25 June, 2017
Home / Περιβαλλον (Page 28)

Σπαρακτικά νέα πλάνα από τη πολιορκία στο Χαλέπι δείχνουν παιδάκια που έχουν νιώσει τόσο πολύ τη φρίκη αυτού του βάναυσου πολέμου ώστε έχουν σταματήσει να κλαίνε παρά τα όσα τους συμβαίνουν.
Πρόσφατο βίντεο που μεταδόθηκε από το Channel 4 News, δείχνει ένα μικρό κορίτσι 3-4 ετών την Ayah, μέσα στο βομβαρδισμένο σπίτι της, που παρόλο που το πρόσωπο της καλύπτεται από σκόνη και αίμα και δείχνει ότι βρίσκεται σε σύγχυση και κάπως «χαμένη» ανάμεσα σε ανθρώπους που κλαίνε και διαμαρτύρονται για την βαναυσότητα του πολέμου, επειδή έχασαν πολλούς δικούς τους ανθρώπους. Η μικρή Ayah, αν και φοβισμένη δεν κλαίει, δεν δακρύζει.
Απλά κάθεται ήσυχα στο κρεβάτι της, ενώ η μητέρα της, Um Fatima την παρηγορεί και θλίβεται για την απώλεια των άλλων παιδιών της. Η μητέρα της είναι η μονή ενήλικη που επέζησε από 3 οικογένειες οι οποίες χάθηκαν στον τελευταίο βομβαρδισμό. Το Χαλέπι είναι ένα μέρος όπου τα παιδιά έχουν σταματήσει να κλαίνε.
Η κάμερα στη συνέχεια δείχνει τον Mahmoud, ένα παιδί που κρατάει στην αγκαλιά του το μόλις ενός μήνα νεκρό αδερφάκι του το οποίο πέθανε από ασφυξία όταν κατέρρευσε το διαμέρισμα που ζούσαν, επάνω από το σπίτι της Ayah, και παρόλο που το μωρό είναι νεκρό ο μικρός Mahmoud δεν θέλει να το αφήσει από την αγκαλιά του. Δύο άλλα παιδιά περιφέρονται στους διαδρόμους σαν ζαλισμένα, μέσα στη σκόνη , το χώμα και τα αίματα, ψάχνουν τους δικούς τους. Η νοσοκόμα δεν γνωρίζει τα ονόματα τους αλλά ούτε και εκείνα γνωρίζουν αν έμειναν ορφανά.

Διαβάστε επίσης :

Φοβάμαι πολύ, θα πεθάνω σήμερα.

Στο Χαλέπι τα παιδιά έχουν σταματήσει να κλαίνε

Το 2016, παρά το δίσεκτο φορτίο του, φεύγει με πολύ θετικές ειδήσεις από τα κινήματα του νερού. Υπήρξαν σημαντικές νίκες, τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Standing Rock, Βαρκελώνη, Σλοβενία, Ιρλανδία, μεταξύ των σημαντικότερων περιπτώσεων που, η οργάνωση, η αλληλεγγύη, δικτύωση και το κυριότερο, η συμμετοχή και η επιμονή έφεραν τα θετικά αποτελέσματα.
Το κίνημα του νερού στην Ιρλανδία Δικαίωμα στο Νερό (Right2Water.ie), μετά από τρία χρόνια κινητοποιήσεων,

κατάφερε να μετατραπεί σε ένα πολιτικό κίνημα Δικαίωμα στην Αλλαγή (Right2Change) που κατέβηκε στις εκλογές συμπεριλαμβάνοντας όσους υποψηφίους δήλωναν αντίθετοι στην ιδιωτικοποίηση του νερού. Αποκορύφωμα, η πρόσφατη απόφαση για εθνικό δημοψήφισμα κατά της ιδιωτικοποίησης. Μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε από τα κάτω, όταν δεκάδες χιλιάδες μέιλ βομβάρδισαν τους βουλευτές.

Η Σλοβενία, έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα, που η αναγνώριση του νερού ως ανθρώπινο δικαίωμα πέρασε στο Σύνταγμα, βάζοντας ουσιαστικά ταφόπλακα στα όνειρα των πολυεθνικών. Πλέον το Σύνταγμα της χώρας αναφέρει ρητά ότι το πόσιμο νερό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα. Ήταν μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε πάλι από τα κάτω με υπογραφές 51.000 πολιτών.

Στην περιοχή της Βαρκελώνης, το νερό το διαχειρίζονται για σχεδόν 130 χρόνια, ιδιώτες. Η επιστροφή του νερού στη δημόσια διαχείριση, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στόχους των κινημάτων πανευρωπαϊκά, νίκη σύμβολο που μαζί με το Βερολίνο και το Παρίσι θα αποτελεί την κορυφαία τριάδα των επαναδημοτικοποιήσεων. Η εκλογή της Άντα Κολάου -ακτιβίστρια κατά των εξώσεων- στη δημαρχεία της Βαρκελώνης, ήταν το ορόσημο για το κίνημα. Μόλις πριν από λίγες ημέρες, το δημοτικό συμβούλιο της πόλης αποφάσισε την επιστροφή στη δημόσια διαχείριση.

Τέλος , δεν θα μπορούσε για το 2016, να μην αναφερθεί η μεγαλειώδης νίκη των Ινδιάνων και των κινημάτων στο Standing Rock των ΗΠΑ. Μια τεράστια κινητοποίηση, από τον περασμένο Απρίλη, κατά της διέλευσης αγωγού πετρελαίου από τα ιερά χώματα της φυλής των Σιού, και με τον κίνδυνο της μόλυνσης του ποταμού Μιζούρι. Το κίνημα ουσιαστικά ήρθε αντιμέτωπο με όλο τον μηχανισμό καταστολής των ΗΠΑ, και νίκησε! Ο Στρατός αποφάσισε να διερευνήσει εναλλακτικές διαδρομές.

Στην Ελλάδα: το σωματείο της ΕΥΑΘ με το SOSτε το Νερό έβαλε στην ατζέντα την προστασία του νερού συνταγματικά, το περασμένο Σεπτέμβρη σχεδόν 3.500.000 μέιλ στάλθηκαν στους βουλευτές αναγκάζοντας την κυβέρνηση να ψηφίσει νομοτεχνική βελτίωση για την ένταξη των ΕΥΑΘ-ΕΥΔΑΠ στο υπερταμείο. Όποιος δεν βρίσκει κοινές δράσεις στην Ελλάδα με τις δράσεις των κινημάτων διεθνώς, και επιμένει σε θέσεις ότι «τα Σ.Δ.Ι.Τ είναι σωτηρία», και ότι «σώθηκαν οι Ε.Υ.Α.Θ.-Ε.Υ.Δ.Α.Π.» καλά θα κάνει να προσέχει να μην πέσει από τα σύννεφα. Το κίνημα του νερού είναι εδώ, παρόν, και σε ζύμωση, η 3η Πανελλαδική Συμμαχία που διοργανώθηκε από το Σ.Ε.Κ.Ε.Σ-Ε.Υ.Δ.Α.Π, με την συμμετοχή 40 συλλογικοτήτων ουσιαστικά επιβεβαίωσε την αρχή του Πασκάλ: Η πίεση που ασκείται σε ένα ρευστό (νερό) μεταδίδεται ομοιόμορφα προς όλες τις διευθύνσεις. Το νου σας!

Γιώργος Αρχοντόπουλος

Το νου σας! Το νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα.

Ο υγρότοπος των Ψαχνών, ή αλλιώς, όπως τον διέσωσε η λαϊκή ονοματολογία, ο Κολοβρέχτης, είναι ένας παραθαλάσσιος υγρότοπος που παλεύει να διατηρηθεί, καθώς δέχεται έντονες ανθρωπογενείς πιέσεις. Ο υγρότοπος, που ονομάζεται και Λιβάδι, αποτελεί ένα έλος 700 στρεμμάτων. Δημιουργείται από ένα μικρό ποτάμι στην αρχή της πεδιάδας των Ψαχνών στην κεντρική Εύβοια, το οποίο εκβάλλει στον Βόρειο Ευβοϊκό. Οι εκβολές του ποταμού Κολοβρέχτη αποτελούν ένα εκτεταμένο οικοσύστημα ρηχού γλυκού νερού το οποίο προστατεύεται από έναν μεγάλο καλαμιώνα. Στην ακτογραμμή σχηματίζονται μικρές υφάλμυρες λιμνούλες και μικρές αμμώδεις νησίδες. 


Η βλάστηση αποτελείται κυρίως από αγριοκαλαμιές και βατομουριές από την ηπειρωτική πλευρά και από σαλικόρνιες που σχηματίζουν μικρούς δαίδαλους από τη μεριά της θάλασσας. Τον υγρότοπο στεφανώνουν δύο μικροί λόφοι με έντονο αρχαιολογικό ενδιαφέρον καθώς έχουν εντοπιστεί ίχνη προϊστορικής κατοίκησης. Η βλάστηση στους λόφους αποτελείται από μικρά όμορφα λουλούδια όπως ορχιδέες (Ophrys phryganae, Ophrys leochroma, Ophrys mammosa), ανεμώνες, ασφόδελους και είδη όπως Hermodactylus tuberosus, Crocus laevigatus, Solanum nigrum, κ.α. 


Πρόκειται για ένα σημαντικό πέρασμα υδρόβιων πτηνών μερικά από τα οποία είναι πολύ σπάνια, όπως οι καλημάνες. Στον Κολοβρέχτη απαντώνται γερακίνες, κιρκινέζια, καλαμόκιρκοι, κουκουβάγιες, ενώ τα πιο κοινά πουλιά είναι οι ασημόγλαροι και οι καστανοκέφαλοι γλάροι που κάθονται κατά δεκάδες στις αμμολωρίδες που δημιουργούνται στα αβαθή της θάλασσας. Στα υφάλμυρα νερά συναντά κανείς μεγάλους αριθμούς από φαλαρίδες και νερόκοτες. Άλλα πουλιά του έλους είναι οι λευκοτσικνιάδες, οι σταχτοτσικνιάδες, οι ραβδοσκαλίδρες, οι θαλασσοσφυριχτές, οι καλαμοκανάδες, οι ακτίτες, τα γλαρόνια, οι πρασινοκέφαλες πάπιες, τα κιρκίρια, οι σαρσέλες, τα καλαμοτσίχλονα, οι μαυρολαίμηδες, οι κιστικόλες, κ.ά.

Ο Κολοβρέχτης αποτελεί ένα τρανταχτό παράδειγμα που χαρακτηρίζει πολλούς μικρούς υγρότοπους της χώρας μας. Παρότι αποτελεί έναν μικρό θησαυρό για ζώα και ανθρώπους έχει επιδεικτικά εγκαταλειφθεί στην τύχη του. Οι απειλές είναι πολλές και περιλαμβάνουν την ρίψη στο ποτάμι των βιομηχανικών αποβλήτων και των αστικών λυμάτων, τις φωτιές στους καλαμιώνες για την δημιουργία χωραφιών, τις μικρές χωματερές γύρω από τον υγρότοπο και όλα αυτά χωρίς να υπολογίσει κανείς την όχληση από τον βασικό οδικό άξονα της κεντρικής Εύβοιας που περνάει μέσα από τον πυρήνα του οικοσυστήματος. Με όλα αυτά είναι σχεδόν θαύμα που ακόμα ο Κολοβρέχτης προσελκύει τόσα πολλά είδη της άγριας ζωής.

(φωτ.τοπίου: Χριστίνα Γεωργιάδου)


Κολοβρέχτης.Ο υγρότοπος των Ψαχνών

Ο υγρότοπος των Ψαχνών, ή αλλιώς, όπως τον διέσωσε η λαϊκή ονοματολογία, ο Κολοβρέχτης, είναι ένας παραθαλάσσιος υγρότοπος που παλεύει να διατηρηθεί, καθώς δέχεται έντονες ανθρωπογενείς πιέσεις. Ο υγρότοπος, που ονομάζεται και Λιβάδι, αποτελεί ένα έλος 700 στρεμμάτων. Δημιουργείται από ένα μικρό ποτάμι στην αρχή της πεδιάδας των Ψαχνών στην κεντρική Εύβοια, το οποίο εκβάλλει στον Βόρειο Ευβοϊκό. Οι εκβολές του ποταμού Κολοβρέχτη αποτελούν ένα εκτεταμένο οικοσύστημα ρηχού γλυκού νερού το οποίο προστατεύεται από έναν μεγάλο καλαμιώνα. Στην ακτογραμμή σχηματίζονται μικρές υφάλμυρες λιμνούλες και μικρές αμμώδεις νησίδες. 


Η βλάστηση αποτελείται κυρίως από αγριοκαλαμιές και βατομουριές από την ηπειρωτική πλευρά και από σαλικόρνιες που σχηματίζουν μικρούς δαίδαλους από τη μεριά της θάλασσας. Τον υγρότοπο στεφανώνουν δύο μικροί λόφοι με έντονο αρχαιολογικό ενδιαφέρον καθώς έχουν εντοπιστεί ίχνη προϊστορικής κατοίκησης. Η βλάστηση στους λόφους αποτελείται από μικρά όμορφα λουλούδια όπως ορχιδέες (Ophrys phryganae, Ophrys leochroma, Ophrys mammosa), ανεμώνες, ασφόδελους και είδη όπως Hermodactylus tuberosus, Crocus laevigatus, Solanum nigrum, κ.α. 


Πρόκειται για ένα σημαντικό πέρασμα υδρόβιων πτηνών μερικά από τα οποία είναι πολύ σπάνια, όπως οι καλημάνες. Στον Κολοβρέχτη απαντώνται γερακίνες, κιρκινέζια, καλαμόκιρκοι, κουκουβάγιες, ενώ τα πιο κοινά πουλιά είναι οι ασημόγλαροι και οι καστανοκέφαλοι γλάροι που κάθονται κατά δεκάδες στις αμμολωρίδες που δημιουργούνται στα αβαθή της θάλασσας. Στα υφάλμυρα νερά συναντά κανείς μεγάλους αριθμούς από φαλαρίδες και νερόκοτες. Άλλα πουλιά του έλους είναι οι λευκοτσικνιάδες, οι σταχτοτσικνιάδες, οι ραβδοσκαλίδρες, οι θαλασσοσφυριχτές, οι καλαμοκανάδες, οι ακτίτες, τα γλαρόνια, οι πρασινοκέφαλες πάπιες, τα κιρκίρια, οι σαρσέλες, τα καλαμοτσίχλονα, οι μαυρολαίμηδες, οι κιστικόλες, κ.ά.

Ο Κολοβρέχτης αποτελεί ένα τρανταχτό παράδειγμα που χαρακτηρίζει πολλούς μικρούς υγρότοπους της χώρας μας. Παρότι αποτελεί έναν μικρό θησαυρό για ζώα και ανθρώπους έχει επιδεικτικά εγκαταλειφθεί στην τύχη του. Οι απειλές είναι πολλές και περιλαμβάνουν την ρίψη στο ποτάμι των βιομηχανικών αποβλήτων και των αστικών λυμάτων, τις φωτιές στους καλαμιώνες για την δημιουργία χωραφιών, τις μικρές χωματερές γύρω από τον υγρότοπο και όλα αυτά χωρίς να υπολογίσει κανείς την όχληση από τον βασικό οδικό άξονα της κεντρικής Εύβοιας που περνάει μέσα από τον πυρήνα του οικοσυστήματος. Με όλα αυτά είναι σχεδόν θαύμα που ακόμα ο Κολοβρέχτης προσελκύει τόσα πολλά είδη της άγριας ζωής.

(φωτ.τοπίου: Χριστίνα Γεωργιάδου)


Κολοβρέχτης.Ο υγρότοπος των Ψαχνών

Έχουμε πια εξοικειωθεί με την πρόβλεψη ότι «ο επόμενος παγκόσμιος πόλεμος θα γίνει για το νερό». Μήπως, εντούτοις, παγκοσμίως βιώνουμε επεισόδια ενός τέτοιου πολέμου, ο οποίος αφορά ένα φυσικό αγαθό με την
ιδιαιτερότητα ότι είναι ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ για την ύπαρξη της βιόσφαιρας; Η Ινδή ακτιβίστρια Βαντάνα Σίβα στο βιβλίο της «Πόλεμοι για το νερό» (εκδ. Εξάρχεια) υποστηρίζει ότι «πολιτικές συγκρούσεις για τους πόρους κρύβονται ή συγκαλύπτονται» (σελ. 28) φέρνοντας ως παράδειγμα τη σύρραξη μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών. Προσθέτει ότι «ο πόλεμος για το νερό είναι παγκόσμιος, με διάφορες κουλτούρες και οικοσυστήματα που μοιράζονται τον κοινό θεσμό του νερού ως οικολογική αναγκαιότητα να εναντιώνονται στην εταιρική κουλτούρα της ιδιωτικοποίησης, της απληστίας και της περίφραξης των κοινών υδατικών πόρων» (σελ. 27).

Πράγματι, απέναντι στους αγώνες των κοινωνιών για την υπεράσπιση του νερού ως δημόσιου κοινωνικού αγαθού βρίσκονται οι πολυεθνικές, τα κράτη, πολυεθνικοί οργανισμοί, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, και τα κερδοσκοπικά κεφάλαια.

Άλλοτε, αυτός ο υπαρκτός πόλεμος περιλαμβάνει πραγματικά πυρά, άλλοτε κρύβεται πίσω από εμπορικές συμφωνίες, κυβερνητικές αποφάσεις, διεθνείς νομοθετήσεις, διαφημιστικές καμπάνιες δισεκατομμυρίων. Τα κέρδη και η ισχύς που σημαίνει ο ορατός ή αόρατος έλεγχος του νερού αποτελούν τον κοινό παρονομαστή όλης της παραπάνω συμμαχίας, ανεξάρτητα από τους μεταξύ τους ανταγωνισμούς. Κράτος και Αγορά συν-αγωνίζονται στο πώς θα απαξιώσουν, εμπορευματοποιήσουν, αφαιρέσουν, περιφράξουν τον κρίσιμο φυσικό πόρο. Από, σε βάρος και στο όνομα της κοινωνίας.

Σε ποιον ανήκει το νερό;

Σε ποιον ανήκει όμως το νερό; Πρώτα από όλα, αποτελεί φυσικό αγαθό το οποίο μπορεί να το διαχειριστεί η κοινωνία κατοχυρώνοντας μια άμεση, ορθολογική, οικολογική διαχείριση. Σύμφωνα με το ρωμαϊκό δίκαιο νερό, γη, αέρας, ήλιος, φωτιά (η ενέργεια με σύγχρονους όρους) είναι κοινά φυσικά αγαθά (φυσικά κοινά), τα οποία ανήκουν σε όλους. Για αυτόν τον λόγο δεν μπορούν να γίνουν αντικείμενα ιδιωτικής και αποκλειστικής ιδιοποίησης από κανέναν. Ανήκουν εξίσου στον άνθρωπο, τα φυτά και τα ζώα. Αυτή η αντίληψη αποκρυσταλλώθηκε αργότερα και στον ιουστινιάνειο κώδικα όπου διαβάζουμε: «σύμφωνα με τον φυσικό νόμο, ο αέρας, τα νερά που κυλούν, η θάλασσα, άρα και ο αιγιαλός, είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπους». Η ανάδυση του καπιταλισμού στο ιστορικό προσκήνιο (17ος αιώνας) έφερε τις πρώτες περιφράξεις των «κοινών αγρών» (μια μορφή εξάρτησης των γεωργών από τον μισθό μέσω της καταστροφής του κοινού αγαθού) για να φτάσουμε στη σημερινή επέκταση της αντίληψης αυτής και στην περίπτωση του νερού, το οποίο, εκτός από τα ως τώρα δεινά του κρατικισμού, έχει πλέον να αντιμετωπίσει τα δεινά της ιδιωτικοποίησης. Μέσω της ιδεολογίας της «ανάπτυξης», το εφιαλτικό όραμα που μοιράζονται εξίσου Αριστερά και Δεξιά, το νερό σταδιακά μετατρέπεται σε πλήρες εμπόρευμα από κοινωνικό αγαθό, από αγαθό που μπορεί να το διαχειριστεί η κοινωνία με οικολογικό πρόσημο, μέσω θεσμών άμεσης συμμετοχής.

Εάν λ.χ. από τη δεκαετία του ΄60 και νωρίτερα το νερό ενός ποταμού ή μιας λίμνης αντιμετωπίζεται κυρίως ως συντελεστής παραγωγής είτε στη χημική γεωργία είτε στην βιομηχανία, με τις αντίστοιχες επιπτώσεις στα οικοσυστήματα, από τη δεκαετία του ’80, εποχή της παγκόσμιας αντεπίθεσης του νεοφιλελευθερισμού (Θάτσερ, Ρέιγκαν), εντείνεται η τάση ιδιωτικοποίησης μέσω εταιρειών που πλέον εμφιαλώνουν το πόσιμο νερό, αντλώντας ποσότητες χωρίς ουσιαστικό έλεγχο και σε εξευτελιστικές τιμές, όπως συμβαίνει έως σήμερα στην Ελλάδα, με την περιφέρεια Ηπείρου να έχει το θλιβερό προνόμιο να φιλοξενεί τους δύο μεγαλύτερους εγχώριους «βαρώνους του νερού». Στο πλαίσιο αυτό, μέχρι τα τέλη του 2000, τουλάχιστον 93 κράτη προστέθηκαν στον κατάλογο όσων είχαν ιδιωτικοποιήσει εν μέρει ή συνολικά τα δίκτυα νερού. Πέντε εταιρείες (κατά των πρότυπα των μεγάλων αδελφών του πετρελαίου) κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά «υπηρεσιών νερού»: οι γαλλικές Suez, Viventi και Saur, η αγγλογερμανική RWE-Thames και η αμερικανική Bechtel. Αυτή η παγκόσμια τάση περίφραξης του νερού, η μετατροπή του σε προϊόν προς εμπορία, συμβαδίζει με την απαξίωση των δημοσίων δικτύων (εμφιαλωμένο αντί νερό βρύσης), την ιδιωτικοποίηση των πηγών, την ένταξη του νερού στο κυρίαρχο καταναλωτικό πρότυπο της ποικιλίας και του «ιδιαίτερου», λες και πρόκειται για κρασί, μπύρα ή σοκολάτα.

Κρατικοί σχεδιασμοί υπέρ εταιρειών

Ας προσέξουμε το εξής: έως τα τέλη της δεκαετίας του ’90 στην περίπτωση των υδροηλεκτρικών φραγμάτων σε Αχελώο, Άραχθο, Αώο, Αλιάκμονα, η κρατική ΔΕΗ είναι εκείνη που σχεδιάζει. Το νέο πλαίσιο που φέρνει η έναρξη της απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας, κατ’ απαίτηση της ΕΕ (με την προοπτική από τον Ιούλη του 2007 να ανοίξει η αγορά για όλους τους καταναλωτές-δηλαδή και την οικιακή κατανάλωση), σε συνδυασμό με μια προβλεπόμενη πτώση κερδοφορίας του κατασκευαστικού τομέα, μετά τους Ολυμπιακούς του 2004, ισχυροποιούν αυτό που αποκαλούμε ενεργειακό-κατασκευαστικό λόμπι το οποίο ενδιαφέρεται ιδιαιτέρως για φαραωνικά έργα παραγωγής ενέργειας. Έργα τα οποία έχουν σχεδιαστεί από το κράτος για να υπηρετήσουν το μοντέλο της απεριόριστης μεγέθυνσης, το μοντέλο της αφθονης ενέργειας, χωρίς να τίθεται το ερώτημα «ενέργεια από τι και για ποιον», το οποίο αναδύθηκε στο δημόσιο λόγο από το πανελλαδικό κίνημα πολιτών κατά των εργοστασίων λιθάνθρακα, τις τοπικές πρωτοβουλίες αντίστασης στις ανεμογεννήτριες-εξυπηρέτησης του ενεργοβόρου κέντρου.

Το αντίτιμο για την καταστροφή ορεινών οικοσυστημάτων, όπως αυτών της Πίνδου, είναι τα χιλιάδες ευρώ στο ασταθές χρηματιστήριο της ενέργειας. Αυτή η επιμονή στη λογική των μεγάλων έργων συνδυάζεται με τις κατά καιρούς βόμβες κρότου των εκπροσώπων του πολιτικού συστήματος – την ισχυρή Ελλάδα του Σημίτη, την «»πράσινη ανάπτυξη» του Γιώργου Παπανδρέου, το λογικοφανές επιχείρημα του Γιώργου Σουφλιά ότι το νερό του Αχελώου χύνεται ανεκμετάλλευτο στη θάλασσα, το σαξές στόρυ. Στόχος η εξασθένηση των κοινωνικών αντιστάσεων από οικονομικούς δολοφόνους με αριστερό ή δεξιό προσωπείο με τη μέθοδο του φαστ τρακ. Εσχάτως, η γενικόλογη ρητορική του save the planet συνάντησε την αριστερή λατρεία της«ανάπτυξης» , τελευταίο σόου της οποίας ήταν ο καγκελάρης που χόρεψαν ο Αλ. Τσίπρας και η Όλγα Γεροβασίλη, τον Δεκαπενταύγουστο, στο Αθαμάνιο των Τζουμέρκων. Περιχαρής η τότε κυβερνητική εκπρόσωπος ανακοίνωσε την απεμπλοκή των έργων κεφαλής του Αχελώου μέσω της λειτουργίας του φράγματος Μεσοχώρας. Το έργο από τη μία έμβλημα του πολιτικού αμοραλισμού των κομμάτων, από την άλλη διαχρονικό σημείο συνάντησης των κινημάτων ενάντια στην ιδιωτικοποίηση των υδάτινων πόρων, όλων όσοι αγωνίζονται για την αξιοπρέπεια της ορεινής Ελλάδας, για μια αντιστροφή προοπτικής για ανήκουμε εμείς στη φύση και όχι αυτή σε εμάς.

Η έμφαση που δίνουμε στην προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων σχετίζεται με την οικολογική τους αξία: βουνά, κορυφές, δάση αποτελούν κομβικά σημεία για τον υδρολογικό κύκλο κατακρατώντας ποσότητες νερού και αποτρέποντας τις πλημμύρες. Οι Κινέζοι, το 1000 π.Χ. έλεγαν ότι «όποιος κυβερνά τα βουνά κυβερνά και τα ποτάμια», ενώ «τα πράσινα βουνά δίνουν συνεχή και καθαρά νερά».

Τοπικά παραδείγματα

Στο ίδιο μοτίβο με τον Αχελώο σχεδιάστηκαν το μεγάλο υδροηλεκτρικό έργο στον Άγιο Νικόλαο του Αράχθου, το οποίο ακύρωσε το κίνημα πολιτών, η εκτροπή των νερών του Αώου από τη Βωβούσα, στην καρδιά του εθνικού πάρκου της βόρειας Πίνδου προς την λίμνη Παμβώτιδα. Ενώ αντίστοιχες μεταφορές νερού – πόσιμου αυτή τη φορά – σχεδιάζονται από τον αμάραντο της Κόνιτσας προς τα Γιάννενα ή από την Υλίκη είτε προς τον Ασωπό είτε προς την Εύβοια, ώστε να αντιμετωπιστεί η ρύπανση των υπόγειων νερών στη Μεσσαπία από το εξασθενές χρώμιο για την οποία ενοχοποιείται η εξορυκτική δραστηριότητα της ΛΑΡΚΟ. Η εξόρυξη χρυσού στη Χαλκιδική αποτελεί τον υπ΄ αριθμόν ένα κίνδυνο για τα νερά της περιοχής, ενώ αντίστοιχες επιπτώσεις στο οικοσύστημα θα προκαλέσει τυχόν εξόρυξη πετρελαίου στην Ήπειρο. Να προσθέσουμε τις πιέσεις που θα δεχθεί το νερό σε περίπτωση που προχωρήσουν οι σχεδιασμοί για γήπεδα γκολφ σε άνυδρες περιοχές όπως η Κρήτη, την αρπαγή του νερού από τον μεγαλοεφοπλιστή Κωνσταντακόπουλο στην Πύλο (Costa Navarino), τη μάχη των κατοίκων του Πηλίου ώστε να μην αρπάξει ο δήμος Βόλου το νερό τους, μέσω της υπερχλωρίωσης.

Ειδική αναφορά πρέπει να γίνει στη σχέση νερού και γεωργίας. Η γεωργία καταναλώνει το μεγαλύτερο μέρος των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων στον πλανήτη (το πόσιμο νερό στον πλανήτη είναι μόλις 3 % του συνολικού).

Όπως επισημαίνει ο βιοκαλλιεργητής Αποστόλης Σέληνας, το νερό (ο τρόπος χρήσης του, η ποιότητά του, η ποσότητά του, ο κύκλος του μέσα στη φύση) είναι ο αυτόπτης μάρτυρας της καπιταλιστικής ανάπτυξης (το ίδιο μοντέλο χρησιμοποιούσε και το σοβιετικό μοντέλο).

Υπερταμείο και CETA, νέες απειλές

Η ένταξη της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στο υπερταμείο (Ελληνική Εταιρία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε.) δημιουργεί νέα δεδομένα. Το κυβερνητικό επιχείρημα, το οποίο συνοδεύτηκε από τον πολιτικό κρετινισμό του κ. Τσακαλώτου «πως όσο είμαστε εμείς στην κυβέρνηση δεν πρόκειται να πωληθεί το νερό», δεν ευσταθεί. Μπορεί το νερό να μην εκποιείται, ωστόσο, η συνέργεια με τον ιδιωτικό τομέα αποτελεί μια μορφή έμμεσης ιδιωτικοποίησης, μέσω της λογικής ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα). Το υπερταμείο ελέγχεται αποκλειστικά από τους διεθνείς τοκογλύφους, ενώ η πρόσβαση που αποκτά ένας ιδιώτης μέσω ΣΔΙΤ στη διαχείριση ή στη διοίκηση, στην ουσία σημαίνει ότι απεμπολείται κάθε δυνατότητα σχεδιασμού με κοινωνικό έλεγχο, σχεδιασμού που να ξεκινά από την αντίληψη ότι κανείς δεν πρέπει να στερείται την πρόσβαση στο νερό επειδή λ.χ. δεν έχει να πληρώσει. Στόχος τους είναι, όπως στην περίπτωση της πώλησης του 17% του ΑΔΜΗΕ-ΔΕΗ, να εκχωρήσουν τους καταναλωτές – πελάτες, όλους εμάς, στα χέρια των πολυεθνικών, οι οποίες μετατρέπονται σε ιδιοκτήτες του κοινού αγαθού. Όπου ιδιωτικοποιήθηκε το νερό στην Ευρώπη, η ποιότητα κατρακύλησε, η ποσότητα περιορίστηκε, η τιμή εκτινάχτηκε και οι κοινωνίες προσπαθούν να βρουν τρόπο να επαναφέρουν τις εταιρίες αυτές υπό δημόσιο ή αυτοδιοικητικό έλεγχο.

Πριν την ένταξη στο υπερταμείο, το ΥΠΕΚΑ έθεσε σε διαβούλευση υπουργική απόφαση περί κοστολόγησης / τιμολόγησης των «υπηρεσιών ύδατος». Συνοπτικά, με την απόφαση αυτή: οι καταναλωτές καλούνται να ξαναπληρώσουν για έργα υποδομών τα οποία ήδη μέσα από την φορολογία έχουν ήδη πληρώσει, ενώ καλούνται να πληρώσουν τα κέρδη των υπεργολάβων που λυμαίνονται τις υπηρεσίες αφού μες το λειτουργικό κόστος συνυπολογίζεται και το «κόστος σύναψης συμβάσεων παροχής υπηρεσιών με τρίτους».

Ανυπολόγιστες συνέπειες μπορεί να έχει για το νερό η εφαρμογή της συνθήκης CETA – Συμφωνία Ελευθέρου Εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Καναδά (CETA), παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τονίσει ότι το νερό θα εξαιρεθεί από την συνθήκη. Η οργάνωση Food & Water Europe σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κίνημα για το νερό (European Water Movement) δημοσίευσε πριν λίγο καιρό έναν σύντομο οδηγό. Στη συνθήκη περιλαμβάνεται διάταξη, γραμμένη σε ακραιφνώς νομική γλώσσα, σύμφωνα προς την οποία: «… το νερό, στην φυσική του κατάσταση … δεν είναι προϊόν ούτε εμπόρευμα … Κατά συνέπεια τα κεφάλαια [της Συνθήκης] που διέπουν το νερό σ’ αυτήν την κατάσταση είναι τα 22 (Εμπόριο και Αειφόρος Ανάπτυξη) και 24 (Εμπόριο και περιβάλλον)». Το θέμα είναι πως όλες σχεδόν οι χρήσεις του νερού (ύδρευση, αποχέτευση, άρδευση) αφορούν σ’ αυτό εξηγμένο από την φυσική του θέση, πράγμα που εύκολα μπορεί να οδηγήσει στην θεώρησή του ως προϊόντος το οποίο, ως εμπορεύσιμο, υπάγεται σαφώς στις διατάξεις της CETA.

Προτάσεις

Όπως αναφέραμε στην αρχή, το νερό είναι κοινό αγαθό, δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Είναι πρώτιστη κοινωνική, δημοκρατική και φυσική αναγκαιότητα. Μία χρήσιμη έννοια για προσεγγίσουμε την κοινωνική διαχείριση του νερού είναι η έννοια της επικαρπίας. Σε πολλές πρωτόγονες κοινότητες η επικαρπία και όχι η ιδιοκτησία προσανατόλιζαν τα ατομα στη διαθεσιμότητα των εργαλείων και των πλουτοπαραγωγικών πόρων, μας πληροφορεί ο θεμελιωτής της ριζοσπαστικής κοινωνικής οικολογίας, Μάρεϋ Μπούκτσιν (Murray Bookchin) με την Σίβα να προσθέτει ότι το νερό μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αλλά όχι να γίνει κτήμα. Στο πώς θα χρησιμοποιηθεί λόγο έχει μόνον η κοινωνία μέσα από ελεύθερες αμεσοδημοκρατικές συνελεύσεις πολιτών, στο χωριό, την περιφέρεια, την γειτονιά, την πόλη, όχι οι εξουσιαστικές ελίτ της διαπλοκής του κράτους και του κεφαλαίου. Ιδιωτικοποίηση του νερού σημαίνει και ιδιωτικοποίηση της σφαίρας λήψης αποφάσεων, σε ένα κλειστό κλαμπ «ειδικών» της κερδώας αγοράς.

– Επαναφορά των υδάτων στη φυσική τους κατάσταση (το δίκαιο του νερού) με προστασία του υδρολογικού κύκλου. Είναι υπόθεση όλων, για αυτό και χρειάζεται άπλωμα του αγώνα, των δραστηριοτήτων και των προτάσεών μας σε όλη την κοινωνία.

– Ακύρωση όλων των σχεδίων μεταφοράς νερού είτε πόσιμου είτε επιφανειακού.

– Έλεγχος των βιομηχανικών γεωτρήσεων.

– Σε πρώτη φαση γενναία φορολόγηση των εταιρειών εμφιάλωσης νερού.

– Προσωπική αντίσταση στην κουλτούρα του εμφιαλωμένου που προκαλεί ρύπανση μέσω της πλαστικής συσκευασίας και βήματα αποκατάστασης της ποιότητας του νερού της βρύσης.

– Αποχαρακτηρισμός περιοχών από μεταλλευτικές ζώνες.

– Πολιτικές μείωσης της υπερκατανάλωσης σε πόλη, βιομηχανία, εντατική γεωργία με αλλαγή των υδροβόρων καλλιεργειών και υιοθέτηση μεθόδων όπως η σταγδην ύδρευση.

– Ενίσχυση του ρόλου του ΙΓΜΕ με κοινωνική συμμετοχή.

– Όχι άλλο γκαζόν στις πόλεις.

– Μικρά υδροηλεκτρικά – επαναφορά του ορίου των 5 MW. Στη χώρα µας ήταν αρχικά 5 MW, έγινε αργότερα 10 MW και σήμερα είναι 15 MW, πολύ µεγαλύτερο από ό,τι ισχύει στην ΕΕ. Κατασκευή μικρών υδροηλεκτρικών που εκµεταλλεύονται τη φυσική ροή του νερού.

– Μετασχηματισμός των ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ, ΔΕΥΑ σε κοινωνικούς συνεταιρισμούς νερού με συλλογική διαχείριση μέσω κοινωνικού ελέγχου με δημοκρατική λειτουργία και σε μη κερδοσκοπική βάση.

– Καμία διανομή μερισμάτων στους μετόχους ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ, αλλά επανεπένδυση των πλεονασμάτων για την αποκατάσταση των δικτύων διανομής και των υποδομών με χρηματοδότηση περιβαλλοντικών έργων για αποκατάσταση οικοσυστημάτων και έργων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

– Αποφασιστικό όργανο οι κατά τόπους δημοτικές – περιφερειακές γενικές συνελεύσεις εργαζομένων και πολιτών (π.χ. κληρωτοί πολίτες μέσω κληρωτίδας).

Πηγές:
Πανελλαδική Κίνηση Ενάντια στην Εκτροπή του Αχελώου: aheloos.blogspot.com
Πρωτοβουλία για τη μη ιδιωτικοποίηση του νερού στην Ελλάδα: www.savegreekwater.org
Κίνηση Κατοίκων Πηλίου και Βόλου για το Νερό: watervolo.blogspot.com



Γιώργος Παπαχριστοδούλου

Το νερό πάλι στο στόχαστρο

“Μου αρέσουν εκείνοι που δεν ξέρουν να ζουν παρά μόνο για να χαθούν –
Γιατί είναι αυτοί που περνάνε αντίπερα.
Μου αρέσουν οι μεγάλοι καταφρονητές –
Γιατί είναι τα βέλη της επιθυμίας για την απέναντι όχθη…
Μου αρέσει αυτός που σπαταλάει την ψυχή του,

που δεν θέλει να του λένε ευχαριστώ,
που πάντα χαρίζει και δεν θέλει να συντηρηθεί.
Μου αρέσει εκείνος που ντρέπεται όταν τον ευνοούν τα ζάρια
και που όλο ρωτάει “είμαι ένας χαρτοκλέφτης λοιπόν;” –
γιατί θέλει να καταστραφεί.
Μου αρέσει εκείνος που η ψυχή του είναι βαθιά ακόμα
και μέσα στην πληγή του
και που μπορεί να καταστραφεί
από ένα παραμικρό βίωμα –
Έτσι διασχίζει πρόθυμα το ποτάμι.
Δείτε τους αγαθούς και τους δίκαιους ποιον μισούν περισσότερο.
Αυτόν που συντρίβει τις πλάκες των αξιών τους –
Τον καταστροφέα –
Τον εγκληματία.
Αυτός όμως είναι εκείνος που δημιουργεί.
Σας το λέω –
Πρέπει να έχει κανείς μέσα του το χάος, για να γεννήσει ένα αστέρι πού χορεύει.
Η σοφία των δασκάλων και των σοφών της αρετής λέει,
να αγρυπνάτε ,για να κοιμάστε καλά –
Αυτή είναι η σοφία του δίχως όνειρα ύπνου.

Μακάριοι οι νυσταγμένοι γιατί γρήγορα θα τους πάρει ο ύπνος.”

Φρίντριχ Νίτσε – Απόσπασμα από το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα»   


Η σοφία του δίχως όνειρα ύπνου

Το μέτρο της κοινωνικά υποστηριζόμενης γεωργίας σε συνέργειες με το τουρισμό και με αντικείμενο την αγροδιατροφή και τον ποιοτικό τουρισμό στοχεύει στη αναγέννηση της καλλιέργειας και συγκομιδής της Ελιάς, των εσπεριδοειδών και των οπωροκηπευτικών. Με την οργάνωση ομάδων γεωργών παραγωγών, δικτύωσης ομάδων ιδιοκτητών και εργασιακών συνεταιρισμών με σκοπό την ενεργοποίηση ανενεργών πόρων και την οργάνωση της διακίνησης των προϊόντων χωρίς μεσάζοντες. Με οργανωτικά εργαλεία διάθεσης των προϊόντων αυτών τους καταναλωτικούς συνεταιρισμούς, τις ενώσεις και τα δίκτυα επαγγελματιών στο χώρο της εστίασης για την προώθηση της μεσογειακής κουζίνας και συμπληρωματικότητας του τουριστικού προϊόντος.
Κοινωνική οικονομία και παραγωκατανάλωση, χωρίς μεσάζοντες
Μια από τις πρωταρχικές μορφές της κοινωνικής οικονομίας είναι η παραγωκατανάλωση η οποία μπορεί να αναπτυχθεί μέσα από την κοινωνικά υποστηριζόμενη γεωργία, από καταναλωτικές ενώσεις και συνεταιρισμούς και θεσμικό εργαλείο τη συμβολαιακή γεωργία.
Η παραγωκατανάλωση ως μορφή έρχεται από πολύ παλιά την οικιακή οικονομία και την τοπική αυτάρκεια. Ο παραγωγός είναι ταυτοχρόνως και καταναλωτής χωρίς την μεσολάβηση του εμπόρου και του κράτους. Σήμερα αυτή η σχέση έρχεται σε εξελιγμένη μορφή μέσω των κοινωνικών δικτύων που συγκροτούν κοινωνικό κεφάλαιο και δίνουν ώθηση στις κοινωνικές επιχειρήσεις.


Συνεργείες για αγροδιατροφή-τουρισμό-πολιτισμό

Δεν εξηγείται, κάτι πρέπει να «πίνουν» εκεί στο ΣΥΡΙΖΑ, έκαναν κάλεσμα σε εργαζόμενους και άνεργους να συμμετέχουν στην αυριανή απεργία και να διαδηλώσουν κατά της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ

Ολόκληρη η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ:


«Το Τμήμα Εργατικής Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ καλεί τους εργαζόμενους, τους άνεργους, τους νέους και τις νέες να δώσουν δυναμικό παρόν στις εργατικές κινητοποιήσεις την Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου.

Η συμμετοχή όλων μας στην απεργία και τις κινητοποιήσεις απέναντι στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που ισοπεδώνουν τα εργασιακά δικαιώματα θα είναι η απάντηση του κόσμου της εργασίας και ολόκληρης της κοινωνίας στην προσπάθεια των δανειστών – και ιδιαίτερα του ΔΝΤ – να επιβάλουν τη συνέχιση των πολιτικών πλήρους απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων.

Συγχρόνως θα είναι η απάντηση και στην «τρόικα εσωτερικού», τα εγχώρια συμφέροντα και τους πολιτικούς υποστηρικτές τους, σε όλους αυτούς που φανερά ή κρυφά στηρίζουν τις καταστροφικές για την εργασία και την κοινωνία ακραία νεοφιλελεύθερες συνταγές προκειμένου να αυξηθεί η κερδοφορία των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.

Είναι οι ίδιοι που στήριξαν τις αντεργατικές μνημονιακές πολιτικές όλα τα προηγούμενα χρόνια. Την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων, την μείωση των μισθών και των αποζημιώσεων απόλυσης, την κατάργηση της μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία και την ακραία ελαστικοποίηση της εργασίας.

Τα αποτελέσματα αυτών των πολιτικών τα βίωσε το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας με τον χειρότερο τρόπο: ανεργία, υποαπασχόληση, φτωχοποίηση μεγάλου μέρους του πληθυσμού, λουκέτα σε μικρές επιχειρήσεις.

Έφτασε η ώρα να βάλουμε ένα τέλος σε όλα τα παραπάνω. Να παλέψουμε ενωμένοι για την ουσιαστική επαναφορά των εργασιακών δικαιωμάτων και για το δικαίωμα στη πλήρη, σταθερή και αξιοπρεπώς αμειβόμενη εργασία για όλους.

Να απαιτήσουμε την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων και του συλλογικού εργατικού δικαίου που αποτελούν τον βασικό πυλώνα στήριξης των εργασιακών δικαιωμάτων. Για να αποκτήσουν ξανά οι εργαζόμενοι διαπραγματευτική ισχύ και να μπορούν να διεκδικήσουν καλύτερους όρους εργασίας.

Να αντισταθούμε στην απελευθέρωση των ομαδικών απολύσεων που επιδιώκουν οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι.

Να ανατρέψουμε τις πολιτικές που θέλουν την Ελλάδα εργαστήρι νεοφιλελεύθερων πειραμάτων εργασιακής απορρύθμισης.

Να σταματήσουμε τη μετατροπή της Ελλάδας σε ειδική οικονομική ζώνη με εργαζόμενους χωρίς δικαιώματα, όπως επιθυμεί το ΔΝΤ, ο ΣΕΒ και το πολιτικό προσωπικό τους».
Απέναντι Όχθη

Κάτι πρέπει να "πίνουν" εκεί στο ΣΥΡΙΖΑ

Το λογισμικό Tor προστατεύει τις επικοινωνίες σας στο ίντερνετ, είναι ΄΄χτισμένο΄΄ γύρω από ένα κατανεμημένο δίκτυο των κέντρων από εθελοντές σε όλο τον κόσμο και αποτρέπει τον οποιονδήποτε να βλέπει τις συνδέσεις σας στο Internet και τις τοποθεσίες που επισκέπτεστε. Μπορείτε να τον χρησιμοποιήσετε Tor σε Windows, Linux ή Mac OS X χωρίς να χρειάζεται να εγκαταστήσετε οποιοδήποτε λογισμικό. Μπορεί ακόμη να τρέξει από ένα USB flash drive, (δεν θα χρειαστεί να κάνετε καμία ρύθμιση).

Με λίγα λόγια έχετε τη δυνατότητα να σερφάρετε με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια αφού μεταξύ των άλλων η πραγματική σας ip δεν εμφανίζεται πουθενά. Ένα ακόμη θετικό χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι δεν θα χρειαστεί να κάνετε εγκατάσταση και μπορείτε να το τρέξετε από κάποιο usb stick. Σε αντίθεση με άλλα παρεμφερή προγράμματα αλλαγής ip θα έλεγα ότι είναι από τα καλύτερα αφού η ταχύτητα απόκρισης του Browser είναι αρκετά ικανοποιητική. Για να εγκαταστήσετε την εφαρμογή τρέξτε το εικονίδιο torbrowser-install και εγκαταστήστε το στο στικάκι σας. Τρέξτε τώρα το εικονίδιο Start Tor Browser μέσα από το φάκελο Tor Browser και περιμένετε λίγο μέχρι να συνδεθείτε.


Μόλις συνδεθείτε θα δείτε την την παρακάτω εικόνα που σας ενημερώνει ότι συνδεθήκατε στο δίκτυο Tor και η σύνδεσή σας είναι πλέον ασφαλής. Από εκεί και μετά μπορείτε να περιηγηθείτε ανώνυμα. 
Για του λόγου το αληθές πατήστε επισκεφθείτε το What Is My IP ή οποιαδήποτε παρεμφερή ιστοσελίδα για να δείτε την ip σας.

Tor Browser 6.0.7

Author’s Website:
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Windows, Mac OS X, Linux



Aνώνυμη περιήγηση στο ίντερνετ μέσω Tor

Η αλυσίδα υγιεινών τροφών Tossed άνοιξε μόλις το πρώτο καφέ στο Ηνωμένο Βασίλειο όπου οι συναλλαγές δεν γίνονται πια με μετρητά. Αυτό αποτελεί ακόμα ένα βήμα προς το θάνατο των μετρητών.

Δεν είναι κάτι νέο. Τα χρήματα είναι αποτέλεσμα τεχνολογίας. Η χύτευση μετάλλων για τα νομίσματα κατέστησε κοχύλια, δόντια φάλαινας και άλλες τέτοιες πρωτόγονες μορφές χρήματος πλέον περιττές. Το τυπογραφείο έκανε το ίδιο για τα πολύτιμα μέταλλα: Αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε χαρτονομίσματα αντί αυτών. Η ηλεκτρονική τραπεζική περιόρισε τις επιταγές. Οι ανέπαφες πληρωμές τώρα θα κάνουν το ίδιο με τα μετρητά, η χρήση των οποίων γίνεται όλο και λιγότερο βολική. Στην αγορά η ευκολία συνήθως επικρατεί.

Όλο αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει μια χαρά αρκεί οι άνθρωποι να είχαν την ελευθερία να επιλέξουν. Είναι ανησυχητικός όμως ο εξελισσόμενος ανεπίσημος πόλεμος στα μετρητά, από την καχυποψία με την οποία αντιμετωπιζόμαστε όταν χρησιμοποιούμε μεγάλα χρηματικά ποσά σε ρευστό. Δεν είμαι σίγουρος ότι οι συνέπειες όλων αυτών έχουν εξετασθεί με προσοχή.

Ζούμε ήδη σε έναν κόσμο που, σε ό,τι αφορά την κατανομή του πλούτου, υπάρχει απίστευτη ανισότητα. Η ανισότητα αυτή μπορεί μάλιστα να είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Η ανησυχία μου έγκειται στο ότι μια κοινωνία χωρίς μετρητά μπορεί να επιδεινώσει αυτήν την ανισότητα ακόμη περισσότερο.

Θα παραδώσει ακόμα περισσότερη δύναμη στον χρηματοπιστωτικό τομέα στον οποίο οι τράπεζες και οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες θα επιβλέπουν όλες τις συναλλαγές. Το κραχ του 2008 έδειξε ότι, όταν τα πράγματα σοβαρεύουν, οι τράπεζες έχουν ήδη βρει τρόπο να εξαιρεθούν από την πολύ αποτελεσματική ρύθμιση της πτώχευσης – μια ρύθμιση με την οποία όλοι εμείς λειτουργούμε. Θέλουμε όμως αυτός ο επιχειρηματικός τομέας να έχει ακόμη περισσότερη δύναμη και επιρροή;

Σε έναν κόσμο χωρίς μετρητά, κάθε πληρωμή που κάνετε θα είναι ανιχνεύσιμη. Θέλετε οι κυβερνήσεις (που δεν είναι πάντα καλοπροαίρετες), οι τράπεζες ή και οι διαχειριστές των συστημάτων πληρωμών να έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε αυτές τις πληροφορίες; Η δύναμη αυτή τους εξοπλίζει με τεράστιες δυνατότητες επιτήρησης τρομακτικής έκτασης, στα όρια όσων περιέγραψε ο Όργουελ.

Τα μετρητά, από την άλλη, ενδυναμώνουν τους χρήστες τους. Τους δίνουν τη δυνατότητα να αγοράζουν και να πωλούν και να αποθηκεύουν τον πλούτο τους, χωρίς να εξαρτώνται από οποιονδήποτε άλλον. Μπορούν να μείνουν έξω από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, εφόσον το επιθυμούν.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι, ηθικοί και πρακτικοί, για να το θέλουμε αυτό. Το 2008, πολλοί έσπευσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους από τις τράπεζες. Εάν το χρηματοπιστωτικό σύστημα ήταν πραγματικά τόσο κοντά σε οριακό σημείο, όπως μας είπαν ότι ήταν, τότε τέτοιες ενέργειες ήταν απόλυτα δικαιολογημένες. Όταν οι τράπεζες της Κύπρου έφτασαν στον γκρεμό της οικονομικής καταστροφής το 2011, Αυτό που είδαμε ήταν διασώσεις εκ των έσω (bail-in). Οι καταθέσεις απλών ανθρώπων χρησιμοποιήθηκαν για να διασωθεί το σύστημα. Αν οι αποταμιεύσεις μιας ζωής απειλούνταν με κατάσχεση για να διασωθεί μια εταιρεία που θεωρούσατε ζημιογόνα, φαντάζομαι θα σπεύδατε να τις αποσύρετε και εσείς.

Έχουμε δει παρόμοιο πανικό και στην Ελλάδα και, σε μικρότερο βαθμό, σε όλη την νότια Ευρώπη. Ο Mervyn King, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, δήλωσε πρόσφατα ότι το τραπεζικό σύστημα δεν διορθώθηκε και θα δούμε ξανά περιπτώσεις οικονομιών σε πανικό. Στην Ιαπωνία, η κεντρική τράπεζα επέβαλε αρνητικά επιτόκια όπου και οι τράπεζες χρεώνουν όσους αποθηκεύουν σε αυτές χρήματα. Αυτό γίνεται για να εξωθήσουν τους καταναλωτές να δαπανούν και όχι να αποταμιεύουν. Αποσύρθηκαν τόσα πολλά μετρητά από τις τράπεζες, που υπάρχουν σήμερα αναφορές πως η αγορά χρηματοκιβωτίων έχει ξεπουλήσει.

Όλα τα παραπάνω είναι θεμιτοί λόγοι για να θέλουμε τα χρήματά μας εκτός τραπεζικού συστήματος. Δεν λέω πως θα έπρεπε όλοι να αποσύρουμε τις αποταμιεύσεις μας, αλλά ότι θα πρέπει να έχουμε την δυνατότητα να το κάνουμε. Τα μετρητά μας δίνουν αυτή την επιλογή. Γιατί να την στερηθούμε; Τα χρήματά είναι δικά μας, όχι των τραπεζών.

Η ιστορία της τηλεφωνίας μας διδάσκει ένα χρήσιμο μάθημα. Στο απόγειό της το 2008, υπήρχαν 1,3 δισ. γραμμές σταθερής τηλεφωνίας για ένα παγκόσμιο πληθυσμό κοντά στα 7 δισεκατομμύρια. Σήμερα περισσότεροι από 6 δισεκατομμύρια άνθρωποι διαθέτουν κινητό τηλέφωνο – περισσότεροι από όσους έχουν πρόσβαση σε τουαλέτα, σύμφωνα με μια μελέτη του ΟΗΕ. Πολλοί υποθέτουν ότι το κινητό πέτυχε όπου η επίγεια τηλεφωνία απέτυχε, επειδή η εξέλιξη της τεχνολογίας έκανε δυνατή την εκτενή κάλυψη παγκοσμίως. Υπάρχει μια βάση σε αυτό.

Αλλά ο κύριος λόγος είναι απλά ότι για να πάρει κάποιος μια γραμμή σταθερής τηλεφωνίας, πρέπει να διαθέτει έναν τραπεζικό λογαριασμό και δυνατότητα πίστωσης. Περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού είναι «χωρίς τράπεζα», χωρίς πρόσβαση στις βασικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που χρειάζονται. Οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών δεν είδαν κάποιο δυναμικό ανάπτυξης σε αυτόν τον πληθυσμό, δεν έχτισαν εκεί ποτέ υποδομή και πολλοί έμειναν με λιγότερες δυνατότητες να επικοινωνούν. Αλλά στο κινητό τηλέφωνο τον χρόνο ομιλίας μπορείτε να τον αγοράσετε με μετρητά. Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείτε το τραπεζικό σύστημα. Σχεδόν ο καθένας μπορεί να πάρει ένα κινητό – και ήδη τόσοι έχουν. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα ήταν στην πραγματικότητα εμπόδιο για την πρόοδο των φτωχών του κόσμου, ενώ τα μετρητά διευκόλυνση για αυτούς.

Έξι δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θα έχουν «έξυπνο» κινητό ως το 2020. Θα έχουν λίγο πολύ όλα όσα χρειάζονται για να συμμετέχουν στο ηλεκτρονικό εμπόριο – πρόσβαση στο διαδίκτυο, βασικά – εκτός από την όποια οικονομική τους ένταξη. Αυτό σημαίνει πως οι νέες μορφές ψηφιακών μετρητών θα διαδραματίσουν τεράστιο ρόλο στο μέλλον – από το M-Pesa που χρησιμοποιείται στην Κένυα ως το Bitcoin – χρήματα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ακόμη και αν δεν λειτουργείτε εντός του τραπεζικού συστήματος.

Τα μετρητά χρησιμοποιούνται για μικρές συναλλαγές – για μια σοκολάτα, μια εφημερίδα, ένα κουτί γάλα – οι οποίες, στο Ηνωμένο Βασίλειο τουλάχιστον, εξακολουθούν να είναι ασύμφορες να γίνουν με άλλους τρόπους πληρωμής. Αυτός θα είναι πάντα ο πιο γρήγορος και άμεσος τρόπος πληρωμής. Μου αρέσει για παράδειγμα, να δίνω φιλοδώρημα σε μετρητά στους σερβιτόρους, γνωρίζοντας ότι θα λάβουν αυτά τα χρήματα χωρίς την διαμεσολάβηση κάποιου ασυνείδητου εργοδότη. Μου αρέσει επίσης να ψωνίζω σε αγορές, όπου μπορώ να αγοράσω απευθείας από τον παραγωγό γνωρίζοντας ότι θα λάβει τα χρήματα, χωρίς μεσάζοντες που θα διεκδικήσουν το ποσοστό τους.

Χρησιμοποιούμε μετρητά βέβαια και για ιδιωτικές συναλλαγές, οι οποίες έχουν πολλούς πιθανούς λόγους να πραγματοποιούνται με αυτό τον τρόπο και κανένας από αυτούς δεν είναι παράνομος. Οι μικρές επιχειρήσεις στο ξεκίνημά τους χρειάζονται την οικονομία των μετρητών. Οι φτωχοί άνθρωποι χρειάζονται την οικονομία των μετρητών. Ο πόλεμος ενάντια στα μετρητά είναι ένας πόλεμος ενάντια σε αυτούς.

Αν ακούσετε την ρητορική της κινδυνολογίας, θα αρχίσετε να σκέφτεστε πως όλοι οι χρήστες μετρητών είτε είναι εγκληματίες είτε φοροφυγάδες ή τρομοκράτες. Σίγουρα, ορισμένοι χρησιμοποιούν μετρητά για να αποφύγουν τη φορολογία, αλλά το ποσοστό αυτού του είδους φοροδιαφυγής είναι ασήμαντο σε σύγκριση με την συστηματική φοροδιαφυγή της Google και του Facebook. Η Google δεν χρησιμοποιεί τα μετρητά για να αποφύγει τη φορολογία. Έχει βρει τρόπο όλα να γίνονται μέσω της νομοθετικής οδού.

Η χρήση μετρητών σημαίνει συνολική ένταξη στο οικονομικό σύστημα, μια πολυτέλεια που οι πιο εύποροι θωρούν δεδομένη. Χωρίς δυνατότητα οικονομικής ένταξης – και πάντα θα υπάρχουν κάποιοι που, για οποιονδήποτε λόγο, δεν θα έχουν – είμαστε παγιδευμένοι στη φτώχεια. Έτσι, φυλαχτείτε από τον πόλεμο ενάντια στα μετρητά.



Γιατί θα έπρεπε να φοβόμαστε ένα κόσμο χωρίς μετρητά

Γραμματοσειρά
Αντίθεση