23 August, 2017
Home / Περιβαλλον

Ίσως να έχετε ακούσει για την αναγέννηση του Ντιτρόιτ. Πρόκειται για ένα δημοφιλές αφήγημα των μέσων αυτές τις ημέρες, μια ιστορία επένδυσης και αναζωογόνησης. Νέοι άνθρωποι βλέπουν την πόλη με μια δόση ρομαντισμού, ως ένα άδειο καμβά – τα ακίνητα είναι φτηνά, αγοράζουν και η πόλη
επανέρχεται.

Το πρόβλημα είναι πως αυτή η επαναφορά είναι μύθος. Ο δείκτης φτώχιας είναι σχεδόν στο 40 τις εκατό και παρά την εισροή νέων λευκών που προσελκύονται από την Αναγέννηση του Ντιτρόιτ, ο πληθυσμός συνεχίζει να μειώνεται, από το μέγιστο του 1,8 εκατομμυρίων το 1950 στις 670000 σήμερα. Περίπου 700000 σπίτια βρέθηκαν χωρίς νερό λόγο απλήρωτων λογαριασμών από το 2014, και περίπου 17000 κατοικημένα σπίτια βρίσκονται μπροστά στο κίνδυνο κατάσχεσης για φέτος.

Η αναγέννηση της πόλης, όπως αποκαλείται, αφορά μικρό τμήμα από το σύνολο των 139 τετραγωνικών μιλίων που είναι η έκτασή της, αφήνοντας πολλούς από τους κατοίκους της – οι οποίοι είναι περισσότεροι από 80 τις εκατό Αφροαμερικανοί – πίσω.

Μετά από δεκαετίες φτώχιας όμως οι κάτοικοι του Ντιτρόιτ έμαθαν να επιβιώνουν δίχως πρόσβαση σε παραδοσιακές μορφές χρήματος ή πίστωσης. Υπάρχει μια ανθεκτική ανεπίσημη οικονομία που έχει ριζώσει στις γειτονιές και στις κοινότητες: Ανταλλαγές, δώρα, προσφορά χρόνου προσωπικής εργασίας και ανεπίσημες επιχειρήσεις βρίσκονται παντού.

Δείτε το ζωντανό δίκτυο μη καταγεγραμμένων επιχειρήσεων όπως κομμωτήρια σε υπόγεια σπιτιών, συνεργεία αυτοκινήτων σε πίσω αυλές και πάρκινγκ και, όπως στη περίπτωση του Luis Bustos, εστιατόρια μέσα στα σπίτια.

Ο Bustos το 2016 έπεσε από μια σκάλα και καθηλώθηκε για τρεις μήνες σε αναπηρικό καροτσάκι. Έχοντας δόσεις στεγαστικού δανείου και ασφάλεια αυτοκινήτου/μήνα ύψους 270$ (το τέλος ασφάλισης αυτοκινήτων στο Detroit είναι το υψηλότερο στη χώρα), χρειάζονταν χρήματα – μετά το ατύχημα δεν ήθελε να επιστρέψει στη παλιά του απασχόληση φτιάχνοντας στέγες. Άρχισε έτσι να πουλάει tortas (μεξικάνικα σάντουιτς) όπως τα έφτιαχνε η μητέρα του με φρέσκο ψωμί, σάλτσα, milanesa, chorizo και κοτόπουλο.

Τώρα έχει ένα εστιατόριο στη κουζίνα του, κάνοντας παραδόσεις στη γειτονιά ή σερβίροντας το στο σαλόνι του. Αν και θέλει να πάρει νόμιμη άδεια μόλις μπορέσει να την πληρώσει, κρύβει το γεγονός πως δεν έχει ήδη. «Δεν είχα τα χρήματα για την άδεια, ούτε είχα το χρόνο να περιμένω μήνες για την άδεια» λέει. «Κανένας δε μου έδινε δουλειά έτσι έπρεπε να δημιουργήσω μια δουλειά μόνος μου. Θα έχανα το σπίτι μου».

Αν και διαφημίζει την επιχείρηση του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει γίνει γνωστός και από στόμα σε στόμα, πράγμα που έχει σημασία σε μια περιοχή όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο και τα smartphone είναι σχετικά σπάνια. Μπορεί και βγάζει λίγα χρήματα, όμως συνειδητοποιεί την αξία του να βοηθάει τους άλλους. «Μερικοί άνθρωποι μπορεί να μην έχουν χρήματα, έτσι τους λέω να έρθουν. Υπάρχει φαγητό εδώ».

Σε μεγάλο μέρος της πόλης, υπάρχει κατανόηση πως χωρίς δουλειές, μέλη της κοινότητάς μας υποφέρουν και αυτοί. Είναι απαραίτητο να δημιουργήσουμε ένα «νόμισμα της κοινότητας».

Παραδοσιακά, οι οικονομολόγοι αντιμετωπίζουν την ανταλλακτική οικονομία σαν ένα πρωτόγονο πρόδρομο της σύγχρονης οικονομίας με χρήματα. Ο ανθρωπολόγος David Graeber στο βιβλίο του «Χρέος: Τα πρώτα 5000 χρόνια» αναλύει πως στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο: Η ανταλλακτική οικονομία ξεπηδά όταν τα χρήματα και οι οικονομίες αποτυγχάνουν.

Η οικονομία του Ντιτρόιτ απέτυχε. Θεαματικά. Έτσι δεν είναι έκπληξη που ανταλλαγές, δώρα, εργασία και ανεπίσημες επιχειρήσεις έχουν γίνει το ίδιο ουσιώδη όσο τα μετρητά και η πίστωση σε άλλα μέρη.

Χωρίς επίσημη καταγραφή ή τρόπους να ελεγχθούν οι ιδιωτικές συναλλαγές είναι δύσκολο να βρούμε την έκταση αυτής της οικονομίας της επιβίωσης, όλα όμως μαρτυρούν πως επεκτείνεται.

Το είδος της συναλλαγής διαφέρει με βάση τη σχέση [των ατόμων μεταξύ τους]. Η ανταλλαγή γενικά χρησιμοποιείται όταν οι άνθρωποι δε γνωρίζονται καλά μεταξύ τους, σύμφωνα με μια τηλεφωνική συνέντευξη του Graeber. Όμως «οι άνθρωποι που έχουν μακροχρόνιες σχέσεις μεταξύ τους μοιράζονται [πράγματα’ ανάλογα με την δυνατότητα και την ανάγκη» – αντίθετα με τις ανταλλαγές τα δώρα αυτά δεν είναι ένα προς ένα. «Είναι πολύ κοντά στο κομμουνισμό» και ο Graeber συνεχίζει «Γνωρίζεις πως στο τέλος θα εξισωθούν. Μπορείς να το κάνεις αυτό με ανθρώπους που γνωρίζεις πως θα είναι πάντα εκεί».

Ως ένα βαθμό, οι οικονομίες δωρεών υπάρχουν σε κάθε σφιχτοδεμένο σύνολο ανθρώπων. «Έτσι ορίζονται αυτές οι μικρές κοινότητες – από αυτά που μοιράζονται» γράφει ο Graeber. «Σε συνθήκες που τα χρήματα είναι σε έλλειψη, αυτό μετουσιώνεται σε κάτι που είναι πολύ σημαντικότερο».

Η υλική έκφραση της ιδέας αυτής είναι μια μικρή βιτρίνα «Detroiters Helping Each Other», στο νοτιοδυτικό Ντιτρόιτ. Ο χώρος μοιάζει με κατάστημα της Goodwill, μόνο που λόγω έλλειψης πόρων για το ηλεκτρικό – το μόνο φως στο χώρο μπαίνει από την ανοιχτή μπροστινή πόρτα.

Συσκευές, έπιπλα, μαχαιροπήρουνα, ρούχα – λίγα από όλα μοιάζουν να βρίσκονται εδώ, διαθέσιμα χωρίς αντίτιμο για αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Οι άνθρωποι δίνουν ότι μπορούν, όταν μπορούν(και πολλοί δωρητές παίρνουν και πράγματα όταν τα χρειάζονται). Μερικά αντικείμενα δωρίζονται από ανθρώπους σε άλλα μέρη του Μίτσιγκαν που θέλουν να βοηθήσουν απευθείας τους ανθρώπους του Μίτσιγκαν. Οι άνθρωποι ξέρουν και δεν παίρνουν ότι δεν χρειάζονται και να δίνουν όποτε και ότι μπορούν. Είναι ένα κρίσιμο δίκτυο κοινοτικής υποστήριξης για εκείνους που βρίσκονται σε κρίση – που τα τελευταία χρόνια έχει ενσωματωθεί βαθιά μέσα στις ζωές πολλών κατοίκων του Ντιτρόιτ.

Οι κάτοικοι της πόλης δεν δίνουν απλά ή ανταλλάσσουν αγαθά και υπηρεσίες. Όπως σε πολλές κοινότητες σε όλο το κόσμο, ανταλλάσσουν και χρόνο. Η τράπεζα χρόνου του Νοτιοδυτικού Ντιτρόιτ είναι ιδιαίτερα ενεργή και περιλαμβάνει τόσο άτομα όσο και τοπικές επιχειρήσεις, όπως ένα οίκο ευγηρίας ή ένα κατάστημα ειδών κήπου. Για κάθε ώρα παροχής μιας υπηρεσίας, όσοι συμμετέχουν κερδίζουν μια ώρα υπηρεσιών. Για παράδειγμα η Mary Clare Duran, 65 ετών, συχνά προσφέρει ράψιμο και επιδιορθώσεις ρούχων μέσω της Τράπεζας Χρόνου του Νοτιοδυτικού Ντιτρόιτ. Μετά ζητά εργασία για τον κήπο της από άλλα μέλη. Το άτομο που κάνει την εργασίες στο κήπο μπορεί να ξοδέψει τις κερδισμένες ώρες σε επισκευές αυτοκινήτου ή σε φροντίδα παιδιών. Όπως λέει η Duran, είναι ένας τρόπος να εξοικονομήσεις χρήματα.

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην αποταμίευση χρόνου – που κυρίως γίνεται διαδικτυακά – είναι το ψηφιακό χάσμα. Οι ντόπιοι όμως βρήκαν δημιουργικούς τρόπους να την παρακάμψουν σε άλλους τομείς της ανεπίσημης οικονομίας, για παράδειγμα προσφέροντας διαθέσιμες διαδρομές με αυτοκίνητο, χωρίς να γίνεται χρήση κάποιας εφαρμογής. Η Nyasia Valdez, 22 ετών, πήρε το δίπλωμα της το 2015 και άρχισε να μοιράζεται το αυτοκίνητο της με γείτονες και συναδέλφους της. Όλοι μαζί δημιούργησαν το δικό τους δίκτυο διαμοιρασμού προσφέροντας διαδρομές, ζητώντας από κάποιον άλλο να τους μεταφέρει και να μοιράζονται αυτοκίνητα και κλειδιά. Η Valdez πιστεύει πως οι συνθήκες που ζουν καλλιεργεί την εμπιστοσύνη. Υπάρχει κατανόηση, λέει, όταν και «εγώ παλεύω, μπορούμε να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλο».

Αυτές οι βασιζόμενες στις ανθρώπινες σχέσεις, μη χρηματικές οικονομίες είναι εύκολο να γίνουν φετίχ – αρκεί μια ματιά στο φεστιβάλ Burning Man που οι άνθρωποι ξοδεύουν χιλιάδες δολάρια για να γιορτάσουν το γεγονός πως δεν δεσμεύονται από χρήματα και πως είναι προσανατολισμένοι προς την ιδέα της κοινότητας. Στο Ντιτρόιτ όμως η μέθοδος του να περνάς με ότι έχεις γεννήθηκε από το ανθρώπινο ένστικτο σε μια στιγμή ανάγκης.

«Μας πούλησαν την ιδέα πως μια μοντέρνα, εύκολη λύση είναι το κλειδί για την ευτυχία και την επιτυχία», αλλά οι άνθρωποι δεν είναι ευτυχισμένοι, όπως λέει η Halima Cassells, ιδρύτρια της Ελεύθερης Αγοράς του Ντιτρόιτ, μια ανταλλακτική συνάντηση που ο καθένας φέρνει κάτι για να χαρίσει και όλα είναι δωρεάν για να τα πάρουν. «Στους ανθρώπους αρέσει να τους εμπιστεύονται και να είναι σε ένα περιβάλλον που τους εμπιστεύονται. Δεν μπορείς να το αγοράσεις αυτό».


Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο In These Times, τεύχος Αυγούστου 2017 (http://inthesetimes.com/article/20212/detroits-underground-economy-gift-barter). Η Valerie Vande Panne είναι βραβευμένη ελεύθερη ρεπόρτερ και πρώην αρχισυντάκτρια του altweekly του Ντιτρόιτ, της Metro Times και έχει καλύψει δημοσιογραφικά τις εναλλακτικές οικονομίες του Ντιτρόιτ. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.



Δείτε: Το ντοκιμαντέρ Detropia που εξετάζει τις συνέπειες της χρεοκοπίας του Ντιτρόιτ στο πληθυσμό της πόλης


Πηγή

Απέναντι Όχθη

Η ανεπίσημη οικονομία του Ντιτρόιτ, εκεί που αποτυγχάνει ο καπιταλισμός φυτρώνουν οι εναλλακτικές

Ίσως να έχετε ακούσει για την αναγέννηση του Ντιτρόιτ. Πρόκειται για ένα δημοφιλές αφήγημα των μέσων αυτές τις ημέρες, μια ιστορία επένδυσης και αναζωογόνησης. Νέοι άνθρωποι βλέπουν την πόλη με μια δόση ρομαντισμού, ως ένα άδειο καμβά – τα ακίνητα είναι φτηνά, αγοράζουν και η πόλη
επανέρχεται.

Το πρόβλημα είναι πως αυτή η επαναφορά είναι μύθος. Ο δείκτης φτώχιας είναι σχεδόν στο 40 τις εκατό και παρά την εισροή νέων λευκών που προσελκύονται από την Αναγέννηση του Ντιτρόιτ, ο πληθυσμός συνεχίζει να μειώνεται, από το μέγιστο του 1,8 εκατομμυρίων το 1950 στις 670000 σήμερα. Περίπου 700000 σπίτια βρέθηκαν χωρίς νερό λόγο απλήρωτων λογαριασμών από το 2014, και περίπου 17000 κατοικημένα σπίτια βρίσκονται μπροστά στο κίνδυνο κατάσχεσης για φέτος.

Η αναγέννηση της πόλης, όπως αποκαλείται, αφορά μικρό τμήμα από το σύνολο των 139 τετραγωνικών μιλίων που είναι η έκτασή της, αφήνοντας πολλούς από τους κατοίκους της – οι οποίοι είναι περισσότεροι από 80 τις εκατό Αφροαμερικανοί – πίσω.

Μετά από δεκαετίες φτώχιας όμως οι κάτοικοι του Ντιτρόιτ έμαθαν να επιβιώνουν δίχως πρόσβαση σε παραδοσιακές μορφές χρήματος ή πίστωσης. Υπάρχει μια ανθεκτική ανεπίσημη οικονομία που έχει ριζώσει στις γειτονιές και στις κοινότητες: Ανταλλαγές, δώρα, προσφορά χρόνου προσωπικής εργασίας και ανεπίσημες επιχειρήσεις βρίσκονται παντού.

Δείτε το ζωντανό δίκτυο μη καταγεγραμμένων επιχειρήσεων όπως κομμωτήρια σε υπόγεια σπιτιών, συνεργεία αυτοκινήτων σε πίσω αυλές και πάρκινγκ και, όπως στη περίπτωση του Luis Bustos, εστιατόρια μέσα στα σπίτια.

Ο Bustos το 2016 έπεσε από μια σκάλα και καθηλώθηκε για τρεις μήνες σε αναπηρικό καροτσάκι. Έχοντας δόσεις στεγαστικού δανείου και ασφάλεια αυτοκινήτου/μήνα ύψους 270$ (το τέλος ασφάλισης αυτοκινήτων στο Detroit είναι το υψηλότερο στη χώρα), χρειάζονταν χρήματα – μετά το ατύχημα δεν ήθελε να επιστρέψει στη παλιά του απασχόληση φτιάχνοντας στέγες. Άρχισε έτσι να πουλάει tortas (μεξικάνικα σάντουιτς) όπως τα έφτιαχνε η μητέρα του με φρέσκο ψωμί, σάλτσα, milanesa, chorizo και κοτόπουλο.

Τώρα έχει ένα εστιατόριο στη κουζίνα του, κάνοντας παραδόσεις στη γειτονιά ή σερβίροντας το στο σαλόνι του. Αν και θέλει να πάρει νόμιμη άδεια μόλις μπορέσει να την πληρώσει, κρύβει το γεγονός πως δεν έχει ήδη. «Δεν είχα τα χρήματα για την άδεια, ούτε είχα το χρόνο να περιμένω μήνες για την άδεια» λέει. «Κανένας δε μου έδινε δουλειά έτσι έπρεπε να δημιουργήσω μια δουλειά μόνος μου. Θα έχανα το σπίτι μου».

Αν και διαφημίζει την επιχείρηση του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει γίνει γνωστός και από στόμα σε στόμα, πράγμα που έχει σημασία σε μια περιοχή όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο και τα smartphone είναι σχετικά σπάνια. Μπορεί και βγάζει λίγα χρήματα, όμως συνειδητοποιεί την αξία του να βοηθάει τους άλλους. «Μερικοί άνθρωποι μπορεί να μην έχουν χρήματα, έτσι τους λέω να έρθουν. Υπάρχει φαγητό εδώ».

Σε μεγάλο μέρος της πόλης, υπάρχει κατανόηση πως χωρίς δουλειές, μέλη της κοινότητάς μας υποφέρουν και αυτοί. Είναι απαραίτητο να δημιουργήσουμε ένα «νόμισμα της κοινότητας».

Παραδοσιακά, οι οικονομολόγοι αντιμετωπίζουν την ανταλλακτική οικονομία σαν ένα πρωτόγονο πρόδρομο της σύγχρονης οικονομίας με χρήματα. Ο ανθρωπολόγος David Graeber στο βιβλίο του «Χρέος: Τα πρώτα 5000 χρόνια» αναλύει πως στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο: Η ανταλλακτική οικονομία ξεπηδά όταν τα χρήματα και οι οικονομίες αποτυγχάνουν.

Η οικονομία του Ντιτρόιτ απέτυχε. Θεαματικά. Έτσι δεν είναι έκπληξη που ανταλλαγές, δώρα, εργασία και ανεπίσημες επιχειρήσεις έχουν γίνει το ίδιο ουσιώδη όσο τα μετρητά και η πίστωση σε άλλα μέρη.

Χωρίς επίσημη καταγραφή ή τρόπους να ελεγχθούν οι ιδιωτικές συναλλαγές είναι δύσκολο να βρούμε την έκταση αυτής της οικονομίας της επιβίωσης, όλα όμως μαρτυρούν πως επεκτείνεται.

Το είδος της συναλλαγής διαφέρει με βάση τη σχέση [των ατόμων μεταξύ τους]. Η ανταλλαγή γενικά χρησιμοποιείται όταν οι άνθρωποι δε γνωρίζονται καλά μεταξύ τους, σύμφωνα με μια τηλεφωνική συνέντευξη του Graeber. Όμως «οι άνθρωποι που έχουν μακροχρόνιες σχέσεις μεταξύ τους μοιράζονται [πράγματα’ ανάλογα με την δυνατότητα και την ανάγκη» – αντίθετα με τις ανταλλαγές τα δώρα αυτά δεν είναι ένα προς ένα. «Είναι πολύ κοντά στο κομμουνισμό» και ο Graeber συνεχίζει «Γνωρίζεις πως στο τέλος θα εξισωθούν. Μπορείς να το κάνεις αυτό με ανθρώπους που γνωρίζεις πως θα είναι πάντα εκεί».

Ως ένα βαθμό, οι οικονομίες δωρεών υπάρχουν σε κάθε σφιχτοδεμένο σύνολο ανθρώπων. «Έτσι ορίζονται αυτές οι μικρές κοινότητες – από αυτά που μοιράζονται» γράφει ο Graeber. «Σε συνθήκες που τα χρήματα είναι σε έλλειψη, αυτό μετουσιώνεται σε κάτι που είναι πολύ σημαντικότερο».

Η υλική έκφραση της ιδέας αυτής είναι μια μικρή βιτρίνα «Detroiters Helping Each Other», στο νοτιοδυτικό Ντιτρόιτ. Ο χώρος μοιάζει με κατάστημα της Goodwill, μόνο που λόγω έλλειψης πόρων για το ηλεκτρικό – το μόνο φως στο χώρο μπαίνει από την ανοιχτή μπροστινή πόρτα.

Συσκευές, έπιπλα, μαχαιροπήρουνα, ρούχα – λίγα από όλα μοιάζουν να βρίσκονται εδώ, διαθέσιμα χωρίς αντίτιμο για αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Οι άνθρωποι δίνουν ότι μπορούν, όταν μπορούν(και πολλοί δωρητές παίρνουν και πράγματα όταν τα χρειάζονται). Μερικά αντικείμενα δωρίζονται από ανθρώπους σε άλλα μέρη του Μίτσιγκαν που θέλουν να βοηθήσουν απευθείας τους ανθρώπους του Μίτσιγκαν. Οι άνθρωποι ξέρουν και δεν παίρνουν ότι δεν χρειάζονται και να δίνουν όποτε και ότι μπορούν. Είναι ένα κρίσιμο δίκτυο κοινοτικής υποστήριξης για εκείνους που βρίσκονται σε κρίση – που τα τελευταία χρόνια έχει ενσωματωθεί βαθιά μέσα στις ζωές πολλών κατοίκων του Ντιτρόιτ.

Οι κάτοικοι της πόλης δεν δίνουν απλά ή ανταλλάσσουν αγαθά και υπηρεσίες. Όπως σε πολλές κοινότητες σε όλο το κόσμο, ανταλλάσσουν και χρόνο. Η τράπεζα χρόνου του Νοτιοδυτικού Ντιτρόιτ είναι ιδιαίτερα ενεργή και περιλαμβάνει τόσο άτομα όσο και τοπικές επιχειρήσεις, όπως ένα οίκο ευγηρίας ή ένα κατάστημα ειδών κήπου. Για κάθε ώρα παροχής μιας υπηρεσίας, όσοι συμμετέχουν κερδίζουν μια ώρα υπηρεσιών. Για παράδειγμα η Mary Clare Duran, 65 ετών, συχνά προσφέρει ράψιμο και επιδιορθώσεις ρούχων μέσω της Τράπεζας Χρόνου του Νοτιοδυτικού Ντιτρόιτ. Μετά ζητά εργασία για τον κήπο της από άλλα μέλη. Το άτομο που κάνει την εργασίες στο κήπο μπορεί να ξοδέψει τις κερδισμένες ώρες σε επισκευές αυτοκινήτου ή σε φροντίδα παιδιών. Όπως λέει η Duran, είναι ένας τρόπος να εξοικονομήσεις χρήματα.

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην αποταμίευση χρόνου – που κυρίως γίνεται διαδικτυακά – είναι το ψηφιακό χάσμα. Οι ντόπιοι όμως βρήκαν δημιουργικούς τρόπους να την παρακάμψουν σε άλλους τομείς της ανεπίσημης οικονομίας, για παράδειγμα προσφέροντας διαθέσιμες διαδρομές με αυτοκίνητο, χωρίς να γίνεται χρήση κάποιας εφαρμογής. Η Nyasia Valdez, 22 ετών, πήρε το δίπλωμα της το 2015 και άρχισε να μοιράζεται το αυτοκίνητο της με γείτονες και συναδέλφους της. Όλοι μαζί δημιούργησαν το δικό τους δίκτυο διαμοιρασμού προσφέροντας διαδρομές, ζητώντας από κάποιον άλλο να τους μεταφέρει και να μοιράζονται αυτοκίνητα και κλειδιά. Η Valdez πιστεύει πως οι συνθήκες που ζουν καλλιεργεί την εμπιστοσύνη. Υπάρχει κατανόηση, λέει, όταν και «εγώ παλεύω, μπορούμε να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλο».

Αυτές οι βασιζόμενες στις ανθρώπινες σχέσεις, μη χρηματικές οικονομίες είναι εύκολο να γίνουν φετίχ – αρκεί μια ματιά στο φεστιβάλ Burning Man που οι άνθρωποι ξοδεύουν χιλιάδες δολάρια για να γιορτάσουν το γεγονός πως δεν δεσμεύονται από χρήματα και πως είναι προσανατολισμένοι προς την ιδέα της κοινότητας. Στο Ντιτρόιτ όμως η μέθοδος του να περνάς με ότι έχεις γεννήθηκε από το ανθρώπινο ένστικτο σε μια στιγμή ανάγκης.

«Μας πούλησαν την ιδέα πως μια μοντέρνα, εύκολη λύση είναι το κλειδί για την ευτυχία και την επιτυχία», αλλά οι άνθρωποι δεν είναι ευτυχισμένοι, όπως λέει η Halima Cassells, ιδρύτρια της Ελεύθερης Αγοράς του Ντιτρόιτ, μια ανταλλακτική συνάντηση που ο καθένας φέρνει κάτι για να χαρίσει και όλα είναι δωρεάν για να τα πάρουν. «Στους ανθρώπους αρέσει να τους εμπιστεύονται και να είναι σε ένα περιβάλλον που τους εμπιστεύονται. Δεν μπορείς να το αγοράσεις αυτό».


Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο In These Times, τεύχος Αυγούστου 2017 (http://inthesetimes.com/article/20212/detroits-underground-economy-gift-barter). Η Valerie Vande Panne είναι βραβευμένη ελεύθερη ρεπόρτερ και πρώην αρχισυντάκτρια του altweekly του Ντιτρόιτ, της Metro Times και έχει καλύψει δημοσιογραφικά τις εναλλακτικές οικονομίες του Ντιτρόιτ. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.



Δείτε: Το ντοκιμαντέρ Detropia που εξετάζει τις συνέπειες της χρεοκοπίας του Ντιτρόιτ στο πληθυσμό της πόλης


Πηγή

Απέναντι Όχθη

Διαβάστε επίσης :

Urban Roots (Το φαινόμενο της αστικής γεωργίας στο Detroit)

Η ανεπίσημη οικονομία του Ντιτρόιτ, εκεί που αποτυγχάνει ο καπιταλισμός φυτρώνουν οι εναλλακτικές

Ίσως να έχετε ακούσει για την αναγέννηση του Ντιτρόιτ. Πρόκειται για ένα δημοφιλές αφήγημα των μέσων αυτές τις ημέρες, μια ιστορία επένδυσης και αναζωογόνησης. Νέοι άνθρωποι βλέπουν την πόλη με μια δόση ρομαντισμού, ως ένα άδειο καμβά – τα ακίνητα είναι φτηνά, αγοράζουν και η πόλη
επανέρχεται.

Το πρόβλημα είναι πως αυτή η επαναφορά είναι μύθος. Ο δείκτης φτώχιας είναι σχεδόν στο 40 τις εκατό και παρά την εισροή νέων λευκών που προσελκύονται από την Αναγέννηση του Ντιτρόιτ, ο πληθυσμός συνεχίζει να μειώνεται, από το μέγιστο του 1,8 εκατομμυρίων το 1950 στις 670000 σήμερα. Περίπου 700000 σπίτια βρέθηκαν χωρίς νερό λόγο απλήρωτων λογαριασμών από το 2014, και περίπου 17000 κατοικημένα σπίτια βρίσκονται μπροστά στο κίνδυνο κατάσχεσης για φέτος.

Η αναγέννηση της πόλης, όπως αποκαλείται, αφορά μικρό τμήμα από το σύνολο των 139 τετραγωνικών μιλίων που είναι η έκτασή της, αφήνοντας πολλούς από τους κατοίκους της – οι οποίοι είναι περισσότεροι από 80 τις εκατό Αφροαμερικανοί – πίσω.

Μετά από δεκαετίες φτώχιας όμως οι κάτοικοι του Ντιτρόιτ έμαθαν να επιβιώνουν δίχως πρόσβαση σε παραδοσιακές μορφές χρήματος ή πίστωσης. Υπάρχει μια ανθεκτική ανεπίσημη οικονομία που έχει ριζώσει στις γειτονιές και στις κοινότητες: Ανταλλαγές, δώρα, προσφορά χρόνου προσωπικής εργασίας και ανεπίσημες επιχειρήσεις βρίσκονται παντού.

Δείτε το ζωντανό δίκτυο μη καταγεγραμμένων επιχειρήσεων όπως κομμωτήρια σε υπόγεια σπιτιών, συνεργεία αυτοκινήτων σε πίσω αυλές και πάρκινγκ και, όπως στη περίπτωση του Luis Bustos, εστιατόρια μέσα στα σπίτια.

Ο Bustos το 2016 έπεσε από μια σκάλα και καθηλώθηκε για τρεις μήνες σε αναπηρικό καροτσάκι. Έχοντας δόσεις στεγαστικού δανείου και ασφάλεια αυτοκινήτου/μήνα ύψους 270$ (το τέλος ασφάλισης αυτοκινήτων στο Detroit είναι το υψηλότερο στη χώρα), χρειάζονταν χρήματα – μετά το ατύχημα δεν ήθελε να επιστρέψει στη παλιά του απασχόληση φτιάχνοντας στέγες. Άρχισε έτσι να πουλάει tortas (μεξικάνικα σάντουιτς) όπως τα έφτιαχνε η μητέρα του με φρέσκο ψωμί, σάλτσα, milanesa, chorizo και κοτόπουλο.

Τώρα έχει ένα εστιατόριο στη κουζίνα του, κάνοντας παραδόσεις στη γειτονιά ή σερβίροντας το στο σαλόνι του. Αν και θέλει να πάρει νόμιμη άδεια μόλις μπορέσει να την πληρώσει, κρύβει το γεγονός πως δεν έχει ήδη. «Δεν είχα τα χρήματα για την άδεια, ούτε είχα το χρόνο να περιμένω μήνες για την άδεια» λέει. «Κανένας δε μου έδινε δουλειά έτσι έπρεπε να δημιουργήσω μια δουλειά μόνος μου. Θα έχανα το σπίτι μου».

Αν και διαφημίζει την επιχείρηση του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει γίνει γνωστός και από στόμα σε στόμα, πράγμα που έχει σημασία σε μια περιοχή όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο και τα smartphone είναι σχετικά σπάνια. Μπορεί και βγάζει λίγα χρήματα, όμως συνειδητοποιεί την αξία του να βοηθάει τους άλλους. «Μερικοί άνθρωποι μπορεί να μην έχουν χρήματα, έτσι τους λέω να έρθουν. Υπάρχει φαγητό εδώ».

Σε μεγάλο μέρος της πόλης, υπάρχει κατανόηση πως χωρίς δουλειές, μέλη της κοινότητάς μας υποφέρουν και αυτοί. Είναι απαραίτητο να δημιουργήσουμε ένα «νόμισμα της κοινότητας».

Παραδοσιακά, οι οικονομολόγοι αντιμετωπίζουν την ανταλλακτική οικονομία σαν ένα πρωτόγονο πρόδρομο της σύγχρονης οικονομίας με χρήματα. Ο ανθρωπολόγος David Graeber στο βιβλίο του «Χρέος: Τα πρώτα 5000 χρόνια» αναλύει πως στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο: Η ανταλλακτική οικονομία ξεπηδά όταν τα χρήματα και οι οικονομίες αποτυγχάνουν.

Η οικονομία του Ντιτρόιτ απέτυχε. Θεαματικά. Έτσι δεν είναι έκπληξη που ανταλλαγές, δώρα, εργασία και ανεπίσημες επιχειρήσεις έχουν γίνει το ίδιο ουσιώδη όσο τα μετρητά και η πίστωση σε άλλα μέρη.

Χωρίς επίσημη καταγραφή ή τρόπους να ελεγχθούν οι ιδιωτικές συναλλαγές είναι δύσκολο να βρούμε την έκταση αυτής της οικονομίας της επιβίωσης, όλα όμως μαρτυρούν πως επεκτείνεται.

Το είδος της συναλλαγής διαφέρει με βάση τη σχέση [των ατόμων μεταξύ τους]. Η ανταλλαγή γενικά χρησιμοποιείται όταν οι άνθρωποι δε γνωρίζονται καλά μεταξύ τους, σύμφωνα με μια τηλεφωνική συνέντευξη του Graeber. Όμως «οι άνθρωποι που έχουν μακροχρόνιες σχέσεις μεταξύ τους μοιράζονται [πράγματα’ ανάλογα με την δυνατότητα και την ανάγκη» – αντίθετα με τις ανταλλαγές τα δώρα αυτά δεν είναι ένα προς ένα. «Είναι πολύ κοντά στο κομμουνισμό» και ο Graeber συνεχίζει «Γνωρίζεις πως στο τέλος θα εξισωθούν. Μπορείς να το κάνεις αυτό με ανθρώπους που γνωρίζεις πως θα είναι πάντα εκεί».

Ως ένα βαθμό, οι οικονομίες δωρεών υπάρχουν σε κάθε σφιχτοδεμένο σύνολο ανθρώπων. «Έτσι ορίζονται αυτές οι μικρές κοινότητες – από αυτά που μοιράζονται» γράφει ο Graeber. «Σε συνθήκες που τα χρήματα είναι σε έλλειψη, αυτό μετουσιώνεται σε κάτι που είναι πολύ σημαντικότερο».

Η υλική έκφραση της ιδέας αυτής είναι μια μικρή βιτρίνα «Detroiters Helping Each Other», στο νοτιοδυτικό Ντιτρόιτ. Ο χώρος μοιάζει με κατάστημα της Goodwill, μόνο που λόγω έλλειψης πόρων για το ηλεκτρικό – το μόνο φως στο χώρο μπαίνει από την ανοιχτή μπροστινή πόρτα.

Συσκευές, έπιπλα, μαχαιροπήρουνα, ρούχα – λίγα από όλα μοιάζουν να βρίσκονται εδώ, διαθέσιμα χωρίς αντίτιμο για αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Οι άνθρωποι δίνουν ότι μπορούν, όταν μπορούν(και πολλοί δωρητές παίρνουν και πράγματα όταν τα χρειάζονται). Μερικά αντικείμενα δωρίζονται από ανθρώπους σε άλλα μέρη του Μίτσιγκαν που θέλουν να βοηθήσουν απευθείας τους ανθρώπους του Μίτσιγκαν. Οι άνθρωποι ξέρουν και δεν παίρνουν ότι δεν χρειάζονται και να δίνουν όποτε και ότι μπορούν. Είναι ένα κρίσιμο δίκτυο κοινοτικής υποστήριξης για εκείνους που βρίσκονται σε κρίση – που τα τελευταία χρόνια έχει ενσωματωθεί βαθιά μέσα στις ζωές πολλών κατοίκων του Ντιτρόιτ.

Οι κάτοικοι της πόλης δεν δίνουν απλά ή ανταλλάσσουν αγαθά και υπηρεσίες. Όπως σε πολλές κοινότητες σε όλο το κόσμο, ανταλλάσσουν και χρόνο. Η τράπεζα χρόνου του Νοτιοδυτικού Ντιτρόιτ είναι ιδιαίτερα ενεργή και περιλαμβάνει τόσο άτομα όσο και τοπικές επιχειρήσεις, όπως ένα οίκο ευγηρίας ή ένα κατάστημα ειδών κήπου. Για κάθε ώρα παροχής μιας υπηρεσίας, όσοι συμμετέχουν κερδίζουν μια ώρα υπηρεσιών. Για παράδειγμα η Mary Clare Duran, 65 ετών, συχνά προσφέρει ράψιμο και επιδιορθώσεις ρούχων μέσω της Τράπεζας Χρόνου του Νοτιοδυτικού Ντιτρόιτ. Μετά ζητά εργασία για τον κήπο της από άλλα μέλη. Το άτομο που κάνει την εργασίες στο κήπο μπορεί να ξοδέψει τις κερδισμένες ώρες σε επισκευές αυτοκινήτου ή σε φροντίδα παιδιών. Όπως λέει η Duran, είναι ένας τρόπος να εξοικονομήσεις χρήματα.

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην αποταμίευση χρόνου – που κυρίως γίνεται διαδικτυακά – είναι το ψηφιακό χάσμα. Οι ντόπιοι όμως βρήκαν δημιουργικούς τρόπους να την παρακάμψουν σε άλλους τομείς της ανεπίσημης οικονομίας, για παράδειγμα προσφέροντας διαθέσιμες διαδρομές με αυτοκίνητο, χωρίς να γίνεται χρήση κάποιας εφαρμογής. Η Nyasia Valdez, 22 ετών, πήρε το δίπλωμα της το 2015 και άρχισε να μοιράζεται το αυτοκίνητο της με γείτονες και συναδέλφους της. Όλοι μαζί δημιούργησαν το δικό τους δίκτυο διαμοιρασμού προσφέροντας διαδρομές, ζητώντας από κάποιον άλλο να τους μεταφέρει και να μοιράζονται αυτοκίνητα και κλειδιά. Η Valdez πιστεύει πως οι συνθήκες που ζουν καλλιεργεί την εμπιστοσύνη. Υπάρχει κατανόηση, λέει, όταν και «εγώ παλεύω, μπορούμε να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλο».

Αυτές οι βασιζόμενες στις ανθρώπινες σχέσεις, μη χρηματικές οικονομίες είναι εύκολο να γίνουν φετίχ – αρκεί μια ματιά στο φεστιβάλ Burning Man που οι άνθρωποι ξοδεύουν χιλιάδες δολάρια για να γιορτάσουν το γεγονός πως δεν δεσμεύονται από χρήματα και πως είναι προσανατολισμένοι προς την ιδέα της κοινότητας. Στο Ντιτρόιτ όμως η μέθοδος του να περνάς με ότι έχεις γεννήθηκε από το ανθρώπινο ένστικτο σε μια στιγμή ανάγκης.

«Μας πούλησαν την ιδέα πως μια μοντέρνα, εύκολη λύση είναι το κλειδί για την ευτυχία και την επιτυχία», αλλά οι άνθρωποι δεν είναι ευτυχισμένοι, όπως λέει η Halima Cassells, ιδρύτρια της Ελεύθερης Αγοράς του Ντιτρόιτ, μια ανταλλακτική συνάντηση που ο καθένας φέρνει κάτι για να χαρίσει και όλα είναι δωρεάν για να τα πάρουν. «Στους ανθρώπους αρέσει να τους εμπιστεύονται και να είναι σε ένα περιβάλλον που τους εμπιστεύονται. Δεν μπορείς να το αγοράσεις αυτό».


Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο In These Times, τεύχος Αυγούστου 2017 (http://inthesetimes.com/article/20212/detroits-underground-economy-gift-barter). Η Valerie Vande Panne είναι βραβευμένη ελεύθερη ρεπόρτερ και πρώην αρχισυντάκτρια του altweekly του Ντιτρόιτ, της Metro Times και έχει καλύψει δημοσιογραφικά τις εναλλακτικές οικονομίες του Ντιτρόιτ. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.



Δείτε: Το ντοκιμαντέρ Detropia που εξετάζει τις συνέπειες της χρεοκοπίας του Ντιτρόιτ στο πληθυσμό της πόλης


Πηγή

Απέναντι Όχθη

Διαβάστε επίσης :

Urban Roots (Το φαινόμενο της αστικής γεωργίας στο Detroit)

Η ανεπίσημη οικονομία του Ντιτρόιτ, εκεί που αποτυγχάνει ο καπιταλισμός φυτρώνουν οι εναλλακτικές

1.Κριτική και αποανάπτυξη

Μας λένε ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι μια ευλογία από τον Θεό, ότι μέσω αυτής έχουμε κοινωνική συνοχή, επαρκείς δημόσιες/κοινωνικές υπηρεσίες, υψηλά επίπεδα κατανάλωσης και πως η φτώχεια, η ανισότητα και η ανεργία δεν κερδίζουν
έδαφος.

Ωστόσο, πρέπει να αγωνιστούμε, κόντρα σε όλες αυτές τις δεισιδαιμονίες. Η οικονομική ανάπτυξη δεν παράγει ή δεν παράγει απαραίτητα την κοινωνική συνοχή, η σχέση της με τη δημιουργία θέσεων εργασίας είναι πολύ αδύναμη, προκαλεί συχνά περιβαλλοντικές παρεμβάσεις μη αναστρέψιμες, κάνει πιθανή την εξάντληση βασικών πόρων, στην περίπτωση των πλούσιων χωρών, αυτή οφείλεται στην λεηλασία των πόρων των φτωχών χωρών και, τελικά, σε προσωπικό επίπεδο, διευκολύνει την εδραίωση ενός δουλικού τρόπου ζωής που μας καλεί να συγχέουμε την ευτυχία με την κατανάλωση.

Η ιστορία του Μεξικανού ψαρά.

Σε ένα παραθαλάσσιο μεξικάνικο χωριό ένας Αμερικανός πλησιάζει έναν ντόπιο που κάθεται στην προβλήτα. “Με τι ασχολείσαι;” τον ρωτά. “Είμαι ψαράς.” Απαντά.-“Θα ναι μια δύσκολη δουλεία Πόσες ώρες την ημέρα δουλεύεις;” -“Να σηκώνομαι το πρωί ρίχνω τα δίχτυα, περίπου τρεις ώρες, γυρίζω σπίτι τρώω κάνω σιέστα με τη γυναίκα μου το απόγευμα παίζω με τα εγγόνια μου και το βραδάκι πάω και πίνω μπύρες με τους φίλους μου.” -Και γιατί δεν δουλεύεις τις διπλάσιες ώρες;” -“Για πιο λόγο;”-“Για να πάρεις μια μεγαλύτερη βάρκα”-“Για πιο λόγο;”- “για να ανοίξεις ένα παράρτημα στην πρωτεύουσα” -“Για πιο λόγο;” -“Για να μπορείς μετά να έχεις έναν αντιπρόσωπο στις ΗΠΑ” – “Για ποιο λόγο;” -“Για να μπορείς μετά να πάρεις σύνταξη και να έρθεις εδώ να ξυπνάς το πρωί να ρίχνεις τα δίχτυα, να γυρίζεις σπίτι να κάνεις σιέστα με τη γυναίκα σου, το απόγευμα να παίζεις με τα εγγόνια και το βράδυ να πίνεις μπύρες με τους φίλους σου”.



2.Το οικολογικό αποτύπωμα

Αν ζούμε σε έναν πλανήτη με περιορισμένους πόρους δεν φαίνεται να έχει νόημα να φιλοδοξούμε να αναπτυσσόμαστε απεριόριστα, πόσο μάλλον αφού περισσεύουν τα στοιχεία για να συμπεράνουμε ότι έχουμε ξεπεράσει τις περιβαλλοντικές δυνατότητες και τους πόρους που η Γη μας δίνει.

Σχετικά, ένας καθοριστικός δείκτης είναι το οικολογικό αποτύπωμα, το οποίο μετρά την επιφάνεια του πλανήτη που χρειαζόμαστε για να διατηρήσουμε τις οικονομικές δραστηριότητες που υπάρχουν σήμερα. Το οικολογικό αποτύπωμα της Ελλάδα, όπως και της Ισπανίας, είναι 3,5. Σημαίνει δηλαδή πως για να διατηρηθούν οι οικονομικές δραστηριότητες που υπάρχουν δήμερα στην Ελλάδα χρειάζεται τρεις φορές η επικράτεια της Ελλάδας. Πόσο άσχημα λύνεται αυτό το πρόβλημα; Μέσα από μια άνευ προηγουμένου πίεση για τις μελλοντικές γενιές, για πολλούς από τους κατοίκους των χωρών του Νότου και τα μέλη άλλων ειδών με τα οποία μοιραζόμαστε τον πλανήτη.

Καστοριάδης: δύο παρατηρήσεις. Πρώτον: ομολόγησε τον εντυπωσιασμό του όταν διαπίστωσε πώς οι άνθρωποι που απαιτούν ριζικές αλλαγές έχουν απορρίπτονται αμέσως ως αδιόρθωτοι ονειροπόλοι, ενώ αντίθετα, οι υπεύθυνοι πολιτικοί μας, μας παρουσιάζονται ως άνθρωποι δίκαιοι που έχουν αντικειμενικές απαντήσεις σε όλα τα σημαντικά προβλήματα.

Η δεύτερη παρατήρηση: άφησε να εννοηθεί πως σε σενάρια πολύ ευαίσθητα θα πρέπει να ενεργούμε όπως οι «συνετοί οικογενειάρχες». Το παράδειγμα που πρότεινε ήταν λίγο τραγικό. Φανταστείτε ότι σε ένα γονιό ανακοινώνουν πως είναι πολύ πιθανό το παιδί του να έχει μια σοβαρή ασθένεια. Φαίνεται ότι μπορεί να αντιδράσει μόνο με έναν τρόπο: να εμπιστευτεί το παιδί του στα χέρια των καλύτερων γιατρών, για να εξακριβώσει εάν η διάγνωση είναι ακριβής ή όχι. Σε αντίθεση, αυτό που δεν θα μπορούσε να κάνει ο πατέρας, είναι να αντιδράσει λέγοντας: «Λοιπόν, είναι πιθανό το παιδί μου να έχει μια σοβαρή ασθένεια, μπορεί όμως και να μην έχει, οπότε μπορώ να μείνω με τα χέρια σταυρωμένα». Αυτή η τελευταία αντίδραση είναι ωστόσο, η απάντηση του ανθρώπινου είδους στην οικολογική κρίση.


3.Η κύρια πρόταση

Πριν από σαράντα χρόνια στην Ισπανία καταγράφηκε, σε σχέση με τη στρατιωτική βιομηχανία, μια σύγκρουση ανάμεσα στο ειρηνιστικό κίνημα, που ζητούσε το κλείσιμο των αντίστοιχων εργοστασίων, και στα συνδικάτα, τα οποία επιθυμούσαν την διασφάλιση των θέσεων εργασίας.

Αυτό που ζητάμε αυτή τη στιγμή είναι μια παρόμοια συζήτηση, που να αγγίζει, φυσικά, όλους τους οικονομικούς τομείς που είναι υπεύθυνοι για την μεγέθυνση του οικολογικού αποτυπώματος. Αυτό που λέμε είναι ότι πρέπει να μειώσουμε σημαντικά τη δραστηριότητα της αυτοκινητοβιομηχανίας, της βιομηχανίας των αερομεταφορών, την κατασκευή, την ίδια τη στρατιωτική βιομηχανία, τη διαφήμιση.

Αν δράσουμε με αυτόν τον τρόπο, κάποιος θα πει, θα δημιουργηθούν εκατομμύρια άνεργοι στην Ε.Ε. Πώς θα επιλύσουμε αυτό το πρόβλημα: από τη μία, υποθέτουμε ότι θα τονώσουμε την ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με τις κοινωνικές ανάγκες και το φυσικό περιβάλλον, και, από την άλλη, θα κατανεμηθεί η εργασία στους τομείς της συμβατικής οικονομίας που αναγκαστικά θα συνεχίσουν να υπάρχουν.

Το αποτέλεσμα του συνδυασμού των δύο αυτών στοιχείων θα είναι να δουλεύουμε λιγότερες ώρες, να διαθέτουμε περισσότερο ελεύθερο χρόνο, να αυξήσουμε την κοινωνική μας ζωή.
Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι η προοπτική της αποανάπτυξης δεν έχει ένα θλιβερό και μελαγχολικό χαρακτήρα: βασίζεται στη βεβαιότητα ότι μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα με λιγότερα, αν είμαστε φυσικά ικανοί, να αναδιανείμουμε τον πλούτο.


4.Άλλες αρχές και αξίες

Αλλά η προοπτική της αποανάπτυξης απαιτεί επίσης την εισαγωγή άλλων αρχών και αξιών, όπως αυτές:
– Η αποκατάσταση της κοινωνικής ζωής, που έχουμε κατακερματίσει, καθώς είμαστε απορροφημένοι στην παραγωγή, την κατανάλωση και την ανταγωνιστικότητα.
– Η επιλογή δημιουργικών μορφών ψυχαγωγίας απέναντι στις εμπορευματικές μορφές ψυχαγωγίας που προσφέρονται παντού.
– Κατανομή της εργασίας, ένα παλαιό συνδικαλιστικό αίτημα που με την πάροδο του χρόνου φθίνει.
– Μείωση του μεγέθους πολλών υποδομών.
– Αποκατάκτηση της τοπικής ζωής, σε ένα σενάριο επανεμφάνισης των μορφών αυτοδιαχείρισης και της άμεσης δημοκρατίας
– Προσπάθεια για μια αυθόρμητη υιοθέτηση ενός απλού και λιτού τρόπου ζωής.

Παρά τα φαινόμενα, αυτές οι αρχές και οι αξίες είναι πολύ παρούσες στις ανθρώπινες κοινωνίες: έχουν αξία από πάντα σε πολλές από τις πρακτικές του εργατικού κινήματος, στο έργο της φροντίδας, που ως επί το πλείστον διαδραματίζουν οι γυναίκες, στον ίδιο τον θεσμό της οικογένειας και στη σοφία των παλιότερων μας αγροτών και πολλών από τους κατοίκους των χωρών του Νότου.

Η ιστορία των ιεραποστόλων και των Ινδιάνων.

Μια ομάδα ιεραποστόλων χαρίζουν στους ιθαγενείς ενός χωριού του Αμαζονίου κάτι καινούργια μαχαίρια για να κόβουν πιο γρήγορα την ξυλεία τους. Μετά από δυο χρόνια επιστρέφουν στην ζούγκλα δεν βλέπουν κάποια διαφορά. Ρωτούν “τι έγινε με τα μαχαίρια;”. “Τα χρησιμοποιούμε μια χαρά” απάντησαν. “Τώρα μάλιστα έχουμε το διπλάσιο ελεύθερο χρόνο”.


5.Κατάρρευση

Υπάρχει ένας σοβαρός κίνδυνος, σε σύντομο χρονικό διάστημα, μιας γενικής κατάρρευσης του συστήματος. Αυτή η κατάρρευση μεταφράζεται στην κατάρρευση όλων των θεσμών και των σχέσεων που γνωρίζουμε σήμερα. Και θα έχει χαρακτήρα μη αναστρέψιμο. Όταν οι κοινωνίες γίνονται όλο και πιο σύνθετες, για να λύσουν τα προβλήματά τους απαιτούν κάθε φορά μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας σε μια εποχή που η ενέργεια εξαλείφεται.

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν δύο κύριες αιτίες για την κατάρρευση – η κλιματική αλλαγή και η εξάντληση των πρώτων υλών, πρέπει να δοθεί προσοχή και σε άλλες που, φαινομενικά μικρότερες, θα μπορούσαν να πολλαπλασιάσουν τα προβλήματα. Αυτή είναι η δημογραφική, κοινωνική και χρηματοπιστωτική κρίση.

Η κατάρρευση δεν είναι να συμβεί σε εκατό χρόνια. Η κρίσιμη περίοδος είναι αυτή μεταξύ 2020 και 2050.


6.Η εναλλακτική πρόταση
Μπορεί να συνοψιστεί σε τέσσερα ρήματα, τέσσερις δόκιμους όρους: αποαστικοποιώ, αποτεχνολογοποιώ, αποπατριαρχω και απλοποιώ τις κοινωνίες μας.

Αποαστικοποιώ. Γιατί οι πόλεις πια έχουν ξεφύγει από τα χέρια μας. Μια από τις λίγες πειστικές απαντήσεις που έχουμε μπρος στην κατάρρευση είναι αυτή που περνά από την αποκατάσταση πολλών στοιχείων της αγροτικής ζωής και της λαϊκής σοφίας που τη συνοδεύουν.

Αποτεχνολογοποιώ. Πρέπει να σκεφτούμε πιο κριτικά γύρω από την κατάσταση πολλών από τις τεχνολογίες που το σύστημα μας χαρίζει και είναι πολύ πιθανό να μην συνιστούν μια απελευθερωτική κατάσταση.

Αποπατριαρχώ. Το 70 τοις εκατό των φτωχών και 78 τοις εκατό των αναλφάβητων είναι γυναίκες. Οι γυναίκες εκτελούν το 67 τοις εκατό της δουλειάς, αλλά λαμβάνουν το 10 τοις εκατό του εισοδήματος. Υπό αυτές τις συνθήκες, το να σκεφτούμε ότι τα προβλήματα της περιθωριοποίησης των γυναικών, συμβολικά και υλικά, επιλύονται τυχαία είναι σαν να γυρίζουμε την πλάτη μας στην πραγματικότητα.

Απλοποιώ. Έχουμε αποδεχθεί ολοένα και πιο πολύπλοκες κοινωνίες, με αποτέλεσμα να είμαστε όλο και λιγότερο ανεξάρτητοι. Αν θα θέλαμε να επανακτήσουν την ανεξαρτησία, θα πρέπει να επιδιώξουμε λιγότερο πολύπλοκες κοινωνίες. Τι θα συνέβαινε στην Ελλάδα αν αύριο σταματούσαν να φτάνουν οι προμήθειες πετρελαίου: όλο αυτό εδώ θα βυθιζόταν κυριολεκτικά.


Ο Οικοφασισμός

Το μεγαλύτερο κομμάτι του καπιταλισμού σήμερα είναι κερδοσκοπικό και κοντόφθαλμο. Το μόνο ενεργό έργο του καπιταλισμού αυτή τη στιγμή είναι ο οίκο-φασισμός, μια προοπτική που βασίζεται στην ιδέα ότι πολλοί άνθρωποι στον πλανήτη περισσεύουν, με αυτό τον τρόπο δρα περιθωριοποιώντας αυτούς που περισσεύουν – αυτό ήδη το κάνουν- ή, στην πιο σκληρή του εκδοχή, τους εξοντώσουν.

Θα πρέπει να κοιτάξουμε στον καθρέφτη αυτού που υπήρξαν οι Ναζί στη Γερμανία. Πολλά από αυτά που έπραξαν προσπαθούν να τα πραγματοποιήσουν σήμερα τα κύρια κέντρα των πολιτικών και οικονομικών δυνάμεων, κάθε φορά περισσότερο συνειδητοποιημένοι για την επικείμενη γενική έλλειψη και όλο και πιο αποφασισμένοι να διατηρήσουν αυτούς τους σπάνιους πόρους σε λίγα χέρια.

Ένα σοβαρό πρόβλημα για τον οίκο-φασισμό είναι ότι οι δομές της εξουσίας είναι συγκεντρωτικές και κάνουν εντατική χρήση της ενέργειας και της τεχνολογίας και θα πληγούν από την κατάρρευση με αποτέλεσμα οι ικανότητες τους για δράση θα περιοριστούν. Πιθανότατα θα πάρει σάρκα ένα σενάριο νεοφεουδαρχικό, με τους παλιούς κυρίους αντιμέτωπους με υπαλλήλους και υποτελείς -δουλοπάροικους.


Η κρίση

Δίνουμε μεγάλη προσοχή στην χρηματοπιστωτική κρίση και το χρέος, και λογικά. Ωστόσο υπάρχουν και άλλες κρίσεις από πίσω: η κλιματική αλλαγή, η εξάντληση των ενεργειακών πρώτων υλών, τα δημογραφικά προβλήματα, η περιθωριοποίηση των γυναικών, η λεηλάτηση του πλούτου του Νότου. Εάν κάθε μία από αυτές τις κρίσεις ξεχωριστά είναι ανησυχητική, ο συνδυασμός τους καταλήγει εκρηκτικός.

Ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που έχει ιστορικά επιδείξει μια τεράστια ικανότητα προσαρμογής στις διάφορες προκλήσεις: το μεγάλο ερώτημα σήμερα είναι σχετικό με το εάν δεν χάνει τα φρένα που στο παρελθόν του επέτρεψαν να επιβιώσει. Η μη προβλεψιμότητα με την οποία ο καπιταλισμός αντιμετωπίζει την οικολογική κρίση δείχνει ότι γρήγορα πηγαίνει σε μια φάση του τελικής διάβρωσης ,από την οποία έχει μόνο μία διέξοδο: τον οίκο-φασισμό.

Το σύστημα διαθέτει, ωστόσο, μια τεράστια ικανότητα για να αποφεύγει να κάνουμε σημαντικές ερωτήσεις. Σήμερα μας λένε, για παράδειγμα, πρέπει να αναζητηθούν νέες πηγές ενέργειας που θα μας επιτρέψουν να διατηρήσουμε ή και να αυξήσουμε αυτά που έχουμε κατακτήσει. Η ερώτηση που καταφέρνουν να μην κάνουμε είναι αν όντως μας ενδιαφέρει να διατηρήσουμε αυτό που έχουμε ή, αντιθέτως, και όπως πιστεύω, θα μπορούσαμε να κάνουμε άνετα χωρίς πολλά από τα στοιχεία του.

Απέναντι σε αυτό, μια από τις λίγες απαντήσεις που έχουμε στα χέρια μας είναι αυτή που ζητά την κατασκευή αυτοδιαχειριζόμενων, αυτόνομων, απο-εμπορευματοποιημένων και απο-πατριαρχικών χώρων. Αυτοί οι χώροι υπάρχουν εδώ στην Ελλάδα, όπως υπάρχουν στην Ισπανία. Έχουν πλήρες νόημα αν προσπαθήσουμε να τους ενώσουμε και να τονίσουμε τη διάσταση της αντιπαράθεσης με το κεφάλαιο και το Κράτος. Στην βαθύτερη κατανόηση ότι το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα χρησιμεύσουν για να αποφευχθεί η κατάρρευση, αλλά μάλλον, για να εκπαιδεύσουμε τους εαυτούς μας για να ζήσουν στο στάδιο μετά την κατάρρευση.


Ομιλία του Κάρλος Τάιμπο :Αποανάπτυξη και κατάρρευση (Degrowth and collapse)στο 1ο Ορεινό Φεστιβάλ Γη κι Ελευθερία στα Βέρροια, Πάρνωνας, Βόρεια Λακωνία. 5-6 Αυγούστου 2017

Carlos Taibo “Αποανάπτυξη και Κατάρρευση”

Το να «εκτιμά» το Πεκίνο ότι η Πγιονγκγιάνγκ δεν θα επιτεθεί πρώτη σε αμερικανικές εγκαταστάσεις δεν είναι όντως εκτίμηση. Θεωρούμε πως είναι, απλά, γνώση. Κανείς δεν σχολιάζει το γιατί το κορεατικό καθεστώς ανήγγειλε ότι «μπορεί να κτυπήσει» το Guam, 3.500 χιλιόμετρα μακρυά, ενώ έχει το σύνολο των αμερικανικών βάσεων στην Ιαπωνία «στο πιάτο» των μικρομεσαίου βεληνεκούς πυραύλων του; Γιατί, άραγε, «απειλεί κάτι μακρινό» ενώ στα κοντινά θα μπορούσε να κάνει μεγαλύτερη ζημιά; Η δική μας απάντηση είναι αυτή: επειδή κάνει διαφήμιση δυνατοτήτων· και δεν σκοπεύει να κάνει χρήση δυνατοτήτων. Σ’ αυτήν την τελευταία περίπτωση οι προτεραιότητες θα ήταν διαφορετικές.

Το κορεατικό καθεστώς μπορεί να είναι κακό ψυχρό κι ανάποδο, αλλά αντικειμενικά μιλώντας αμύνεται. Η επιθετική ρητορική του είναι μέρος αυτής της άμυνας. Ανορθόδοξη ίσως, όχι και ανεπίκαιρη όμως. Το αμερικανικό καθεστώς, απ’ την μεριά του, θα ήθελε μεν να επιτεθεί, αλλά πριν θα ήθελε να έχει μια «παγκόσμια αποδεκτή δικαιολογία». Έτσι εισέβαλε στο αφγανιστάν, έτσι εισέβαλε στο Ιράκ, έτσι εισέβαλε στη Συρία, και οπουδήποτε αλλού: με «ηθικό πλεονέκτημα», κατασκευασμένο.

Αν η Πγιονγκγιάνγκ δεν κάνει το λάθος να θεωρήσει ότι μπορεί να επιτεθεί ενώ αμύνεται (και έχουμε αρκετούς λόγους να πιστεύουμε ότι δεν θα το κάνει), η Ουάσιγκτον είτε πρέπει να φτιάξει γρήγορα μια (ψευτο)πιστευτή αφορμή (μια προβοκάτσια δηλαδή)· είτε να περιμένει για αργότερα. Αν θεωρεί ότι έχει τέτοια περιθώρια. Αλλιώς… (Το ψόφιο κουνάβι απειλεί ότι έχει σηκώσει τον «κόκκορα» στο περίστροφό του…. Εντάξει, αλλά το αντιγράφει από κάποιο γουέστερν….)

Στην περίπτωση του «Χ» το ποιος θα θεωρηθεί ότι «έχασε στα σημεία» είναι θέμα ερμηνείας. Αλλά για το ποιος δεν σκοπεύει να χάσει, έστω και ελάχιστα, σταβοπατώντας, αυτός είναι σίγουρος: το Πεκίνο…

Στην αυλή του γίνεται ο καυγάς…

(ο όρος «κούκος με αγκάθια» είναι απ’ την πόκα…)

Sarajevo

Κούκος μ’ αγκάθια

Αναβρασμός επικρατεί στη Σαμοθράκη και σε άλλα μέρη της χώρας, όπου σχεδιάζεται η δημιουργία αιολικών πάρκων. Οι περιβαλλοντικές συνέπειες προκαλούν οργή ενώ το Δημόσιο αναμένεται όχι μονάχα να μην έχει οποιοδήποτε κέρδος, αλλά αντίθετα να επιδοτήσει παχυλά τους μεγάλου εργολάβους.
Τσιμεντάρισμα βουνών, ανατινάξεις, πυρκαγιές, νερά που στερεύουν, και βιομήχανοι που «γίνονται οικολόγοι» με το αζημίωτο. Οι αντιστάσεις των κατοίκων και η καταστολή. Αυτές είναι μονάχα μερικές από τις ιστορίες που θα εξετάσουμε στην παρούσα έρευνα.

Καταρχήν, προκειμένου να μεταφερθούν τα μηχανήματα θα πρέπει σε περιοχές φυσικής ομορφιάς να κατασκευαστεί δρόμος μεγάλου πλάτους, κάτι που θα σημαίνει την εκτεταμένη χρήση τσιμέντου ενώ είναι πολύ πιθανό να χρειαστεί και ανατίναξη του εδάφους αλλοιώνοντας μια για πάντα το φυσικό περιβάλλον.

«Ειδικά για τη Σαμοθράκη που έχει πολλά νερά, δεν είναι βέβαιο πόσες από τις πηγές που υπάρχουν σήμερα θα υπάρχουν και μετά την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών γιατί όπως λένε οι ειδικοί οι πηγές τροφοδοτούνται με νερό από πόρους οι οποίοι θα τσιμενταριστούν» .

«Για να στηριχθεί μια ανεμογεννήτρια ισχύος 3MW που έχει ύψος- με άνοιγμα του έλικα-180 μέτρα και βάρος 120 τόνους χρειάζεται 800 κυβικά τσιμέντο Το τσιμεντάρισμα πιθανά να στερέψει τελείως τα νερά!»[1].

Ένα ενδεικτικό παράδειγμα είναι το Βέρμιο όπου υπάρχουν σχέδια για την οικοδόμηση αιολικών πάρκων. Το σύνολο των εκσκαφών του έργου θα είναι 3.280.000 m3 από τα οποία θα περισσέψουν 1.170.000 m3 και θα απαιτηθεί η δημιουργία θαλάμου για την απόθεση των υλικών της εκσκαφής. Θα υπάρχουν βεβαίως συνέπειες στους υδροφόρους ορίζοντες και γενικότερα την ισορροπία των υπογείων υδάτων. Μάλιστα η ανατίναξη προβλέπεται επίσημα από την Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Ενώ στη Σαμοθράκη δεν γνωρίζουμε τα ακριβή στοιχεία διότι σύμφωνα με πληροφορίες η σχετική μελέτη θα κατατεθεί τον Σεπτέμβριο.

Τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο σοβαρά, αν αναλογιστεί κανείς πως σε πολλές περιπτώσεις οι ανεμογεννήτριες είναι μόνο η αρχή και στη συνέχεια, στις περισσότερες περιπτώσεις το αιολικό πάρκο μετατρέπεται σε υβριδικό.

Άλλωστε παρόλο που οι εκπρόσωποι της εταιρείας στη Σαμοθράκη δήλωναν ότι δεν έχουν σε καμία περίπτωση σχεδιασμό για υβριδικό πάρκο, την ίδια στιγμή και οι δύο εταιρείες που ενδιαφέρονται έχουν πάρει άδεια παραγωγής όχι μονάχα για αιολικό αλλά και για υβριδικό πάρκο.

«Σε κάθε περίπτωση θα αντληθούν τεράστιες ποσότητες νερού την στιγμή που η Σαμοθράκη αρχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα λειψυδρίας και υδροδότησης οικισμών»τόνισε ο κ. Μασκαλίδης αντιπρόεδρος του συλλόγου «Βιώσιμη Σαμοθράκη»και τεχνολόγος δασοπόνος. Στην Σαμοθράκη μάλιστα, εγκυμονεί μεγάλος κίνδυνος για τις περίφημες βάθρες και τους καταρράκτες τους που είναι πόλος έλξης για ανθρώπους από ολόκληρο τον κόσμο. Άλλωστε ένα υβριδικό πάρκο προϋποθέτει και την ύπαρξη υδρολεκτρικών υποδομών, όπου με τη σειρά τους θα σημάνουν την κατασκευή φραγμάτων.

Επίσης ο κ. Μασκαλίδης διερωτώμενος για την ασφάλεια της εγκατάστασης ανέφερε ότι «βρισκόμαστε σε μια έντονη σεισμική ζώνη, πως διασφαλίζεται η ασφάλεια της εγκατάστασης;».

Και όλα αυτά σε ένα νησί που είναι κατά 85% προστατευόμενο και ενταγμένο στη Natura, ενώ είναι υποψήφιος τόπος της Unesco για να χαρακτηριστεί προστατευόμενη περιοχή.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την Έφη Παπαγιαννούλη, πολ. μηχανικό και μέλος της ΝΕ του ΤΕΕ Ημαθίας στις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που έχουν εγκριθεί δεν περιγράφονται ή μάλλον αποκρύπτονται λεπτομέρειες για τις εγκαταστάσεις. Για παράδειγμα, αναφορικά στην έκταση που θα καταλάβουν οι εγκαταστάσεις στο Βέρμιο υπολογίζεται μόνο ο κεντρικός άξονας της κάθε ανεμογεννήτριας χωρίς την τοποθέτηση της φτερωτής η διάμετρος της οποίας είναι 112 μέτρα.

«Οι Μελέτες Περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων δε γίνονται παίρνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης περιοχής αλλά βγαίνουν «καρμπόν»-κοπυ πέιστ- για όλες τις περιοχές π.χ στο Βέρμιο μιλούσαν για την προστασία του αγριοκούνελου-ζώο που δεν υπάρχει καν στο Βέρμιο αλλά στα νησιά!!!» δήλωσε ο Στ. Πράσος.

Περαιτέρω ανησυχίες για το ποιόν και τις πράξεις των εταιρειών προκαλεί στους κατοίκους η κίνηση κάποιας από τις εταιρείες να πετάξει τα σύνεργα καταγραφής μέσα στο δάσος, αμέσως μετά τους πρώτους αναγνωριστικούς ελέγχους, όπως κατήγγειλε η σελίδα«Σαμοθράκη ενάντια στην κατασκευή Αιολικού πάρκου».

Επιπλέον, οι ανεμογεννήτριες εκπέμπουν ήχους χαμηλής συχνότητας οι οποίοι μπορεί να είναι ενοχλητικοί και για κάποιους ανθρώπους. Ενδεικτική για τις γενικές συνέπειες που μπορεί να έχει η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών είναι μία έρευνα που δείχνει ότι το 50% των τουριστών δεν θα επισκέπτονταν γραφικά μέρη όπου έχει υπάρξει η παρέμβαση του ανθρώπου όπως εκεί που υπάρχουν ανεμογεννήτριες.

Πέραν τούτων θα οικοδομηθεί ένα μεγάλο δίκτυο κολόνων υψηλής τάσης, μέχρι να καταλήξουν στην θάλασσα. Οι κολώνες αυτές ασφαλώς θα εκπέμπουν μεγάλη ακτινοβολία. Ανάμεσα στις συνέπειες που αναφέρονται είναι και ο θάνατος σπάνιων αρπακτικών πτηνών που μπλέκονται στις ακτίνες. Χαρακτηριστικό είναι το βίντεο που ανέβασε η Ελληνική Ορνιθολογική εταιρεία όπου σημειώνει μάλιστα πως το συγκεκριμένο πτηνό προστατεύεται από την ελληνική και κοινοτική νομοθεσία.

Επιπλέον αυξάνονται και οι κίνδυνοι πυρκαγιάς. Μάλιστα, το 2014

έχουν παρουσιαστεί ισχυρές ενδείξεις σε τοπικά μέσα ότι η μεγάλη πυρκαγιά της Χίου, ξεκίνησε από τα αιολικά πάρκα.

Σημαντικό πρόβλημα αποτελεί μακροπρόθεσμα και η αποσυναρμολόγηση όταν θα συμπληρώσουν το όριο της διάρκειας ζωής
Μια μελέτη του Institut für Umwelt und Biotechnik, Hochschule Bremen, το 2009 υπολόγισε πως παγκοσμίως, μέχρι το 2034 θα προκύψει η ανάγκη ανακύκλωσης περίπου 225 χιλ. τόννων υλικών πτερύγων ανεμογεννητριών. Έτσι με δεδομένο το μεγάλο κόστος (30.000 για την αποσυναρμολόγηση της κάθε μίας) και την πιθανή αδιαφορία των εταιρειών κάτοικοι εκφράζουν ήδη την ανησυχία τους για τις πιθανές επιπτώσεις με δεδομένο το ότι ο νόμος δεν υποχρεώνει τις εταιρείες να μαζέψει τις εγκαταστάσεις όταν χαλάσουν. Σημαντική λεπτομέρεια πως δεν έχει βρεθεί ακόμα τρόπος ανακύκλωσης των πτερυγίων με δεδομένο το ότι αποτελούνται από χημικά υλικά.
Επίσης, δεν υπάρχει τρόπος ανακύκλωσης ούτε για τον Χάλυβα που είναι τεραστίων διαστάσεων. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα είναι τα λάδια που από διαρροές και μόνο θα κάνουν τεράστια καταστροφή. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι ένα λίτρο λάδι καταστρέφει 1000 κυβικά νερό! Σύμφωνα με έρευνα της Γερμανικής κρατικής «Υπηρεσίας αντικατάστασης βλαβερών πρώτων Υλών» (FNR) . Ο υπεύθυνος σχεδιασμών της FNR, Ντερκ Κέμπκε δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ο τομέας παραγωγής αιολικής ενέργειας βασίζεται κατά 90% σε συμβατικά έλαια, που κατατάσσονται στις πλέον επικίνδυνες ουσίες για τη μόλυνση κάθε είδους υδάτινου περιβάλλοντος»,


Που βρισκόμαστε σήμερα

Αναφορικά με την περίπτωση της Σαμοθράκης, επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν δύο εταιρείες. Η Voltera, συμφερόντων Μπόμπολα και η Politis. Η πρώτη με 36 ανεμογεννήτριες και η δεύτερη με 3. Καταρχην οι εταιρείες πέτυχαν να πάρουν την άδεια από την Εφορία Αρχαιοτήτων Κομοτηνής που επιβεβαίωσε πως δεν υπάρχει αρχαιολογικό ενδιαφέρον στην περιοχή.«Χωρίς να έρθει κλιμάκιο αρχαιολόγων, χωρίς ενημέρωση και χωρίς την ενημέρωση της Δημοτικής Αρχής ή με την ένοχη σιωπή της Δημοτικής Αρχής» όπως μας δήλωσαν κάτοικοι της περιοχής που θέλησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους.
Επιπλέον, το Δασαρχείο χαρακτήρισε τα 3000 στρέμματα ως δασική έκταση κάτι που άνοιξε τον δρόμο ώστε να θεωρηθούν κρατική ιδιοκτησία και να μπορούν στη συνέχεια να δοθούν σε ιδιώτες. Έτσι, κάτοικοι έχασαν της περιουσίες τους και οι εταιρείες προχώρησαν ένα βήμα πιο κοντά στην πραγματοποίηση της επένδυσης.
Από εκεί και πέρα δεν έχει κατατεθεί ακόμα η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ενώ μάλιστα το θέμα δεν έχει ψηφιστεί στο Δημοτικό Συμβούλιο (που έχει μονάχα γνωμοδοτικό χαρακτήρα). Συγκεκριμένα, έχουν γίνει επανειλημμένες συζητήσεις όπου φαίνεται ότι η αντίδραση των κατοίκων αντανακλάται ακόμα και στην σύσταση της συμπολίτευσης. Έτσι, ενώ ο Δήμαρχος, εκλεγμένος με τη στήριξη του ΣΥΡΙΖΑ, δείχνει να θεωρεί θετική εξέλιξη την επένδυση, θα δυσκολευτεί πολύ να το περάσει σε κάποια ψηφοφορία όχι μόνο λόγω των μαζικών συγκεντρώσεων που πραγματοποιούν ήδη οι κάτοικοι αλλά και λόγω της στάσης του προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου και άλλων συμβούλων συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης.
Βέβαια, τα μεγάλα συμφέροντα έχουν ακόμα ένα όπλο στη φαρέτρα τους. Καταρχήν η αρχή που θεωρείται ότι εκφράζει τα τοπικά συμφέροντα, δηλαδή η τοπική αυτοδιοίκηση και η αιρετοί της, δεν μπορεί να πάρει καμία ουσιαστική απόφαση πάνω σε μια επένδυση. Παρά μόνο γνωμοδοτικού χαρακτήρα. Ακόμα όμως και η διορισμένη (και συνεπώς πιο ελεγχόμενη) αρχή της αποκεντρωμένης διοίκησης που είχε στο παρελθόν τη δυνατότητα να εγκρίνει ή να απορρίψει άδειες χάνει σταδιακά τις αρμοδιότητές της και μάλιστα όταν η παραγωγή ενέργειας υπερβαίνει ένα όριο [2] , παρακάμπτεται πλήρως και η επένδυση μπορεί να προχωρήσει με υπογραφή του υπουργού Ενέργειας και Περιβάλλοντος. Έτσι παρατηρείται η αντίφαση πως ενώ από το πολιτικό προσωπικό, τίθεται διαρκώς ο στόχος της αποκέντρωσης, ειδικά τα τελευταία χρόνια με τα μνημόνια να αφαιρούνται διαρκώς εξουσίες και συγκεντρώνονται στο κεντρικό κράτος. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η ταχύτητα υλοποίησης των επιχειρηματικών συμφερόντων.


Δηλαδή του Γ. Σταθάκη που είναι γνωστός για τις… οικολογικές του ευαισθησίες όταν η πρώτη υπογραφή που έβαλε ο ως Υπουργός ήταν για μια άδεια στην Eldorado, αποδεικνύοντας ότι είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση, για την προώθηση των επιχειρηματικών συμφερόντων.
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφερθεί ότι οι δύο εταιρείες έχουν πάρει τις σχετικές άδειες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) ήδη από το 2014 και το 2015 που θεωρούνται το πρώτο πράσινο φως για να ξεκινήσει μια τέτοια επένδυση. Έτσι, οι μεγάλοι κόμβοι είναι το να κατατεθεί και να εγκριθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, να δοθεί άδεια εγκατάστασης και εάν η εταιρεία καταφέρει να φτάσει μέχρι εκεί, στη συνέχεια να δοθεί η άδεια λειτουργίας.
Από την άλλη πλευρά, ήδη αρχίσει να γεννιέται ένα κίνημα ενάντια στο αιολικό πάρκο στο νησί. Η Πρωτοβουλία κατοίκων ενάντια στην κατασκευή Αιολικού Πάρκου διεξάγει κάθε εβδομάδα προβολές ντοκιμαντέρ και συζητήσεις-συνελεύσεις με τη μαζική συμμετοχή κατοίκων και επισκεπτών του νησιού. Μέχρι στιγμής η επιτροπή κινείται κυρίως στο επίπεδο της ενημέρωσης, ενώ γίνονται προσπάθειες νομικής και επιστημονικής τεκμηρίωσης. Μάλιστα, τα κείμενα έχουν μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες προκειμένου να ενημερωθούν και οι επισκέπτες του νησιού.


Άλλωστε η Σαμοθράκη έχει την ιδιαιτερότητα πως αποτελεί ένα νησί με εναλλακτικό τουρισμό, ήπια τουριστική οικοδόμηση με μικρές μονάδες και επισκέπτες που διατηρούν μία σταθερή σχέση με το νησί. Έτσι, εκτός από την στάση των 2.500 κατοίκων, μια αστάθμητη μεταβλητή είναι και η στάση των επισκεπτών όπου σε πολλές περιπτώσεις έχουν ριζοσπαστικές αναφορές, τόσο πολιτισμικές όσο και πολιτικές.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στα τέλη Αυγούστου ετοιμάζεται ένα μεγάλο φεστιβάλ, όπου αναμένεται να ολοκληρωθεί με διαδήλωση ενάντια στις ανεμογεννήτριες.

«Ανταποδοτικά οφέλη» που τα παίρνει ο αέρας

Ένα επιχείρημα που χρησιμοποιούν όσοι είναι υπέρ της επένδυσης, είναι τα ανταποδοτικά οφέλη, τα οποία επιδρούν και ως μέσο απόσπασης συναίνεσης. Έτσι, ένα από τα μέτρα που προβλέπονται είναι η μείωση του κόστους του ρεύματος κατά 50% για τους κατοίκους του νησιού αλλά και η χρηματοδότηση του Δήμου με περίπου 1 εκ. ευρώ. Πάντως, η Πολιτική Μηχανικός από την Εύβοια Βίκυ Βαρελά ανέφερε ότι τα οικονομικά οφέλη που υπόσχονται οι εταιρείες δεν καταβάλλονται κανονικά διότι δεν προβλέπονται ποινικές κυρώσεις για τους υπόχρεους έναντι της τοπικής κοινωνίας. Αξίζει να σημειωθεί πολλά από τα ανταποδοτικά οφέλη που υπόσχονται οι επενδυτές ελέγχονται για το κατά πόσο μπορούν να υλοποιηθούν ακόμα και σε νομικό επίπεδο (Ν 3851/2010, Άρθρο 7). Η συγκεκριμένη ανάλυση όμως θα υπερέβαινε τα πλαίσια της παρούσας έρευνας.

Επιπλέον, ένα δέλεαρ σε αυτά τα ζητήματα είναι πάντοτε οι θέσεις εργασίας. Όμως με βάση την εμπειρία οι πιο πολλές θέσεις εργασίας είναι στα εργοστάσια στις χώρες κατασκευής των μηχανών. Ακόμα όμως και αν θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας βραχυπρόθεσμα, κατά την κατασκευή, στην συνέχεια όσο οι ανεμογεννήτριες θα δουλεύουν, σχεδόν κανένας εργαζόμενος δεν θα απασχολείται σε αυτές, την ίδια στιγμή που θα έχουν χαθεί θέσεις εργασίας από άλλους τομείς της οικονομίας. Αξίζει να σκεφτεί κανείς ότι στην Δανία που παρήγαγε το 40% της παγκόσμιας ενέργειας από ΑΠΕ, απασχολούνταν μόνο 20.000 εργαζόμενοι, τη στιγμή που στη Σαμοθράκη θα παράγεται συγκριτικά απειροελάχιστη ενέργεια
Αιολικά πάρκα: Ενώνουν την Ελλάδα (εναντίον τους)

Η Σαμοθράκη και το Βέρμιο που αναφέρθηκαν στο παρόν κείμενο είναι μονάχα η κορυφή του παγόβουνου, τη στιγμή που οι βιομήχανοι των ΑΠΕ ετοιμάζονται να επεκταθούν και σε πολλές ακόμα περιοχές (Πήλιο Μάνη, Κρήτη, Εύβοια κ.α.)
Iδιαίτερα γνωστή είχε γίνει η περίπτωση του χωριού Αποπηγαδι στην Κρήτη.


Όλα ξεκινούν με το δασαρχείο που δημοσιεύει τις αποφάσεις χαρακτηρισμού της έκτασης σε περιορισμένης κυκλοφορίας τοπική εφημερίδα άλλου δήμου με αποτέλεσμα οι θιγόμενοι να μην το μάθουν και να μην μπορέσουν να κάνουν την ένσταση που ήθελαν.
Ακόμη και σ’ αυτές τις δημοσιεύσεις το Αποπηγάδι αναφερόταν με τη στρατιωτική ονομασία ως “Στρογγυλή Κορυφή” όνομα παντελώς άγνωστο στους ντόπιους. Έτσι, η προθεσμία πέρασε και το δασαρχείο κήρυξε οριστικά τις επίμαχες εκτάσεις ως δασικές. Στη συνέχεια το γραφείο περιβάλλοντος αρνήθηκε να χορηγήσει αντίγραφο της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στου κατοίκους. Όταν καταφέρνουν να την πάρουν στα χέρια τους διαπιστώνουν ότι η ΜΠΕ, που έχει υποβάλει η εταιρεία και έχει εγκριθεί αναφέρει δυο μεγάλα ψέματα. Πρώτον, ότι η περιοχή δεν είναι προστατευμένη και, δεύτερον, ότι τα εδάφη είναι ασβεστολιθικά άρα δεν υπάρχουν εκτεταμένα υδάτινα αποθέματα. Οι κάτοικοι προσφεύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας και ζητούν την ακύρωση του έργου. Το ΣτΕ διατάσσει την προσωρινή διακοπή των εργασιών. Μερικούς μήνες μετά το ΣτΕ απορρίπτει την προσφυγή και τα έργα συνεχίζονται. Κομβικό ρόλο στην τελική απόφαση του ΣτΕ έπαιξαν οι εκθέσεις κάποιων ειδικών, τις οποίες υπέβαλε η εταιρεία. Οι εκθέσεις αυτές βασίστηκαν σε μελέτες εξ αποστάσεως.

Η αντίσταση των κατοίκων αντιμετωπίστηκε με πάνω από 60 συλλήψεις ανθρώπων που τελικά αθωώθηκαν, ενώ έχουμε περιπτώσεις όπου η αστυνομία εισέβαλε σε σπίτια δίχως να έχει ένταλμα.


Μέρος αυτών που αντιδρούσαν δέχτηκαν τραμπουκισμούς από αγνώστους, ενώ το δασαρχείο υπέβαλε μήνυση για «παράνομη δενδροφύτευση» σε κάτοικους που προσπάθησαν να φυτέψουν δέντρα σε χώρο που είχε αποψιλώσει η εταιρεία
Προκειμένου να αποκλειστεί κάθε πρόσβαση, η εξουσία απαγορεύει ακόμη και το μάζεμα ρίγανης, ραδικιών και λοιπών εδώδιμων χόρτων και βοτάνων, με το αιτιολογικό τής… προστασίας τού φυσικού κάλλους τής περιοχής!!
Στη συνέχεια η εταιρεία άνοιξε δρόμο όπου το πλάτος του ξεπερνούσε τα 10 μέτρα και σε πολλά σημεία του έφτανε και τα 12, ενώ μπάζα πετάχτηκαν στις διπλανές χαράδρες.



Ύστερα τα επιχειρηματικά σχέδια βάζουν στο παιχνίδι του κέρδους και το νερό,
Έτσι, η δεύτερη ΜΠΕ της ίδιας εταιρείας, σε πλήρη αντίθεση με την προηγούμενη, παρ’ ότι είναι υπογραμμένη από τον ίδιο μηχανικό, καθώς παρουσιάζει το Αποπηγάδι ως περιοχή με πολλά νερά, άρα κατάλληλη για την επένδυση!
Μια επένδυση που προβλέπει το στράγγισμα σχεδόν του Αποπηγαδιού, είτε με γεωτρήσεις είτε με απάντληση των ρεμάτων.
Ιδιαίτερα γνωστή είναι και η περίπτωση του Κώστα Πενταράκη ο οποίος ήταν διδάκτωρ δασολόγος που πρόβαλε ισχυρές αντιστάσεις στην αδειοδότηση της εταιρείας. Μόλις απορρίπτει την δεύτερη ΜΠΕ το δασαρχείο τον απομακρύνει από τη θέση του. Αυτός συνεχίζει από διαφορετικά πόστα να αντιτίθεται στην επιχείρηση. Τον Μαίο του 2010 εντοπίζεται το αυτοκίνητό του στο βάθος μιας χαράδρας σε τελείως αντίθετη κατεύθυνση απ’ αυτήν όπου υποτίθεται πως πήγαινε.

Ο θάνατός του παραμένει για πολλούς ένα άλυτο μυστήριο, μέχρι και σήμερα. Η αστυνομία έκλεισε τον φάκελο, μιλώντας για ατύχημα ή αυτοκτονία…

Πολύ χαρακτηριστική για το τι εκτυλίχθηκε στα βουνά της Κρήτης σε διάφορες περιπτώσεις και επενδύσεις είναι η μαρτυρία του Φραγκού Παναγιωτάκη στον «Ασκό του Αιόλου». Ο συνταξιούχος από την Κρήτη κατήγγειλε πως «Βάλανε ροπαλοφόρους και τραμπούκους και πήγαν να μου σκοτώσουν τον γιό μου. Τον ένα του σπάσανε τα πλευρά. Και τον άλλον πήγαν με μία κατσούνα να τον σκοτώσουν. Προλάβανε δυο παλικάρια και πιάσανε την κατσούνα»

Άξια αναφοράς είναι αναμφισβήτητα και η περίπτωση της Μάνης όπου σε μια συγκεκριμένη μικρή περιοχή υπάρχουν 96 από τους 118 παραδοσιακούς οικισμούς της Πελοποννήσου, αποτελεί ένα από τα 4 θεσμοθετημένα περάσματα της Ελλάδας για αποδημητικά πουλιά, είναι ειδικά προστατευόμενη περιοχή και περιοχή Natura αλλά αυτό δεν αποτρέπει τους επενδυτές και το κράτος από το να εγκαταστήσουν εκεί τις κερδοφόρες «οικολογικές» επιχειρήσεις. Μάλιστα πολύ κοντά στο μέρος υπάρχουν τα 4 μοναδικά ζευγάρια Αετογερακίνας στην Ευρώπη, που όπως είδαμε ως πτηνά είναι πολύ πιθανό να κινδυνεύσουν.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι και η περίπτωση της Ικαρίας όπου μετά από χρόνια καθυστέρησης ολοκλήρωσης του έργου, η Ειδική Υπηρεσία Επιθεώρησης Περιβάλλοντος του ΥΠεΚΑ, μετά από καταγγελίες προβαίνει σε αυτοψία όπου όσον διαπιστώνει ότι:Οι εταιρείες απέκρυπταν στοιχεία σχετικά με την πρόκληση ρύπανσης. Όπως ίχνη χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, διενέργεια παράνομης καύσης ελαστικών, φίλτρων λαδιού και σκουπιδιών στην περιοχή Προεσπέρα. Είχαν απορριφθεί χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια που είχαν διαρρεύσει προς το ρέμα
Μεγάλες ποσότητες αδρανών υλικών απορρίπτονταν στη θάλασσα ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας με αποτέλεσμα την καταστροφή του παράκτιου και θαλάσσιου οικοσυστήματος.
Έχουν πραγματοποιηθεί διαπλατύνσεις των δημοτικών οδών και απορρίψεις των εκσκαφών στις παρυφές φαραγγιού. Ενώ επίσης παρατηρήθηκε μία…περίεργη αδράνεια των τοπικών υπηρεσιών. Μια μικρή νίκη πέτυχαν πρόσφατα κάτοικοι του Αγ. Βασιλείου Κρήτης που εμπόδισαν τη διάνοιξη δρόμου για να εγκατασταθούν ΑΠΕ. Ενώ επίσης, μικρές ή μεγάλες νίκες έχουν πετύχει οι κάτοικοι στην Σκύρο, στο Καρπενήσι, στη Άνδρο, την Τήνο και την Ικαρία. Όπως σύμβαίνει βέβαια πάντοτε σε αυτές τις περιπτώσεις, ειδικά σε μνημονιακό καθεστώς, μια νίκη ποτέ δεν είναι αιώνια και αποτελεί πάντοτε διακύβευμα το αν θα μπορέσουν οι αγωνιζόμενοι να διατηρούν την ισχύ του κινήματος και τα κεκτημένα του.


«Πράσινος» καπιταλισμός και επιδοτήσεις στην υγειά των κορόιδων

Στις ΑΠΕ έχουμε ένα πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο. Εταιρείες που με τον κύκλο εργασιών τους, προκαλουν τεράστιες επιπτώσεις στο περιβάλλον, επικαλούνται την οικολογική ευαισθησία, απορροφούν τεράστια ποσά ως επιχορηγήσεις και οικοδομούν αιολικά και υβριδικά πάρκα. Ποσά που στο μεγάλο μέρος τους καλύπτει ο Έλληνας πολίτης από το ειδικό τέλος στον λογαριασμό της ΔΕΗ. Μάλιστα, όπως ανέφερε η Εφημερίδα των Συντακτών, μέσω των υπερτιμολογήσεων οι επιδοτήσεις δεν καλύπτουν το 40-50% της επένδυσης, αλλά κάποιες φορές ξεπερνούν και το 100%.Άλλωστε ήδη η διοίκηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD)ενέκρινε 300 εκατ. ευρώ για επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ελλάδα.
Έτσι, από τη μία εταιρείες του Μπόμπολα προκαλούν όλες εκείνες τις συνέπειες στην Χαλκιδική με την εξόρυξη Χρυσού όπως ο καρκινογόνος αμίαντος που εκλύεται στο περιβάλλον σε τόνος σκόνης, όμως άλλες εταιρείες ίδιων συμφερόντων, ετοιμάζονται να κάνουν…«οικολογικές» επενδύσεις στη Σαμοθράκη και το Βέρμιο.

Ενδιαφέρουσα είναι και η περίπτωση του Μυτιληναίου. Εργοστάσια ιδιοκτησίας του παράγουν αλουμίνιο , απελευθερώνοντας στο περιβάλλον ρύπους ενώ άλλες μονάδες παράγουν ενέργεια καίγοντας φυσικό αέριο που επιβαρύνει επίσης το περιβάλλον. Όμως αυτό δεν εμποδίζει τον ίδιο καπιταλιστή να εκδηλώνει το ενδιαφέρον του για οικολογικές μπίζνες στο Βέρμιο.

«Αντί να δώσει στην μονάδα του την Αλουμίνα της Ελλάδας ρεύμα το οποίο αυτός παράγει με φυσικό αέριο προτίμησε να αλλάξει την άδειά του σε συμπαραγωγού, να δίνει αυτός στη ΔΕΗ ρεύμα το οποίο έφτασε μέχρι 150 ευρώ/ MWH και ο ίδιος να αγοράζει από τη ΔΕΗ 43 ευρώ/MWH και έφτασε τώρα με διοικητική απόφαση του δώσει 36 ευρώ/ MWH. Όταν στη ΔΕΗ το κόστος παρσγωγής είναι 59 ευρώ/MWH.» δήλωσε ο Στέφανος Πράσσος στο ντοκιμαντέρ «Ο ασκός του Αιόλου, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι στην ουσία ο Ελληνικός λαός ο οποίος πληρώνει ακριβά το ρεύμα το πληρώνει για να χρηματοδοτεί τους βιομήχανους.

Σημαντική λεπτομέρεια ότι μία από τις εταιρείες που εμπλέκονται σε πολλές επενδύσεις είναι η EdF, δηλαδή η «Γαλλική ΔΕΗ», η οποία παρότι διατηρεί πολλά πυρηνικά εργοστάσια αυτό δεν την εμποδίζει να κάνει οικολογικές μπίζνες τα βουνά της Κρήτης.

Αξιοσημείωτη είναι αναμφίβολα και η… θεϊκή παρέμβαση που έχει παρατηρηθεί στις πράσινες μπίζνες. Όπως για παράδειγμα στην Σκύρο όπου μαζί με την εταιρεία ENTEKA τα επιχειρηματικά της σχέδια αποπειράθηκε να υλοποιήσε η Μονή «Μεγίστης Λαύρας».

Πολύ ενδιαφέρουσα είναι η παρέμβαση του τότε αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξη Τσίπρα στην Βουλή το 2013, όπου αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «όλα αυτά τα χρόνια οι άδειες παραγωγής ενέργειας, πήγανε στους κολλητούς και στους διαπλεκόμενους». Για να συνεχίσει υπερασπιζόμενος την εταιρεία Deutche Aeolia S.A. η οποία όπως αποκάλυψε ο «Ασκός του Αιόλου» αποτελεί μια εταίρα όπου διαπλέκονται τα συμφέροντα Γερμανικών κεφαλαίων (Deutche Bank κ.α.) και Σωκράτη Κόκκαλη. Έτσι, δεν προκαλεί έκπληξη ότι μονάχα 10 μέρες μετά την εκλογή της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ η συγκεκριμένη επιχείρηση πήρε την άδεια από την ΡΑΕ για εγκατάσταση ανεμογεννητριών. Σημαντική λεπτομέρεια, ότι κατάφερε να πάρει άδεια, σε περιοχή της Πελοποννήσου όπου το δίκτυο είχε ήδη χαρακτηριστεί κορεσμένο…

Ο Μυτιληναίος, ο Μπόμπολας, ο Κόκκαλης, η Deutche Bank και η EDF πράττουν άραγε με σκοπό να σώσουν ντο περιβάλλον; Ας μη γελιόμαστε

Mε αυτόν τον τρόπο το πολύ μεγάλο κεφάλαιο βρίσκει πεδίο κερδοφορίας με την βοήθεια του κράτους ,καταστρέφει τους άλλους τομείς της οικονομίας όπως ο πρωτογενής και τουρισμός ενώ ταυτόχρονα διαλύονται οι όροι επιβίωσης των αυτοαπασχολούμενων και των εργαζόμενων της περιοχής. Τα παραπάνω με διαφορετικές αναλογίες, συμβαίνουν και στις Σκουριές που μόνο που εδώ μιλάμε για μια δραστηριότητα δυνάμει χρήσιμη που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την ανθρωπότητα προκειμένου να απεξαρτηθεί από ρυπογόνες μορφές παραγωγής ενέργειας.
Όμως ούτε αυτό συμβαίνει. Οι ανεμογεννήτριες είναι πηγές τυχαίας, στοχαστικής φύσης: όταν φυσάει, παράγουν ρεύμα όλες μαζί, όταν έχει άπνοια δεν παράγουν τίποτα. Αυτό σε συνδυασμό με την ανελαστικότητα των άλλων μονάδων να αυξομειωθεί η ισχύς τους, καθιστά μεγάλο μέρος της παραγωγής άχρηστο, καθώς δεν μπορεί να περάσει στο δίκτυο ούτε μπορεί να αποθηκευτεί. Αλλά ακόμα και αν κάποιος έπαιρνε την απόφαση να υποβαθμίσει έναν τόπο για να εξάγει ενέργεια, αυτό πάλι δεν συμφέρει, λόγω των απωλειών, όπως φάνηκε και από τον ενταφιασμό του σχεδίου «Ήλιος» παρά τους αρχικούς σχεδιασμούς του Γερμανικού κράτους και τις δηλώσεις του Βολφγκανγκ Σόιμπλε.

Ακόμα όμως και αν τεχνολογία προχωρήσει και η επιστημονική κοινότητα και η κοινωνία κρίνουν ότι τα οφέλη από τις ανεμογεννήτριες είναι μεγαλύτερα από ότι τα κόστη, σύμφωναμε επιστήμονες που μίλησαν στην ΕΦΣΥΝ, προτιμότερο θα ήταν εγκατασταθούν ανεμογεννήτριες σύγχρονης τεχνολογίας, μικρότερης μεν ισχύος, αλλά με άλλα πλεονεκτήματα. Να μην στηρίζονται σε πυλώνες ύψους 80 ή 100 μέτρων αλλά πολύ χαμηλότερους, ούτε να φέρουν έλικες.
Και επίσης το περιστρεφόμενο τμήμα τους έχει σχήμα παρόμοιο με αυτό που έχουν οι περιστρεφόμενες απολήξεις των οικιακών καπνοδόχων. Μόνο που κάτι τέτοιο μπορεί να έχει πολύ μικρότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αλλά δεν θα συνέφερε οικονομικά τους βιομήχανους και τις επενδύσεις τους. Και για αυτό επιλέγουν τις λεγόμενες «βΑΠΕ» δηλαδή τις βιομηχανικές ΑΠΕ.
Έτσι, κάτω από την εκμετάλλευση των μεγάλων επιχειρήσεων όπως είδαμε όχι μόνο δεν σώζεται το περιβάλλον, αλλά αντίθετα προκαλούνται ανεπανόρθωτες βλάβες.
Συνοψίζοντας, η εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας συνοδεύεται πάντοτε από επιχειρήματα για πράσινη και βιώσιμη ανάπτυξη, όμως, με τον τρόπο που υλοποιούνται δεν λαμβάνουν υπόψη ούτε την ιδιαιτερότητα των περιοχών, μα ούτε και τις περιβαλλοντικές και οικονομικές συνέπειες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, οι επιχειρήσεις να αντιβαίνουν τελικά στον διακηρυγμένο στόχο τους. Έτσι, αντί να δημιουργούνται Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αποκεντρωμένες σε μικρούς αριθμούς ανά περιοχή, λίγοι κρατικοδίαιτοι βιομήχανοι και εργολάβοι εμπορεύονται ενέργεια μετατρέποντας νησιά και βουνά σπάνιας ομορφιάς σε απέραντες τσιμεντένιες μπαταρίες.

Σημειώσεις

[1] Συνέχεια της δήλωσης Στ. Πράσσου. «μιλάω για 3MW αλλά δεν ξέρω στη Σαμοθράκη όπως και στο Βέρμιο ίσως βάλουν των 2MW άρα αντίστοιχα μειώνεται το ύψος και το βάρος και το τσιμέντο»

[2] Αν το αιολικό είναι πάνω από 60 MW, ή πάνω από 30 MW αλλά σε περιοχή Νατούρα ή η απόσταση της γραμμής υψηλής τάσης πάνω από 20 χλμ., αποφασίζει το υπουργείο Περιβάλλοντος


Χρήστος Αβραμίδης

Ανεμογεννήτριες: Γιατί αντιστέκονται οι κάτοικοι και τις ποθούν οι εργολάβοι;

Νησιά, βουνά, περιοχές μεγάλου φυσικού κάλλους βρίσκονται στο στόχαστρο μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και τη δημιουργία αιολικών πάρκων που μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά και σταδιακά να αντικαταστήσουν την παραγόμενη ενέργεια από τις συμβατικές πηγές, του λιγνίτη και του πετρελαίου, που έχουν ήδη αποβεί καταστροφικές για το περιβάλλον.
Ωστόσο παρά το γεγονός ότι οι σχεδιασμοί για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) συχνά συνοδεύονται από την ρητορική της πράσινης και βιώσιμης ανάπτυξης, δεν λαμβάνουν υπόψη τους ούτε την φέρουσα ικανότητα των περιοχών αλλά ούτε τις περιβαλλοντικές συνέπειες, αντιβαίνοντας τον αρχικό τους στόχο. Παράλληλα λαμβάνουν την μορφή φαραωνικών έργων χωρίς αντίστοιχα να προσφέρουν τα αντίστοιχα ενεργειακά και οικονομικά οφέλη για τους κατοίκους των περιοχών.

Στο Βέρμιο, ένα όμορφο βουνό με πλούσια βιοποικιλότητα, εταιρείες όπως η ACCIONA ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, η RENEX Αιολική, η TEΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ και η ΕΛΛΑΚΤΩΡ έχουν αδειοδοτηθεί για να εγκαταστήσουν ανεμογεννήτριες συνολικής ισχύος 695 MW καθιστώντας το Βέρμιο Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας, το δεύτερο σε όλη την Ελλάδα, σε μια περιοχή υποπολλαπλάσια σε έκταση από τις ήδη θεσμοθετημένες.

Συγκεκριμένα η αδειοδότηση αφορά 155 Α/Γ, 465 MW της ACCIONA ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. στο Βέρμιο, συν 20 MW της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, συν 40 MW της ΕΛΛΑΚΤΩΡ, συν 170 MW της RENEX Αιολική Βερμίου, δηλαδή συνολικά πάνω από 200 ανεμογεννήτριες με 695 MW ισχύ στην ίδια περιοχή, την κορυφογραμμή του Βερμίου σε μια έκταση δασωμένη που ανήκει σε τρεις δήμους: Βέροιας, Νάουσας και Εορδαίας. Το εμβαδόν που θα καλυφθεί είναι 96 χιλ στρέμματα εκ των οποίων τα 2,5 χιλ στρέμματα είναι οι ανεμογεννήτριες.

Σε αναμονή στην Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες, αιτήματα και άλλων εταιρειών πράγμα που σημαίνει ότι συνολικά στο Βέρμιο θα εγκατασταθούν ανεμογεννήτριες συνολική ισχύος περίπου 1000 MW.

Να αναφερθεί ότι η αδειοδότηση της ACCIONA ισπανικών συμφερόντων έγινε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος επί υπουργίας Μανιάτη το 2014 ενώ οι υπόλοιπες εταιρείες αδειοδοτήθηκαν τον επόμενο χρόνο. Μέχρι στιγμής δεν έχουν λάβει άδεια εγκατάστασης αλλά αυτό δεν εμποδίζει τις εταιρείες να ξεκινήσουν τις εργασίες. Η TERNA έχει ξεκινήσει ήδη εργασίες για την τοποθέτηση των 20 ανεμογεννητριών.

Ήδη το 2009-2010 υπήρξε μια πρώτη εγκατάσταση ανεμογεννητριών, πράγμα που προκάλεσε την αντίδραση διαφόρων φορέων και συλλόγων της περιοχής (π.χ. του ΤΕΕ συλλόγων ορειβατών, ενεργών πολιτών, φίλων του δάσους κ.α.). Στη συνέχεια οι επιδοτήσεις για ΑΠΕ παρουσίασαν πτώση μαζί με το ενδιαφέρον των εταιρειών να προχωρήσουν στην επένδυση, το οποίο, όμως, αναζωπυρώθηκε το τελευταίο διάστημα.

Συλλογικότητες της περιοχής (ο ορειβατικός σύλλογος και η Ανεξάρτητη Πρωτοβουλία Νάουσας) διοργάνωσαν στις 26 Ιουνίου ενημερωτική εκδήλωση όπου έγινε μια κατατοπιστική συζήτηση σχετικά με τις επιπτώσεις της εγκατάστασης ανεμογεννητριών που λαμβάνει διαστάσεις φαραωνικού έργου ενώ το θέμα του αιολικού πάρκου Βερμίου απασχόλησε και την Αντιπροσωπία του ΤΕΕ ΤΚΜ που συνεδρίασε στο Δημαρχείο Βέροιας στις 16 Ιουνίου.

Σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Μια από τις πρώτες επιπτώσεις αν προχωρήσει το σχέδιο με τις ΑΠΕ είναι η αποψίλωση του καταπράσινου βουνού όχι μόνο εξαιτίας της έκτασης που καταλαμβάνουν οι ανεμογεννήτριες αλλά και των συνοδών έργων.

Χαρακτηριστικό είναι, σύμφωνα με την Έφη Παπαγιαννούλη, πολ. μηχανικό και μέλος της ΝΕ του ΤΕΕ Ημαθίας ότι στις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που έχουν εγκριθεί δεν περιγράφονται ή καλύτερα αποκρύπτονται λεπτομέρειες για την έκταση που θα καταλάβουν οι εγκαταστάσεις (υπολογίζεται ότι μόνο ο κεντρικός άξονας της κάθε ανεμογεννήτριας είναι 84 μέτρα χωρίς την τοποθέτηση της φτερωτής η διάμετρος της οποίας είναι 112 μέτρα) αλλά και οι διανοίξεις δρόμων.

Έτσι, σύμφωνα με τα λιγοστά στοιχεία που δίνονται, στην κατασκευή εσωτερικής οδοποιίας για τη διασύνδεση των Α/Γ μήκους 104,5 ΚΜ, προβλέπεται 5 μέτρα πλάτος, ενώ οι διαστάσεις των στοιχείων του εξοπλισμού απαιτούν για την μεταφορά του, τουλάχιστον υπερδιπλάσιο πλάτος δρόμου. Το σύνολο των εκσκαφών του έργου θα είναι 3.280.000 m3 από τα οποία θα περισσέψουν 1.170.000 m3 και θα απαιτηθεί η δημιουργία αποθεσιοθαλάμου για την τοποθέτηση των υλικών της εκσκαφής.

Για την έδραση των Α/Γ θα απαιτηθούν 160.000 τόνοι μπετόν και μετά το τέλος ζωής της δραστηριότητας, η αποκατάσταση του τοπίου στη αρχική κατάσταση είναι αμφίβολη.

“Καταρχήν βρισκόμαστε μπροστά σε μια συνολική αλλαγή του φυσικού τοπίου και στην διατάραξη του οικοσυστήματος της περιοχής. Η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών θα οδηγήσει στην αλλαγή του ανάγλυφου του βουνού. Επιπλέον θα επηρεαστεί η χλωρίδα και η πανίδα της περιοχής με επιπτώσεις στους κτηνοτρόφους και τους μελισσοκόμους (λόγω όχλησης από τους ήχους χαμηλών συχνοτήτων που παράγονται από την λειτουργία των ανεμογεννητριών)” αναφέρει ακόμη η Έφη Παπαγιαννούλη μιλώντας στον ρ/σ Στο Κόκκινο Θεσσαλονίκης.

Η πολιτικός μηχανικός υπογραμμίζει ακόμη ότι η πιθανότητα επηρεασμού ή εξαφάνισης σημείων υδροληψίας που υδροδοτούν τους οικισμούς αλλά και άλλων που χρησιμοποιούνται από κτηνοτρόφους, οι οποίοι βρίσκονται στις περιοχές εγκατάστασης των Α/Γ, είναι αρκετά μεγάλη. Επισημαίνει ακόμη ότι για τις διανοίξεις των δρόμων θα απαιτηθεί ανατίναξη του βραχώδους εδάφους με επιπτώσεις στους υδροφόρους ορίζοντες και γενικότερα την ισορροπία των υπογείων υδάτων, οι οποίες όμως δεν έχουν προσδιοριστεί γιατί δεν υπάρχει υδρογεωλογική μελέτη.

Τεχνολογία παρωχημένη με μικρή απόδοση και ελάχιστα ανταποδοτικά οφέλη

“Κανένας δεν είναι αντίθετος στο γενικό στόχο των ΑΠΕ” ξεκαθαρίζει η κα Παπαγιαννούλη. Υπάρχουν όμως τρία προβλήματα στον τρόπο που σχεδιάζονται και εγκαθίστανται. Καταρχήν, όπως εξηγεί, χρησιμοποιείται τεχνολογία παρωχημένη.

“Έχουμε να κάνουμε με τεράστιες ανεμογεννήτριες που δεν απέδωσαν τα προσδοκόμενα. Κάνουν αιολικά πάρκα χρησιμοποιώντας κατά 80% εισαγόμενη τεχνολογία. Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι δημιουργούνται τεράστια φαραωνικά έργα σε μια μικρή έκταση όπως σε αυτή στο Βέρμιο. Διαφορετικό θα ήταν να εγκαθίσταντο 15 ανεμογεννήτριες σε μια περιοχή και 15 σε μια άλλη και άλλο 600 ανεμογεννήτριες στο Βέρμιο, σε ένα βουνό ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Έτσι φορτώντας το βουνό με τόσες ανεμογεννήτριες στην πραγματικότητα δημιουργείται ένα ηλεκτρικό πάρκο και όχι ένα αιολικό υπό την έννοια της βιομηχανικής ζώνης που καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον” σημειώνει.

Επιπλέον, συνεχίζει, γίνεται μια τεράστια παρέμβαση στην περιοχή με μικρό ανταποδοτικό όφελος για την περιοχή. Χαρακτηριστικό είναι ότι η ACCIONA που έχει στο σχεδιασμό της και τις περισσότερες ανεμογεννήτριες αναφέρει ως ανταποδοτικό όφελος μόνο 27 θέσεις μόνιμης εργασίας. Σε χρήματα το ανταποδοτικό όφελος αντιστοιχεί, σύμφωνα με την ΜΠΕ, σε 800.000 ευρώ που θα μοιραστεί στους τρεις δήμους το οποίο προϋπολογίζεται με λάθος απόδοση (οι εταιρείες θεωρούν ότι θα αποδίδουν το 50% ενώ στην πραγματικότητα αποδίδουν το 25% της ονομαστικής ισχύος). Οι εταιρείες υποστηρίζουν ακόμη ότι θα υπάρχει κέρδος από το χρηματιστήριο των ρύπων (διοξείδιο του άνθρακα) που από την ευρωπαϊκή εμπειρία έχει αποδειχτεί ότι δεν είναι τόσο μεγάλο (είναι το 1/4 από αυτό που αναφέρουν οι εταιρείες).
Μεγάλα τα κέρδη των εταιρειών

Από την πλευρά του ο Στέργιος Μποζίνης, μηχανικός, κάτοικος Βέροιας και μέλος της Ριζοσπαστικής Πρωτοβουλίας Μηχανικών μιλώντας στον ρ/σ Στο Κόκκινο Θεσσαλονίκης σημειώνει ότι η εγκατεστημένη ισχύς όλων των μορφών ενέργειας στην Ελλάδα είναι 17.500 MW, από αυτές οι 5.500 είναι ΑΠΕ και από αυτές τα 2.100 είναι αιολική ενέργεια και τα υπόλοιπα φωτοβολταϊκά και βιομάζα. Στο ενεργειακό μας σύστημα το 30% αφορά λιγνίτες (από 70% που ήταν η συμμετοχή του στο ενεργειακό μείγμα), 12% υδροηλεκτρικά και το υπόλοιπο εισαγόμενο φυσικό αέριο.

«Οι ΑΠΕ είναι ένα σύστημα που κανείς δεν το απορρίπτει, αλλά οι σημερινές ΑΠΕ είναι παλιάς γενιάς και ασύγχρονες με το δίκτυο που δεν μπορεί σωστά να τις υποδεχτεί, το πρόβλημα είναι τεχνικό. Ειδικά οι ανεμογεννήτριες δεν έχουν ένα σταθερό ρυθμό εισόδου. Την στιγμή που τις χρειαζόμαστε δεν υπάρχουν ή όταν φυσάει πολύ και πάλι δεν μπορούν να μπουν στο σύστημα γιατί δεν χρειάζεται τόση ενέργεια και τις απορρίπτει» εξηγεί προβλέποντας ότι στο μακρινό μέλλον ενδεχομένως να είναι δυνατή η αποθήκευση ενέργειας που θα συνιστούσε μία λύση σε τεχνικό επίπεδο.

Ο κ. Μποζίνης υποστηρίζει ακόμη ότι από οικονομική άποψη η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές δεν έχει φτάσει ακόμα στο σημείο να μπορεί να ανταγωνιστεί τις μεγάλες μονάδες παραγωγής, με αποτέλεσμα να απαιτείται επιχορήγηση από το κράτος για να καταστεί βιώσιμη η επένδυση σε αυτές.

«Οι τιμές, όμως, που πληρώνουμε στην Ελλάδα είναι υπερβολικές έως τερατώδεις. Από 100- 300 € τη μεγαβατώρα, όταν το ρεύμα της ΔΕΗ από λιγνίτη μας κοστίζει 50 € τη μεγαβατωρα! Μάλιστα οι ίδιοι ιδιώτες που έχουν τις ΑΠΕ εξαναγκάζουν τη ΔΕΗ να τους πουλά κάτω του κόστους στα 37.7 € τη μεγαβατώρα μέσω των ΝΟΜΕ και να το μεταπωλούν ή και να το εξάγουν, κερδοσκοπώντας και φέρνοντας σε οικονομική ασφυξία τη ΔΕΗ με αθέμιτο τρόπο» λέει συγκεκριμένα.

«Να ληφθεί υπόψη ότι όταν οι ΑΠΕ εισέρχονται ταυτόχρονα στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ περικόπτονται, δηλαδή απορρίπτεται το φορτίο τους που τυχαία θέλει να εισέλθει στο σύστημα με κίνδυνο μπλακ άουτ, αποζημιώνονται αδρά από τη τσέπη του καταναλωτή» προσθέτει.

Το σημαντικότερο πρόβλημα όμως, σύμφωνα και με τον κ. Μποζίνη, είναι ο φαραωνικός σχεδιασμός του έργου και η ανισοκατανομή των εγκαταστάσεων στην χώρα, ενδεικτικό είναι ότι όταν το σύνολο των εγκεκριμένων ΑΠΕ ανέρχεται για όλη την Ελλάδα στις 5.000 MW μόνο στο Βέρμιο θα εγκατασταθούν μονάδες 1.000 MW.

Σε βιομηχανία ΑΠΕ μετατρέπεται και η Σαμοθράκη

Ανησυχία και φόβους έχει προκαλέσει στους κατοίκους της Σαμοθράκης το σχέδιο τοποθέτησης 39 ανεμογεννητριών στις περιοχές Αμόνι και Λουλούδι, στην δεύτερη ψηλότερη κορυφή στο όρος Σάος προκειμένου να δημιουργηθεί μια βιομηχανία ΑΠΕ συμφερόντων Μπόμπολα και Κοπελούζου.

Για να τοποθετηθούν οι γιγάντιες ανεμογεννήτριες των 90 μέτρων, πρέπει αρχικά να διανοιχθούν δρόμοι 30 και 40 μέτρων που θα οδηγούν στις κορυφές, και αφού συμβεί αυτό θα τοποθετηθούν τσιμεντένιες βάσεις ενός τόνου και τριακοσίων κιλών για κάθε μία από αυτές, δηλαδή 47 τόνους μπάζα πάνω στις βουνοκορφές.

Ο Γιώργος Μασκαλίδης, αντιπρόεδρος του συλλόγου «Βιώσιμη Σαμοθράκη» και τεχνολόγος δασοπόνος υπενθύμισε μιλώντας Στο Κόκκινο Θεσσαλονίκης ότι η πράξη χαρακτηρισμού της περιοχής από το δασαρχείο της περιοχής έγινε τον Δεκέμβριο του 2016 χωρίς κανένας κάτοικος να έχει ενημέρωση για την δυνατότητα προσφυγής σε διάστημα 30 ημερών. Ο αποχαρακτηρισμός έγινε χωρίς να έχει προηγηθεί διαβούλευση, η έγκριση από την ΡΑΕ έχει ήδη δοθεί από το 2015 ενώ ακόμη δεν έχει εγκριθεί η ΜΠΕ έτσι ώστε να γνωρίζουν οι κάτοικοι με στοιχεία τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και γενικότερα στη ζωή τους.
«Αυτό που έγινε, ήταν μετά από προτροπή του δημάρχου να έρθουν στο νησί εκπρόσωποι της εταιρείας στο τέλος του Ιουνίου και να ενημερώσουν τους κατοίκους για το τι πρόκειται να γίνει, η ενημέρωση είχε πολλά κενά και καμία δέσμευση εκ μέρους της εταιρείας» αναφέρει ακόμη ο κ.Μασκαλίδης.

Στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εγκατάστασης των ανεμογεννητριών στο νησί συμπεριλαμβάνεται και στην περίπτωση αυτή, η αποψίλωση του δάσους και της θαμνώδους βλάστησης σε υψόμετρο 1.100 με 1.400 μέτρων σε μια περιοχή Natura με επίσης πλούσια βιοποικιλότητα. Ανεπηρέαστος δεν θα μείνει ο υδροφόρος ορίζοντας αλλά και οι πηγές της Σαμοθράκης πολλές από τις οποίες είναι επισκέψιμες από κόσμο.

«Να σημειωθεί ότι η ΡΑΕ κατατάσσει το συγκεκριμένο έργο στην κατηγορία των ανεμογεννητριών και υβριδικών πάρκων. Αυτό σημαίνει ότι αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο να γίνει επέκταση σε υβριδικό πάρκο το οποίο συνιστά έναν ταμιευτήρα- υδροηλεκτρικό εργοστάσιο που ανακυκλώνει το νερό των επιφανειακών υδάτων. Σε κάθε περίπτωση θα αντληθούν τεράστιες ποσότητες νερού την στιγμή που η Σαμοθράκη αρχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα λειψυδρίας και υδροδότησης οικισμών» τονίζει ακόμη ο κ. Μπασκαλίδης διερωτώμενος «Δεδομένου ότι βρισκόμαστε σε μια έντονη σεισμική ζώνη καθώς το ρήγμα της Ανατολίας περνάει από την Σαμοθράκη και την Ίμβρο πως διασφαλίζεται η ασφάλεια της εγκατάστασης;».

Για την Σαμοθράκη η σχέση κόστους -οφέλους αποβαίνει αρνητική για την τοπική κοινωνία καθώς η εταιρεία ούτε για θέσεις εργασίας δεσμεύεται ούτε φυσικά η εγκατάσταση Α/Γ θα βοηθήσει στην ενεργειακή επάρκεια του νησιού σε περίπτωση ανάγκης.

Όσον αφορά στο πρώτο θέμα η εταιρεία υποσχέθηκε ότι θα δημιουργηθούν 300 θέσεις εργασίας την περίοδο της κατασκευής του αιολικού πάρκου, συνήθως όμως τα συνεργεία των εταιρειών είναι όλα εξειδικευμένα και από τη χώρα κατασκευής των ανεμογεννητριών, Γερμανία, Γαλλία κ.α

Σχετικά με το δεύτερο, το νησί ηλεκτροδοτείται από την Αλεξανδρούπολη• αν το αιολικό πάρκο δεν συνδέεται απευθείας στο δίκτυο του νησιού όταν θα υπάρχει πρόβλημα στη σύνδεση με την Αλεξανδρούπολη δεν θα υπάρχει και η δυνατότητα υποστήριξης.

Η Σαμοθράκη θα λάβει το 3% του τζίρου της παραγόμενης ενέργειας που υπολογίζεται περίπου στο 1 εκ. 50 χιλ το χρόνο και θα κατευθύνεται 1% στους κατοίκους μέσω των λογαριασμών, 1,3% στο δήμο και 0,7% στο Πράσινο Ταμείο.
“Πρέπει να λάβουμε όμως υπόψη μας ότι δεν είναι σταθερή η παραγωγή της ενέργειας και άρα ο τζίρος, συνεπώς δεν είναι σίγουρο τι τελικά θα λαμβάνει το νησί” σημειώνει ακόμη ο κ. Μπασκαλίδης επισημαίνοντας ότι ο νόμος μειονεκτεί ως προς το μικρό ποσοστό που δίνεται ως κέρδος στην τοπική κοινωνία.

Οι κάτοικοι δεν τάσσονται ενάντια στις ΑΠΕ αναφέρει ακόμη, ωστόσο επισημαίνει ότι «πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη το περιβαλλοντικό κόστος και τα οφέλη για την τοπική κοινωνία. Αν οι ανάγκες της Σαμοθράκης ανέρχονται το καλοκαίρι 6 MW θα μπορούσαμε να έχουμε μικρότερες και λιγότερες γεννήτριες 15 MW».

«Καταλαβαίνουμε ότι δεν πρέπει να θυσιάζεται η Πτολεμαΐδα για να έχουμε το φορτίο βάσης, από λιγνίτη και πετρέλαιο, πρέπει να δούμε σαν πολιτεία την βιωσιμότητα όλων αυτών των πηγών. Δεν μπορούμε να έχουμε υπέρμετρες ανάγκες, δηλαδή να ξοδεύουμε αλόγιστα το ρεύμα και μετά να αυξάνουμε τις ανάγκες μας με αντίστοιχα φαραωνικά έργα για να ανταπεξέλθουμε. Πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας και στο νησί αλλιώς μιλάμε για ένα πηγάδι δίχως πάτο» καταλήγει.

Για το ζήτημα αυτό έχει δημιουργηθεί στο νησί η Πρωτοβουλία κατοίκων ενάντια στην κατασκευή αιολικού πάρκου η οποία σε σχετική ανακοίνωσή της τονίζει μεταξύ άλλων:

«Πίσω από ωραίες λέξεις είναι τεράστιες μπίζνες, σε βάρος της φύσης, για την εκμετάλλευση των πρώτων υλών και των ανθρώπων. Αυτό που, ίσως, προβάλλουν είναι αντισταθμιστικά μέτρα τα οποία στόχο θα έχουν το διχασμό της τοπικής κοινωνίας και με τη τακτική του ΄΄διαίρει και βασίλευε΄΄, πατώντας στα υπαρκτά και εκβιαστικά βιοποριστικά ζητήματα που ο καθένας/καθεμία αντιμετωπίζει, θα προσφέρουν ψίχουλα σε σχέση με την υφαρπαγή του τοπικού μας πλούτου, που δεν είναι άλλος από το βουνό μας, τον αέρα μας, τον ήλιο μας, τις βάθρες μας, τα ιαματικά λουτρά μας, τα νερά μας».

«Σε αντίποδα της αλόγιστης και μεγάλης έκτασης παραγωγής ενέργειας μπορούμε έστω και αυτή τη στιγμή να εκπονηθούν μελέτες και να γίνει εγκατάσταση ΑΠΕ που να καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες του νησιού, με μικρές μονάδες ανά χωριό και με ήπιες μορφές που θα σέβονται τη φύση, τα πουλιά, τα ζώα, τη βλάστηση, που δε θα δημιουργούν οπτική και ηχητική ρύπανση, που θα διαφημίζουν και θα προβάλλουν το τόπο μας, διαφυλάσσοντας και προστατεύοντας το νησί, προκειμένου να το παραδώσουμε στις επόμενες γενιές καλύτερο από ότι το βρήκαμε και όχι ως ένα Eldorado ΑΠΕ».


Σταυρούλα Πουλημένη

Αιολικά πάρκα : Πράσινη ανάπτυξη ή ένα Eldorado ΑΠΕ;

Η Κατερίνη έχει την χαρά να είναι φέτος η πόλη που θα φιλοξενήσει την 24η Πανελλαδική Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και χειροτεχνίας , με παραγωγούς και χειροτέχνες από όλη την χώρα και σας προσκαλεί τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου (29-30/9&1/10) στο δημοτικό πάρκο Κατερίνης.
Αυτό-οργάνωση και άμεση δημοκρατία, προώθηση της μικρής παραγωγής, οικοτεχνία και μεταποίηση με παραδοσιακές μεθόδους, βιοποικιλότητα, δίκαιο εμπόριο, εναλλακτικές μορφές ενέργειας, παραδοσιακές χρήσεις των βοτάνων με θεραπευτική και καλλυντική δράση, φυσική δόμηση είναι όσα εστιάζουν οι στόχοι και οι δράσεις των διοργανωτών και συμμετεχόντων στην Πανελλαδική Γιορτή οικολογικής Γεωργίας και χειροτεχνίας, ως απάντηση στο σύγχρονο βιομηχανοποιημένο μοντέλο ανάπτυξης. 


Ζούμε το αύριο σήμερα!

Για μια αυτό-οργανωμένη, αυτάρκη 
και αμεσο-δημοκρατική κοινωνία .

Όλες οι εργασίες για την διοργάνωση γίνονται εθελοντικά από τους ίδιους τους συμμετέχοντες . Η πρότασή μας είναι ουσιαστικά ένας άλλος τρόπος ζωής και παραγωγής, ενάντια στη λεηλασία της Γης, στην καταστροφή του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
Τα κεντρικά προ τάγματα κάθε Γιορτής είναι: η άμεση σχέση μεταξύ παραγωγών και πολιτών χωρίς τη μεσολάβηση τρίτων, η υποστήριξη των μικρών παραγωγών, το μοίρασμα των γνώσεων και των εμπειριών και η προώθηση της οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας.
Η Γιορτή διοργανώνεται απ’ τους ίδιους τους παραγωγούς και προτάσσει τα συνεργατικά αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα ως απάντηση στην ανεργία και την εργασιακή εκμετάλλευση.

Η ζωή δεν είναι εμπόρευμα.
Είναι χαρά, είναι δημιουργία, είναι συνεργασία, είναι γιορτή.
Το πρόγραμμα της Γιορτής διαμορφώνεται και θα οριστικοποιηθεί σε λίγες ημέρες. Συνοπτικά για κάθε ημέρα θα περιλαμβάνει:
– Ενδιαφέρουσες κεντρικές και επιμέρους ομιλίες – Πολλά εργαστήρια από συμμετέχοντες παραγωγούς και χειροτέχνες – Ανταλλακτικό παζάρι – Δραστηριότητες για μικρά παιδιά – Συναυλίες και όλα αυτά με ΕΙΣΟΔΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗ


Οι γιορτές οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας είναι μια υπέροχη ευκαιρία στο να δημιουργήσουμε γέφυρες μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών, μεταξύ παράλληλων ομάδων, μεταξύ αλληλέγγυων ανθρώπων.
Στηρίζουν την άμεση σχέση παραγωγού – καταναλωτή, την καθαρή και ποιοτική τροφή για όλους, την τοπικότητα των προϊόντων, την ανασύνδεση του ανθρώπου με την κοινωνία και την φύση, και την αποσύνδεση μας από τη βιομηχανοποίηση και από τη σκληρή εμπορευματοποίηση των πάντων.
Δεν έχουμε καμία σχέση με εκθέσεις βιολογικών προϊόντων κερδοσκοπικού χαρακτήρα που προβάλλουν το σύγχρονο «πράσινο» καπιταλισμό όπου μεγάλες εταιρίες με γνώμονα το κέρδος ανακαλύπτουν μια νέα αγορά για να αυξήσουν ακόμα περισσότερο τα πλούσια κέρδη τους.
Η ειλικρινή ανάγκη να μείνουμε άνθρωποι σε σχέσεις εμπιστοσύνης, ελευθερίας, αλληλεγγύης και αρμονίας, απειλείται από το ψυχρό καθεστώς με την άδικη νομοθεσία που καταστρέφει, ελέγχει και καταδυναστεύει κάθε καλή δημιουργία, μαζί με την δική σου ενεργή συμμετοχή μπορούμε να ανοίξουμε νέους δρόμους, να φέρουμε τον καλύτερο κόσμο που οραματιζόμαστε πιο κοντά μας.
Εμείς έχουμε την δύναμη της αλλαγής, με τις σκέψεις και με τα λόγια, με τις πράξεις και με τις επιλογές μας διαμορφώνουμε αυτό που ζούμε είναι χρέος μας να στηρίξουμε την Ελληνική παραγωγή και των Ελληνικό πλούτο

Κατερίνη
29 Σεπτεμβρίου – 1 Οκτωβρίου 2017

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΣΠΟΡΩΝ

24η Πανελλαδική Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας & Χειροτεχνίας Κατερίνης

Η Κατερίνη έχει την χαρά να είναι φέτος η πόλη που θα φιλοξενήσει την 24η Πανελλαδική Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και χειροτεχνίας , με παραγωγούς και χειροτέχνες από όλη την χώρα και σας προσκαλεί τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου (29-30/9&1/10) στο δημοτικό πάρκο Κατερίνης.
Αυτό-οργάνωση και άμεση δημοκρατία, προώθηση της μικρής παραγωγής, οικοτεχνία και μεταποίηση με παραδοσιακές μεθόδους, βιοποικιλότητα, δίκαιο εμπόριο, εναλλακτικές μορφές ενέργειας, παραδοσιακές χρήσεις των βοτάνων με θεραπευτική και καλλυντική δράση, φυσική δόμηση είναι όσα εστιάζουν οι στόχοι και οι δράσεις των διοργανωτών και συμμετεχόντων στην Πανελλαδική Γιορτή οικολογικής Γεωργίας και χειροτεχνίας, ως απάντηση στο σύγχρονο βιομηχανοποιημένο μοντέλο ανάπτυξης. 


Ζούμε το αύριο σήμερα!

Για μια αυτό-οργανωμένη, αυτάρκη 
και αμεσο-δημοκρατική κοινωνία .

Όλες οι εργασίες για την διοργάνωση γίνονται εθελοντικά από τους ίδιους τους συμμετέχοντες . Η πρότασή μας είναι ουσιαστικά ένας άλλος τρόπος ζωής και παραγωγής, ενάντια στη λεηλασία της Γης, στην καταστροφή του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
Τα κεντρικά προ τάγματα κάθε Γιορτής είναι: η άμεση σχέση μεταξύ παραγωγών και πολιτών χωρίς τη μεσολάβηση τρίτων, η υποστήριξη των μικρών παραγωγών, το μοίρασμα των γνώσεων και των εμπειριών και η προώθηση της οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας.
Η Γιορτή διοργανώνεται απ’ τους ίδιους τους παραγωγούς και προτάσσει τα συνεργατικά αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα ως απάντηση στην ανεργία και την εργασιακή εκμετάλλευση.

Η ζωή δεν είναι εμπόρευμα.
Είναι χαρά, είναι δημιουργία, είναι συνεργασία, είναι γιορτή.
Το πρόγραμμα της Γιορτής διαμορφώνεται και θα οριστικοποιηθεί σε λίγες ημέρες. Συνοπτικά για κάθε ημέρα θα περιλαμβάνει:
– Ενδιαφέρουσες κεντρικές και επιμέρους ομιλίες – Πολλά εργαστήρια από συμμετέχοντες παραγωγούς και χειροτέχνες – Ανταλλακτικό παζάρι – Δραστηριότητες για μικρά παιδιά – Συναυλίες και όλα αυτά με ΕΙΣΟΔΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗ


Οι γιορτές οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας είναι μια υπέροχη ευκαιρία στο να δημιουργήσουμε γέφυρες μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών, μεταξύ παράλληλων ομάδων, μεταξύ αλληλέγγυων ανθρώπων.
Στηρίζουν την άμεση σχέση παραγωγού – καταναλωτή, την καθαρή και ποιοτική τροφή για όλους, την τοπικότητα των προϊόντων, την ανασύνδεση του ανθρώπου με την κοινωνία και την φύση, και την αποσύνδεση μας από τη βιομηχανοποίηση και από τη σκληρή εμπορευματοποίηση των πάντων.
Δεν έχουμε καμία σχέση με εκθέσεις βιολογικών προϊόντων κερδοσκοπικού χαρακτήρα που προβάλλουν το σύγχρονο «πράσινο» καπιταλισμό όπου μεγάλες εταιρίες με γνώμονα το κέρδος ανακαλύπτουν μια νέα αγορά για να αυξήσουν ακόμα περισσότερο τα πλούσια κέρδη τους.
Η ειλικρινή ανάγκη να μείνουμε άνθρωποι σε σχέσεις εμπιστοσύνης, ελευθερίας, αλληλεγγύης και αρμονίας, απειλείται από το ψυχρό καθεστώς με την άδικη νομοθεσία που καταστρέφει, ελέγχει και καταδυναστεύει κάθε καλή δημιουργία, μαζί με την δική σου ενεργή συμμετοχή μπορούμε να ανοίξουμε νέους δρόμους, να φέρουμε τον καλύτερο κόσμο που οραματιζόμαστε πιο κοντά μας.
Εμείς έχουμε την δύναμη της αλλαγής, με τις σκέψεις και με τα λόγια, με τις πράξεις και με τις επιλογές μας διαμορφώνουμε αυτό που ζούμε είναι χρέος μας να στηρίξουμε την Ελληνική παραγωγή και των Ελληνικό πλούτο

Κατερίνη
29 Σεπτεμβρίου – 1 Οκτωβρίου 2017

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΣΠΟΡΩΝ

24η Πανελλαδική Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας & Χειροτεχνίας Κατερίνης

Η Κατερίνη έχει την χαρά να είναι φέτος η πόλη που θα φιλοξενήσει την 24η Πανελλαδική Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και χειροτεχνίας , με παραγωγούς και χειροτέχνες από όλη την χώρα και σας προσκαλεί τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου (29-30/9&1/10) στο δημοτικό πάρκο Κατερίνης.
Αυτό-οργάνωση και άμεση δημοκρατία, προώθηση της μικρής παραγωγής, οικοτεχνία και μεταποίηση με παραδοσιακές μεθόδους, βιοποικιλότητα, δίκαιο εμπόριο, εναλλακτικές μορφές ενέργειας, παραδοσιακές χρήσεις των βοτάνων με θεραπευτική και καλλυντική δράση, φυσική δόμηση είναι όσα εστιάζουν οι στόχοι και οι δράσεις των διοργανωτών και συμμετεχόντων στην Πανελλαδική Γιορτή οικολογικής Γεωργίας και χειροτεχνίας, ως απάντηση στο σύγχρονο βιομηχανοποιημένο μοντέλο ανάπτυξης. 


Ζούμε το αύριο σήμερα!

Για μια αυτό-οργανωμένη, αυτάρκη 
και αμεσο-δημοκρατική κοινωνία .

Όλες οι εργασίες για την διοργάνωση γίνονται εθελοντικά από τους ίδιους τους συμμετέχοντες . Η πρότασή μας είναι ουσιαστικά ένας άλλος τρόπος ζωής και παραγωγής, ενάντια στη λεηλασία της Γης, στην καταστροφή του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
Τα κεντρικά προ τάγματα κάθε Γιορτής είναι: η άμεση σχέση μεταξύ παραγωγών και πολιτών χωρίς τη μεσολάβηση τρίτων, η υποστήριξη των μικρών παραγωγών, το μοίρασμα των γνώσεων και των εμπειριών και η προώθηση της οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας.
Η Γιορτή διοργανώνεται απ’ τους ίδιους τους παραγωγούς και προτάσσει τα συνεργατικά αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα ως απάντηση στην ανεργία και την εργασιακή εκμετάλλευση.

Η ζωή δεν είναι εμπόρευμα.
Είναι χαρά, είναι δημιουργία, είναι συνεργασία, είναι γιορτή.
Το πρόγραμμα της Γιορτής διαμορφώνεται και θα οριστικοποιηθεί σε λίγες ημέρες. Συνοπτικά για κάθε ημέρα θα περιλαμβάνει:
– Ενδιαφέρουσες κεντρικές και επιμέρους ομιλίες – Πολλά εργαστήρια από συμμετέχοντες παραγωγούς και χειροτέχνες – Ανταλλακτικό παζάρι – Δραστηριότητες για μικρά παιδιά – Συναυλίες και όλα αυτά με ΕΙΣΟΔΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗ


Οι γιορτές οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας είναι μια υπέροχη ευκαιρία στο να δημιουργήσουμε γέφυρες μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών, μεταξύ παράλληλων ομάδων, μεταξύ αλληλέγγυων ανθρώπων.
Στηρίζουν την άμεση σχέση παραγωγού – καταναλωτή, την καθαρή και ποιοτική τροφή για όλους, την τοπικότητα των προϊόντων, την ανασύνδεση του ανθρώπου με την κοινωνία και την φύση, και την αποσύνδεση μας από τη βιομηχανοποίηση και από τη σκληρή εμπορευματοποίηση των πάντων.
Δεν έχουμε καμία σχέση με εκθέσεις βιολογικών προϊόντων κερδοσκοπικού χαρακτήρα που προβάλλουν το σύγχρονο «πράσινο» καπιταλισμό όπου μεγάλες εταιρίες με γνώμονα το κέρδος ανακαλύπτουν μια νέα αγορά για να αυξήσουν ακόμα περισσότερο τα πλούσια κέρδη τους.
Η ειλικρινή ανάγκη να μείνουμε άνθρωποι σε σχέσεις εμπιστοσύνης, ελευθερίας, αλληλεγγύης και αρμονίας, απειλείται από το ψυχρό καθεστώς με την άδικη νομοθεσία που καταστρέφει, ελέγχει και καταδυναστεύει κάθε καλή δημιουργία, μαζί με την δική σου ενεργή συμμετοχή μπορούμε να ανοίξουμε νέους δρόμους, να φέρουμε τον καλύτερο κόσμο που οραματιζόμαστε πιο κοντά μας.
Εμείς έχουμε την δύναμη της αλλαγής, με τις σκέψεις και με τα λόγια, με τις πράξεις και με τις επιλογές μας διαμορφώνουμε αυτό που ζούμε είναι χρέος μας να στηρίξουμε την Ελληνική παραγωγή και των Ελληνικό πλούτο

Κατερίνη
29 Σεπτεμβρίου – 1 Οκτωβρίου 2017

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΣΠΟΡΩΝ

24η Πανελλαδική Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας & Χειροτεχνίας Κατερίνης

Γραμματοσειρά
Αντίθεση