήσεις επώασης ιδεών και συνάντησης μυαλών μέσα στις κοινωνίες μας;

Είναι ο ανταγωνισμός Καινοτομία;

Τι είναι καινοτομία;

Μήπως τελικά πρέπει να ψάξουμε τι είναι κοινωνική καινοτομία και να φύγουμε από τα μέχρι τώρα κλισέ;

Είναι η καινοτομία είδος που καλλιεργείται, όπως τόσοι οργανισμοί, κράτη, πόλεις, επιχειρήσεις , και εκπαιδευτικά προγράμματα μας υπόσχονται..

Μέσα σε πιο περιβάλλον γεννιούνται οι νέες ιδέες;

Πώς ξεπηδούν οι νέες ιδέες, που οδηγούν σε νέους τρόπους σκέψης, οργάνωσης, ανταπόκρισης στις προκλήσεις της δικτυωμένης ψηφιακής εποχής μας;

Πιστεύουμε ότι οι αγοραίες δράσεις στις εκτός μεσαζόντων πλατείες, μας ενθαρρύνουν να γίνουμε συν δημιουργοί στο συνεχώς μεταβαλλόμενο, αχαρτογράφητο (στο μεγαλύτερο κομμάτι του) τεχνικό και κοινωνικό περιβάλλον της εποχής μας. Είναι δηλαδή χώροι μόχλευσης, ανάδευσης και άρα παραγωγής τεχνικής και κοινωνικής καινοτομίας.

Είναι λοιπόν χρήσιμα στην κοινωνική οικονομία …δηλαδή στην οικονομία.

Κι αυτό γιατί δεν ανήκουν πια στη σφαίρα της επαναστατικής ελευθερίας αλλά στην καθημερινή ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ!

Είναι δράσεις στο περιβάλλον συνήθως μιας μεγαλούπολης, ευνοούν δηλαδή παραγωγούς, συνεταιριστές και καταναλωτές να έχουν ευκαιρίες επικοινωνίας δύσκολες στους μικρούς πληθυσμούς. Είναι δράσεις μέσα σε περιβάλλοντα που εύνουν τις καλές ιδέες. Της πόλης και του διαδικτύου.

Πρόκειται για ένα εξαιρετικό εξάρτημα στη φαρέτρα της κοινωνικής οικονομίας την ώρα που η τελευταία ξεκινάει το αβέβαιο ταξίδι της στην άνυδρη (από χρηματοδοτήσεις) γη της πατρίδας μας.

Ένα εξάρτημα που χωρίς χρηματοδοτικά ντεσού θα δώσει δίκτυα συνεργασίας, Κοινωνικών συνεταιρισμών, Αγροτικών συνεταιρισμών, Καταναλωτικών συνεταιρισμών, αλληλεγγυών δομών, δημοτικών εταιρειών ανάπτυξης, φορέων νέων τεχνολογιών, αλλά προπαντός ανθρώπων που παράγουν, που έχουν κέφι και ελπίδα.

Πρόκειται δηλαδή για ένα περιβάλλον που θα ενισχύσει τη φυσική ικανότητα των εγκέφαλων μας να κάνουν νέες πολλαπλές συνδέσεις. Αυτός είναι και ο δρόμος παραγωγής καινοτομίας.

Ξέραμε και συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι αυτή η διαδρομή (της παράγωγης καινοτομιών) περνάει πάντα από παλιά μονοπάτια. Πρέπει να είναι φτηνή, φιλική, προσιτή, δεν έχει την πολυτέλεια για ακριβά πλανά μάρκετινγκ!

Έπρεπε λοιπόν να πατήσει σε απλές δοκιμασμένες πρακτικές … θυμίζει κάτι από πανηγύρι η λαϊκή αγορά. Δεν είναι όμως … είναι κάτι εντελώς νέο που απλώς κατοικεί στη παλιά πολυκατοικία του ΥΠΑΙΘΡΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ!

Γεννήθηκε από μια ΚΑΛΟΤΥΧΗ ΣΥΜΠΤΩΣΗ σε μια πλατεία της Κατερίνης!

Έτσι κι αλλιώς ήταν πάντα η ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ στην υπάρχουσα αγορά. Αυτό που ενδιαφέρει τώρα που άνοιξε είναι να δούμε τι έρχεται μετά.

Έξαλλου κανείς δεν πίστευε στην Ελλάδα ότι θα εξαφανιστεί το συνεταιριστικό κίνημα επειδή μια γενιά που το διαχειρίστηκε αποδείχτηκε ανίκανη και κυρίως ανεκπαίδευτη.

Είμαστε μακριά από τη μάχη της ΝΤΟΜΑΤΑΣ του 1983 αλλά δεν σβήνουμε τίποτα από τη συλλογική εμπειρία.

Βρισκόμαστε στο κομβικό σημείο που οι αυτόνομες δράσεις θα ενηλικιωθούν, θα διασυνδεθούν (οργανικά και διαδικτυακά) θα αποκτήσουν κοινωνική θέση σαν αυτόνομα καταναλωτικά κινήματα και βέβαια θα πάρουν τη θέση τους σε μεγάλες ομάδες του πληθυσμού σαν καταναλωτικοί συνεταιρισμοί.

Στην πορεία αυτή είναι ακόμη χρήσιμες οι πλατείες των δράσεών μας, γιατί εκεί θα φανούν οι αδυναμίες και τα λάθη, εκεί θα διορθωθούν οι διαδικασίες αφού σε ένα ρευστό δίκτυο δεν υπάρχει καμία στατική αλήθεια. Ξέρουμε ότι κάνουμε λάθη και τα ψάχνουμε σε μα ατελείωτη ποικιλία. Ξέρουμε Εξάλλου ότι σ’ αυτό το μη γραμμικό ψάξιμο θα βρεθούν οι καινοτομίες ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ.

Μέσα από τα λάθη και τα πάθη θα βρεθούν τα νέα κοινωνικά μορφώματα που θα δώσουν ακόμη μεγαλύτερη ένταση και χαρακτηριστικά στις δράσεις και στις συνέργιες.

Γιατί η τύχη ευνοεί τα διασυνδεδεμένα μυαλά. Όχι τα μονοδιάστατα και δήθεν προστατευμένα πίσω από «συντηρητικούς» νόμους.

Οι άνθρωποι, τα μυαλά είναι ο βασικός πόρος του κοινωνικού μας κεφαλαίου. Γίνεται χρήσιμος μόνο όταν οι στάσεις και οι συμπεριφορές συντείνουν σε συλλογικούς και κοινωνικά διαμεσολαβημένους δεσμούς και σχέσεις.

Η εμπειρία μας είναι ότι στα Χωρίς Μεσάζοντες οι άνθρωποι μοιράζονται αισθήματα κοινότητας, εμπιστεύονται ο ένας τον άλλο, πράττουν με αμοιβαιότητα και αλληλοκαλύψεις.

Έτσι το κοινωνικό κεφάλαιο είναι διασυνδεδεμένο με το ανθρώπινο αλλά και με το οικονομικό (σκέτο) κεφάλαιο, όσο και με το πολιτισμικό κεφάλαιο, αλλά και με το ΒΑΡΥ καπιταλιστικότατο ΣΥΜΒΟΛΙΚΟ κεφάλαιο (κύρος, ποιότητα, ονομασία προέλευσης).

Νιώσαμε στις πλατείες, στις συνελεύσεις καταναλωτών αλλά και παραγώγων, ότι δεν έχουμε κοινωνικό κεφάλαιο:

Ξενοφοβικό

Κοινωνικά Παθολογικό

Αγοραία απομονωτικό

Είμαστε έτοιμοι για το μεγάλο συγχρωτισμό της υπαίθρου με την πόλη.

Χρειαζόμαστε περισσότερη οργάνωση, ώστε να εξασφαλίσουμε,

Οικονομίες κλίμακας

Ορθή χρήση δημοσίων αγαθών

Ολοκλήρωση του δικτύου αγοράς

Πλήρη ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων

Πλήρη σεβασμό στο δικαίωμα του ανθρώπου στην ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ.

Απέναντι Όχθη

Να νομοθετηθεί ως κοινωνική καινοτομία, το κίνημα Χωρίς Μεσάζοντες στο ν/σ Κοινωνικής Οικονομίας

“Κατά κάποιο περίεργο τρόπο,υποτιμούμε τα πράγματα από την στιγμή που τους δίνουμε έκφραση. Πιστεύουμε πως έχουμε βουτήξει σε απύθμενα βάθη,αλλά όταν επιστρέφουμε στη επιφάνεια, οι σταγόνες στα χλωμά μας ακροδάχτυλα, δεν μοιάζουν καθόλου με την θάλασσα από όπου προήλθαν. Οι θησαυροί που νομίσαμε πως ανακαλύψαμε, φαντάζουν στο φως της μέρας, σαν ψεύτικες πέτρες και κομμάτια από φτηνά γυαλιά….Ωστόσο οι θησαυροί αυτοί υπάρχουν στ’ αλήθεια, κι εξακολουθούν να λαμπυρίζουν στο σκοτάδι ανάλλαχτοι.”
Maeterlinck

Έχουμε εκπαιδευτεί από πολύ μικρή ηλικία να κοιτάμε “έξω” από μας. Μαζεύουμε εικόνες από την οικογένεια μας, την φύση, την κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε. Μαζεύουμε εικόνες από ανθρώπους, αγαπημένους και μη, εικόνες από αντικείμενα. Είμαστε συστηματικοί καταγραφείς εικόνων,σχέσεων ανάμεσα σε εικόνες, εμείς οι ίδιοι είμαστε εικόνες για τους άλλους. Η όραση έχει καταστεί η κυρίαρχη αίσθηση μας. Ολόκληρη η δομή του πολιτισμού μας βασίζεται στη κυριαρχία αυτού του κόσμου που βρίσκεται έξω από μας, επάνω μας. Εκεί στρέφουμε τις προτιμήσεις μας, τις επιδιώξεις μας, τα πάθη μας, την δραστηριότητα και την προσοχή μας.

Πιο συχνά, απ’ ότι πραγματικά συνειδητοποιούμε, αυτός ο εξωτερικός κόσμος μας πληγώνει και μας απογοητεύει, ψαλιδίζει τα όνειρα μας, μας αναγκάζει σε συμβιβασμούς και σε ακραίες ενέργειες βίας ή απογοήτευσης. Όμως ποτέ δεν παύει να ασκεί μια μαγική γοητεία επάνω μας, μια γοητεία που είναι σαν δεσμευτικό ξόρκι ακινητοποίησης και μονόδρομης αφοσίωσης.

Η πραγματική αιτία του ελέγχου που ασκεί επάνω μας το σύστημα, βρίσκεται στη ίδια μας την τάση να εγκλωβιζόμαστε από την εξωτερική πραγματικότητα, εμείς οι ίδιοι. Το τρέφουμε με την προσοχή μας και μας το ανταποδίδει παίρνοντας τον έλεγχο πάνω στη ζωή μας. Με αυτόν τον απλό μηχανισμό αναπαράγονται, αενάως, τα καλά και τα κακά στη ζωή και στη κοινωνία. Τίποτα και κανείς δεν ξεφεύγει από τον ασφυκτικό κλοιό του.

Παράλληλα, εσωτερικά σε όλους μας, κινείται μια εσωτερική πραγματικότητα. Ένας άλλος κόσμος. Ένας κόσμος που αρχικά αντιλαμβανόμαστε από τις επιπτώσεις του εξωτερικού κόσμου στα συναισθήματα μας. Χαρά, λύπη ή απογοήτευση που μας προξενούν τα συμβάντα της εξωτερικής ζωής και που έρχονται σε κύματα και σκάνε επάνω στον εσωτερικό μας εαυτό. Ένας εαυτός που κινείται, κατά βάση μέσα στις σκιές, άγνωστος και ανεξερεύνητος στο μεγαλύτερο του μέρος. Είναι ένας εαυτός που δεν έχει την προσοχή μας, παρ΄ όλο που είναι το πιο δικό μας κομμάτι, γιατί εκείνος ο άλλος ο εξωτερικός αδελφός του έχει κάνει κατάληψη στη προσοχή μας. Σε πολλούς από μας η ίδια του η παρουσία δεν γίνεται κάν διακριτή από τον εξωτερικό συγκάτοικο. Είναι σαν δηλαδή να λογιζόμαστε την θάλασσα μόνο ως προς την επιφάνεια της και ποτέ να μην αναλογιζόμαστε το απέραντο βάθος της και τα μυστικά που αυτό το βάθος κρύβει.

Η ύπαρξη αυτού του εαυτού και του τρόπου που μπορεί να προσεγγισθεί δεν είναι μυστικό. Μιλιέται μέσα στους αιώνες της ανθρώπινης ύπαρξης από διανοητές και φιλοσόφους, θρησκευόμενους και δασκάλους, πρόσφατα μάλιστα έχουν αρχίσει να ασχολούνται με αυτόν οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι.

Τι γίνεται με αυτόν τον εσωτερικό εαυτό; Υπάρχει στη πραγματικότητα ή δεν υπάρχει ; Γιατί είναι τόσο δύσκολο, αν υπάρχει, να εστιαστούμε επάνω του; Γιατί η “απόσταση” του από τον άλλον τον εξωτερικό δημιουργεί τόσες επιπλοκές; Πως έχει δημιουργηθεί όλη αυτή η απόσταση ;

Το πρόβλημα με τον εσωτερικό εαυτό είναι κατ΄ουσίαν, ότι είναι αόρατος. Επειδή δεν ανήκει στο πεδίο των αισθήσεων, εύκολα παραγκωνίζεται. Το άλλο, το εξωτερικό είναι πιο δυνατό και σίγουρο.

Ο εσωτερικός εαυτός ανακαλύπτεται μέσα στη σιωπή, όταν η βοή του εξωτερικού κόσμου σταματά και η ματιά στρέφεται προς τα μέσα αναζητώντας το βάθος της ύπαρξης. Ο άνθρωπος εκεί είναι μόνος και σε ετοιμότητα να ακούσει τον ίδιον του τον εαυτό. Αυτό απαιτεί κάποιο θάρρος γιατί διαπιστώνεις ότι το πιο εσωτερικό δικό σου κομμάτι είναι το πιο άγνωστο. Κινούμενος σε άγνωστη περιοχή φοβάσαι, γιατί παρακολουθείς έναν άλλον κόσμο, που είναι βυθισμένος στη σιωπή ……

Ο εσωτερικός εαυτός, είναι το κομβικό σημείο που ενώνει το πεπερασμένο με το άπειρο. Εκεί η ανθρώπινη ύπαρξη σαν τον Ιανό, την αρχαία ρωμαϊκή θεότητα, με τα δύο πρόσωπα, κοιτά τον πραγματικό κόσμο με το ένα πρόσωπο και το άπειρο με το άλλο. Παρατηρητής του εαυτού της και των κόσμων, η ύπαρξη βρίσκει τις απαντήσεις στα ερωτήματα που την ταλανίζουν, την ησυχία από τον συνεχή θόρυβο του μυαλού, την ειρήνη σε εκείνα που “ανταριάζουν” την ψυχή της. Εκεί επικοινωνεί με το μυστήριο και το ιερό.

Όσοι νομίζουν ότι η επαφή με το εσωτερικό αόρατο εαυτόν μας σε καθιστά ανίκανο στον πραγματικό κόσμο, λανθάνουν. Αντίθετα, ο κόσμος των αισθήσεων αποκτά ένα καινούργιο φως, ένα καινούργιο νόημα. Η ίδια η ζωή πολύτιμη και μυστήρια, είναι σαν δειλά- δειλά να αποκαλύπτει στα μάτια του ανθρώπου, μια άλλη της διάσταση.
Ευλογημένοι είναι όσοι -άγιοι, γιόγκι, δάσκαλοι, μοναχοί,- περπάτησαν τις πύλες αυτού του άλλου κόσμου μέσα τους και από αγάπη μετέφεραν το μήνυμα του, στους συνανθρώπους τους. Ευλογημένοι και όσοι μάζεψαν αυτό το μήνυμα και προσπάθησαν να το ακολουθήσουν μέσα στη ζωή τους.

Είναι αλήθεια, ότι ζούμε σε ταραγμένες εποχές. Ακόμα και όταν αυτό δεν το αντιλαμβανόμαστε, υπάρχει σαν πραγματικότητα διάχυτη γύρω μας, που ασυναίσθητα μας διαποτίζει. Ο πραγματικός τόπος ηρεμίας δεν βρίσκεται έξω από μας, αλλά βαθιά μέσα μας.

Πηγή

*Μ.Μaeterlinck. Φλαμανδικής καταγωγής. Γεννήθηκε το 1862 στη Γενεύη. Έζησε στο Παρίσι, στις Η.Π.Α, στη γαλλική Ριβιέρα. Το 1911 πήρε το βραβείο Νόμπελ. Έγραψε ποιήματα και θεατρικά έργα, φιλοσοφικά δοκίμια και μελέτες Πέθανε σε ηλικία 87 ετών.
Το παραπάνω απόσπασμα αναφέρεται στο βιβλίου του Μουζίλ “Ο νεαρός Τέρλες” μετάφραση Αλέξανδρος Ίσαρης, εκδόσεις Ύψιλον.

Ο αόρατος Εαυτός

“Κατά κάποιο περίεργο τρόπο,υποτιμούμε τα πράγματα από την στιγμή που τους δίνουμε έκφραση. Πιστεύουμε πως έχουμε βουτήξει σε απύθμενα βάθη,αλλά όταν επιστρέφουμε στη επιφάνεια, οι σταγόνες στα χλωμά μας ακροδάχτυλα, δεν μοιάζουν καθόλου με την θάλασσα από όπου προήλθαν. Οι θησαυροί που νομίσαμε πως ανακαλύψαμε, φαντάζουν στο φως της μέρας, σαν ψεύτικες πέτρες και κομμάτια από φτηνά γυαλιά….Ωστόσο οι θησαυροί αυτοί υπάρχουν στ’ αλήθεια, κι εξακολουθούν να λαμπυρίζουν στο σκοτάδι ανάλλαχτοι.”
Maeterlinck

Έχουμε εκπαιδευτεί από πολύ μικρή ηλικία να κοιτάμε “έξω” από μας. Μαζεύουμε εικόνες από την οικογένεια μας, την φύση, την κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε. Μαζεύουμε εικόνες από ανθρώπους, αγαπημένους και μη, εικόνες από αντικείμενα. Είμαστε συστηματικοί καταγραφείς εικόνων,σχέσεων ανάμεσα σε εικόνες, εμείς οι ίδιοι είμαστε εικόνες για τους άλλους. Η όραση έχει καταστεί η κυρίαρχη αίσθηση μας. Ολόκληρη η δομή του πολιτισμού μας βασίζεται στη κυριαρχία αυτού του κόσμου που βρίσκεται έξω από μας, επάνω μας. Εκεί στρέφουμε τις προτιμήσεις μας, τις επιδιώξεις μας, τα πάθη μας, την δραστηριότητα και την προσοχή μας.

Πιο συχνά, απ’ ότι πραγματικά συνειδητοποιούμε, αυτός ο εξωτερικός κόσμος μας πληγώνει και μας απογοητεύει, ψαλιδίζει τα όνειρα μας, μας αναγκάζει σε συμβιβασμούς και σε ακραίες ενέργειες βίας ή απογοήτευσης. Όμως ποτέ δεν παύει να ασκεί μια μαγική γοητεία επάνω μας, μια γοητεία που είναι σαν δεσμευτικό ξόρκι ακινητοποίησης και μονόδρομης αφοσίωσης.

Η πραγματική αιτία του ελέγχου που ασκεί επάνω μας το σύστημα, βρίσκεται στη ίδια μας την τάση να εγκλωβιζόμαστε από την εξωτερική πραγματικότητα, εμείς οι ίδιοι. Το τρέφουμε με την προσοχή μας και μας το ανταποδίδει παίρνοντας τον έλεγχο πάνω στη ζωή μας. Με αυτόν τον απλό μηχανισμό αναπαράγονται, αενάως, τα καλά και τα κακά στη ζωή και στη κοινωνία. Τίποτα και κανείς δεν ξεφεύγει από τον ασφυκτικό κλοιό του.

Παράλληλα, εσωτερικά σε όλους μας, κινείται μια εσωτερική πραγματικότητα. Ένας άλλος κόσμος. Ένας κόσμος που αρχικά αντιλαμβανόμαστε από τις επιπτώσεις του εξωτερικού κόσμου στα συναισθήματα μας. Χαρά, λύπη ή απογοήτευση που μας προξενούν τα συμβάντα της εξωτερικής ζωής και που έρχονται σε κύματα και σκάνε επάνω στον εσωτερικό μας εαυτό. Ένας εαυτός που κινείται, κατά βάση μέσα στις σκιές, άγνωστος και ανεξερεύνητος στο μεγαλύτερο του μέρος. Είναι ένας εαυτός που δεν έχει την προσοχή μας, παρ΄ όλο που είναι το πιο δικό μας κομμάτι, γιατί εκείνος ο άλλος ο εξωτερικός αδελφός του έχει κάνει κατάληψη στη προσοχή μας. Σε πολλούς από μας η ίδια του η παρουσία δεν γίνεται κάν διακριτή από τον εξωτερικό συγκάτοικο. Είναι σαν δηλαδή να λογιζόμαστε την θάλασσα μόνο ως προς την επιφάνεια της και ποτέ να μην αναλογιζόμαστε το απέραντο βάθος της και τα μυστικά που αυτό το βάθος κρύβει.

Η ύπαρξη αυτού του εαυτού και του τρόπου που μπορεί να προσεγγισθεί δεν είναι μυστικό. Μιλιέται μέσα στους αιώνες της ανθρώπινης ύπαρξης από διανοητές και φιλοσόφους, θρησκευόμενους και δασκάλους, πρόσφατα μάλιστα έχουν αρχίσει να ασχολούνται με αυτόν οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι.

Τι γίνεται με αυτόν τον εσωτερικό εαυτό; Υπάρχει στη πραγματικότητα ή δεν υπάρχει ; Γιατί είναι τόσο δύσκολο, αν υπάρχει, να εστιαστούμε επάνω του; Γιατί η “απόσταση” του από τον άλλον τον εξωτερικό δημιουργεί τόσες επιπλοκές; Πως έχει δημιουργηθεί όλη αυτή η απόσταση ;

Το πρόβλημα με τον εσωτερικό εαυτό είναι κατ΄ουσίαν, ότι είναι αόρατος. Επειδή δεν ανήκει στο πεδίο των αισθήσεων, εύκολα παραγκωνίζεται. Το άλλο, το εξωτερικό είναι πιο δυνατό και σίγουρο.

Ο εσωτερικός εαυτός ανακαλύπτεται μέσα στη σιωπή, όταν η βοή του εξωτερικού κόσμου σταματά και η ματιά στρέφεται προς τα μέσα αναζητώντας το βάθος της ύπαρξης. Ο άνθρωπος εκεί είναι μόνος και σε ετοιμότητα να ακούσει τον ίδιον του τον εαυτό. Αυτό απαιτεί κάποιο θάρρος γιατί διαπιστώνεις ότι το πιο εσωτερικό δικό σου κομμάτι είναι το πιο άγνωστο. Κινούμενος σε άγνωστη περιοχή φοβάσαι, γιατί παρακολουθείς έναν άλλον κόσμο, που είναι βυθισμένος στη σιωπή ……

Ο εσωτερικός εαυτός, είναι το κομβικό σημείο που ενώνει το πεπερασμένο με το άπειρο. Εκεί η ανθρώπινη ύπαρξη σαν τον Ιανό, την αρχαία ρωμαϊκή θεότητα, με τα δύο πρόσωπα, κοιτά τον πραγματικό κόσμο με το ένα πρόσωπο και το άπειρο με το άλλο. Παρατηρητής του εαυτού της και των κόσμων, η ύπαρξη βρίσκει τις απαντήσεις στα ερωτήματα που την ταλανίζουν, την ησυχία από τον συνεχή θόρυβο του μυαλού, την ειρήνη σε εκείνα που “ανταριάζουν” την ψυχή της. Εκεί επικοινωνεί με το μυστήριο και το ιερό.

Όσοι νομίζουν ότι η επαφή με το εσωτερικό αόρατο εαυτόν μας σε καθιστά ανίκανο στον πραγματικό κόσμο, λανθάνουν. Αντίθετα, ο κόσμος των αισθήσεων αποκτά ένα καινούργιο φως, ένα καινούργιο νόημα. Η ίδια η ζωή πολύτιμη και μυστήρια, είναι σαν δειλά- δειλά να αποκαλύπτει στα μάτια του ανθρώπου, μια άλλη της διάσταση.
Ευλογημένοι είναι όσοι -άγιοι, γιόγκι, δάσκαλοι, μοναχοί,- περπάτησαν τις πύλες αυτού του άλλου κόσμου μέσα τους και από αγάπη μετέφεραν το μήνυμα του, στους συνανθρώπους τους. Ευλογημένοι και όσοι μάζεψαν αυτό το μήνυμα και προσπάθησαν να το ακολουθήσουν μέσα στη ζωή τους.

Είναι αλήθεια, ότι ζούμε σε ταραγμένες εποχές. Ακόμα και όταν αυτό δεν το αντιλαμβανόμαστε, υπάρχει σαν πραγματικότητα διάχυτη γύρω μας, που ασυναίσθητα μας διαποτίζει. Ο πραγματικός τόπος ηρεμίας δεν βρίσκεται έξω από μας, αλλά βαθιά μέσα μας.

Πηγή

*Μ.Μaeterlinck. Φλαμανδικής καταγωγής. Γεννήθηκε το 1862 στη Γενεύη. Έζησε στο Παρίσι, στις Η.Π.Α, στη γαλλική Ριβιέρα. Το 1911 πήρε το βραβείο Νόμπελ. Έγραψε ποιήματα και θεατρικά έργα, φιλοσοφικά δοκίμια και μελέτες Πέθανε σε ηλικία 87 ετών.
Το παραπάνω απόσπασμα αναφέρεται στο βιβλίου του Μουζίλ “Ο νεαρός Τέρλες” μετάφραση Αλέξανδρος Ίσαρης, εκδόσεις Ύψιλον.

Ο αόρατος Εαυτός

Γραμματοσειρά
Αντίθεση