23 May, 2017
Home / Διαφορα (Page 115)

Εκατοντάδες Θεσσαλονικείς στήθηκαν στις ουρές για να παραλάβουν έναν δίσκο με φασολάδα και άλλα παραδοσιακά εδέσματα, όπως μεταδίδουν τα τοπικά μέσα.

Το Πολιτιστικό Κέντρο της Τούμπας γέμισε από κόσμο που θέλησε να γιορτάσει τα Κούλουμα.

Η μαζική προσέλευση του κόσμου, ωστόσο, δημιούργησε δυσάρεστες καταστάσεις με ηλικιωμένους δημότες να αλληλοσπρώχνονται για μια θέση στην ουρά.

Κατά τα λοιπά, ο δήμος Θεσσαλονίκης είχε μεριμνήσει προκειμένου οι δημότες να απολαύσουν χορό και τραγούδι από μουσικοχορευτικά συγκροτήματα της περιοχής.

Τέλος, όσα παιδιά βρέθηκαν εκεί είχαν τα ευκαιρία να επιλέξουν και να πάρουν δωρεάν έναν από τους 300 χρωματιστούς χαρταετούς, μια δωρεά της »Μασούτης» στο δήμο.

Στριμωξίδι και σπρωξιές για ένα πιάτο φασολάδα στην Τούμπα

5 χρήσεις του λεμονιού που θα εκτιμήσετε δεόντως στο σπίτι σας.

Πλύσιμο χεριών

Ο χυμός λεμονιού βοηθάει στο να διώξετε τις έντονες μυρωδιές από τα χέρια σας όπως ψάρι.

Αποσμητικό ποδιών

Τρίψτε τα πέλματα με μία φέτα λεμονιού για να απομακρυνθούν οι δυσάρεστες οσμές πολύ καλύτερα απ’ό,τι αν κάνατε ποδόλουτρο!

Γυαλιστικό ασημικών

Τρίψτε τα ασημικά σας με μερικές σταγόνες λεμονιού.

Διώξτε τα άλατα

Τρίψτε το νεροχύτη και τις επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με νερό, με λεμόνι και θα λάμψουν.

Διώξτε τις μυρωδιές από το ψυγείο

Αρκούν μερικές φέτες λεμονιού 

5 χρήσεις του λεμονιού που ίσως δεν ξέρετε

Μια διαφορετική εκδοχή για τους δύο Τούρκους κομάντος που ζήτησαν άσυλο στην Ελλάδα δίνει η Hurriyet.

Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, και όπως μετέδωσε ο ΑΝΤ1, οι δύο λοχίες δεν συμμετείχαν στην ομάδα της Μαρμαρίδας που πήγε να δολοφονήσει τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, όπως ήταν γνωστό μέχρι τώρα.

Κατά την ίδια εφημερίδα, οι δύο Τούρκοι στρατιωτικοί που συνελήφθησαν πρόσφατα στην Αλεξανδρούπολη ήταν ανάμεσα στους 30 κομάντος που ξεκίνησαν με στρατιωτικό αεροσκάφος τύπου CASA από το Γεσίλκιοϊ της Κωνσταντινούπολης για να πάνε στην Μαρμαρίδα, αλλά τελικά άλλαξε πορεία και προσγειώθηκε στη βάση Ακιντζί στην Άγκυρα.

Το βράδυ της 15ης Ιουλίου, όπως αναφέρει η Hurriyet, εκτός από τα τρία ελικόπτερα Σικόρσκι που πήγαν στη Μαρμαρίδα για να σκοτώσουν τον Ταγίπ Ερντογάν, την ίδια ώρα απογειώθηκε και το αεροσκάφος CASA, αλλά αντί να πάει στη Μαρμαρίδα (αεροδρόμιο Ντάλαμαν), τελικά προσγειώθηκε στη στρατιωτική βάση Ακιντζί, όπου ήταν και η βάση που ξεκίνησε το πραξικόπημα.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως σε αυτό το γεγονός αναφέρθηκε στην κατάθεσή του ο κομάντο Μελίχ Αλμπαϊράκ που βρισκόταν στο δωμάτιο όπου είχε πιαστεί όμηρος ο αρχηγός ξηράς το βράδυ της 15ης Ιουλίου.

Ο Αλμπαϊράκ είχε δώσει τα ονόματα των «30» που βρίσκονταν στο αεροσκάφος, από τους οποίους οι 25 συνελήφθησαν, ενώ πέντε κατάφεραν να διαφύγουν. Ανάμεσά τους ήταν και οι Φατίχ Αρίκ και Χαλίτ Τσετίν που διέφυγαν στην Ελλάδα

Ανατροπή από Hurriyet για τους 2 Τούρκους κομάντος που ζήτησαν άσυλο: Δεν πήγαν να σκοτώσουν τον Ερντογάν

Οι ρίζες του Αρχαιοελληνικού Πολιτισμού συνδέονται με τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών. Η ελληνική μυθολογία δεν είναι παρά ένα περίβλημα που κρύβει τους θησαυρούς μιας μυστηριακής θρησκείας όπου οι πρώτοι φιλόσοφοι έκρυψαν τη γνώση τους των μεγάλων νόμων του φυσικού κόσμου.

Μεγάλο τμήμα της Ελληνικής Μυθολογίας ταυτίζεται με την γεωλογική εξέλιξη του Ελλαδικού χώρου, με αποτέλεσμα να έχει και μία φυσικογεωλογική ή γεωμυθολογική διάσταση.

Πολυετής ερευνητική δραστηριότητα έχει δείξει ότι η Θεογονία του Ησιόδου, τα έργα του Ομήρου και των άλλων συγγραφέων, αντιπροσωπεύουν την φυσικο-γεωλογική εξέλιξη του Αιγαιακού και Περι-Αιγαιακού χώρου για το χρονικό διάστημα μεταξύ 18.000 και 6.000 χρόνια πριν από σήμερα κυρίως. Η μυθολογία δεν ήταν παρά το πραγματικό κεφάλαιο της ιστορίας της Ελλάδας.

Η παρουσία της Γης σαν πρωτογενές στοιχείο-ύλη και θεότητα εμφανίζεται στις τρεις βασικές πηγές της Ελληνικής μυθολογίας (Χθόνια, Ησίοδος, Ορφική). Στις άλλες μυθολογίες-θρησκείες, που επηρέασαν τον λεγόμενο ευρωπαϊκό πολιτισμό, η παρουσία της Γης (στοιχείο και θεότητα) είναι διαφορετική και όχι πρωταρχική (Γερμανοσκαδιναβική: Ελλα, Βίβλος, Κοράνι). Μπορούμε να θεωρήσουμε την “Χθόνια” θεογονία-κοσμογονία σαν την ποιο αρχαϊκή, ως προς τα αναφερόμενα πρόσωπα (θεότητα) και στοιχεία που εν τούτοις συμπλέκονται με την εξέλιξη άλλων θεογονιών. Σύμφωνα, λοιπόν, με την χθόνια παράδοση, εν αρχή υπήρχε η Μητέρα-Γη, υποχθόνια προσωπικότητα που κυριαρχούσε στους Δελφούς.

Στις περισσότερες περιπτώσεις μαχών, η Μεγάλη Μητέρα Γαία παίζει ένα διαχρονικό και συνήθως κυρίαρχο ρόλο, πάντα πίσω από τα δρώμενα. Περιγράφεται από ορισμένους ως εμπαθής και σκανδαλοποιός επειδή προτρέπει τους Τιτάνες να επιτεθούν κατά του συζύγου της με τη γνωστή επίθεση του γιου τους Κρόνου εναντίον του πατέρα του Ουρανού. Ύστερα, γεννάει τους Γίγαντες που τους εξωθεί εναντίον του εγγονού της, Δία. Κατά την Τιτανομαχία, οι Γίγαντες με την προτροπή και πάλι της Γαίας, τίθενται στο πλευρό του Δία.

Από το γάμο του Ουρανού με τη Γη γεννήθηκαν οι τερατόμορφοι Γίγαντες που είχαν ανθρώπινο κορμί και φιδίσια πόδια. Βασιλιά είχαν τον Ευρυμέδοντα, που τους ξεσήκωσε και τους παρέσυρε σε άγριο πόλεμο κατά των Θεών. Ήθελαν να τους εξοντώσουν και να γίνουν αυτοί κυρίαρχοι της πλάσης, του ουρανού και της γης, να καθίσουν και να στήσουν αυτοί το βασίλειό τους στον Όλυμπο. Κι επειδή ήταν όλοι τους, οι Γίγαντες, άγριοι πολεμιστές, ο πόλεμος που άναψε ανάμεσα σ’ αυτούς και τους Θεούς, ήταν εξίσου άγριος και τρομερός. Λένε, πως ολόκληρα βουνά ξερίζωναν και τα πετούσαν στους Θεούς, ενάντια στα θεϊκά παλάτια.

Ο Δίας, νικητής κατά των Τιτάνων χρειάστηκε να αγωνιστεί σκληρά, για να εξασφαλίσει τον Ολύμπιο θρόνο. Ομόφωνα οι αρχαίοι συγγραφείς τοποθετούν το πεδίο της μάχης των Γιγάντων και των θεών στο δυτικό τμήμα της Χαλκιδικής. Εκεί, σε μακρινή απόσταση από τον Όλυμπο, βρισκόταν το πεδίο της Φλέγρας, δηλαδή τόπος της φωτιάς , μια περιοχή άγρια. Πρόκειται για τη σημερινή Κασσάνδρα της Χαλκιδικής.

Στην πρώτη γραμμή του στρατοπέδου των θεών ήταν ο Δίας και η Αθηνά. Επεμβαίνουν όμως και άλλες θεότητες: η Ήρα, ο Απόλλωνας, ο Ήφαιστος, η Άρτεμη, ο Ποσειδώνας, η Αφροδίτη, η Εκάτη αλλά και οι Μοίρες. Και κάθε ένας από τους θεούς και κάθε μια απ’ τις θεές ερχόταν σε συμπλοκή με έναν ή περισσότερους Γίγαντες. Οι γνωστότεροι Γίγαντες ήταν: ο Πορφυρίων, ο Αλκυονεύς, ο Εγκέλαδος, ο Εφιάλτης, ο Εύρυτος, ο Κλυτίος, ο Πολυβότης, ο Πάλλας, ο Ιππόλυτος, ο Γρατίων, ο Άγριος και ο Θόων.

Όπως και στην Τιτανομαχία, έτσι και στην Γιγαντομαχία, ο Δίας αναγκάστηκε να επικαλεστεί τη βοήθεια και άλλων δυνάμεων. Και κάλεσε έναν θνητό αυτή τη φορά τον Ηρακλή -που καμιά φορά τον συνοδεύει και ο Διόνυσος. Από το μέρος της πάλι η Γη, για να βοηθήσει τα παιδιά της, τους Γίγαντες, σκέφτεται να τους δώσει να φάνε το μαγικό χορτάρι, που χαρίζει την αθανασία. Σαν το έμαθε όμως ο Δίας, απαγορεύει στον Ήλιο και στη Σελήνη και στην Ηώ να παρουσιαστούν και μέσα στο σκοτάδι ξεριζώνει το θαυματουργό χορτάρι. Η τύχη των Γιγάντων κρίθηκε. Μάταια θα προσπαθήσουν να αναρριχηθούν στον Όλυμπο, σωριάζοντας το ένα πάνω στο άλλο τα γειτονικά βουνά. Ανώφελα τα κατορθώματα τους.

Διαφορετικού χαρακτήρα ήταν η συμμετοχή της Αθηνάς στη μάχη. Για να καταβάλει η Αθηνά το Γίγαντα Εγκέλαδο, ο οποίος ήταν γιος του Ταρτάρου και της Γης αναγκάστηκε να τον καταπλακώσει με την νήσο Σικελία ή το όρος Αίτνα. Το αποτέλεσμα είναι πλέον ο Εγκέλαδος να αναστενάζει μέσα στο τάφο του, προκαλώντας εκρήξεις ηφαιστείων και σεισμούς. Η λέξη Εγκέλαδος προέρχεται από τη σύντμηση των λέξεων (έγκειμαι + λας) και υποδηλώνει τον εγκατεστημένο στα πετρώματα, στο στερεό φλοιό της Γης.

Σύμφωνα με άλλο μύθο, ο Εγκέλαδος καταπλακώθηκε από βράχο που πέταξαν εναντίον του οι Θεοί του Ολύμπου. Έτσι, ο «Εγκέλαδος-Σεισμός» γίγαντας, είναι θαμμένος στην Κασσάνδρα, αλλά μη έχοντας πεθάνει, από καιρό σε καιρό προσπαθεί να ελευθερωθεί από το βράχο που τον έχει καταπλακώσει και οι προσπάθειές του αποτελούν το φαινόμενο του σεισμού. Οι μύθοι αυτοί υπονοούν την προσπάθεια που καταβλήθηκε για να ερμηνευτούν, από τα πολύ παλιά χρόνια, οι ιδιορρυθμίες αυτού του χώρου, καθώς η Κασσάνδρα βυθισμένη στο κέντρο της χερσονήσου είναι πνιγμένη από τον ατμό του καυτού θειαφιού που πηγάζει από την Αγία Παρασκευή.

Σύμφωνα με άλλες εκδοχές του μύθου φονεύθηκε από τον κεραυνό του Δία, σύμφωνα με μια δεύτερη από τον ακόλουθο του Διονύσου τον Σειλινό αλλά η επικρατέστερη αναφέρει είναι ότι δολο-φονήθηκε από την Αθηνά, η οποία έριξε εναντίον του τη Σικελία με το οποίο και τον καταπλάκωσε. Ο Παυσανίας αναφέρει και άλλη εκδοχή κατά την οποία η Αθηνά φόνευσε τον Εγκέλαδο ρίχνοντας επάνω του το τέθριππο άρμα της.

Η εκδοχή αυτή υπήρξε από τα πιο προσφιλή θέματα πολλών καλλιτεχνών της αρχαιότητας, αποθανατίζοντας αυτή σε πλείστες μετώπες αρχαίων ναών όπως στον Παρθενώνα και στο ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς. Τέτοιες παραστάσεις του αγώνα μεταξύ της Αθηνάς και του Εγκέλαδου βρίσκονται σε πολλά αγγεία καθώς επίσης κοσμούταν και ο πέπλος της Αθηνάς στα Παναθήναια. Μετά τη νίκη του Δία κατά των Γιγάντων ο Δίας είχε να αντιμετωπίσει ακόμα έναν, τελευταίο εχθρό, τον Τυφωέα. Ο οποίος γεννήθηκε από την ένωση της Γαίας με τον Τάρταρο. Κι ήταν το τελευταίο παιδί της Γης, κατά τον Ησίοδο. Ο Τυφών κήρυξε τον πόλεμο εναντίον του Δία, ερεθιζόμενος από την μητέρα του Γαία.

Ανατράφηκε σε σπήλαιο της Κιλικίας, που ονομάζεται Τυφώνειον Άνδρον. Ο Απολλόδωρος ο Αθηναίος μας λέει πως ο Τυφώνας ήταν κάτι ανάμεσα σε άνθρωπο και σε άγριο ζώο. Ξεπερνούσε όλα τα άλλα παιδιά της Γης σε μέγεθος και δύναμη. Ήταν ένα αγριότατο θηρίο που έστρεψε εναντίον του Δία και του Ουρανού. Επιτιθέμενος, έριχνε αναμμένες πέτρες προς τον ουρανό, ενώ συγχρόνως με μεγάλη βουή και συριγμόν και «…πνέων πυρ ως ζάλην και τρικυμίαν εκ του στόματος αυτού…».

Ήταν μεγαλύτερος από όλα τα βουνά και συχνά το κεφάλι του χτυπούσε στα αστέρια. Όταν τέντωνε τα χέρια του, το ένα έφτανε στην Ανατολή και το άλλο ακουμπούσε στη Δύση και αντί για δάχτυλα είχε εκατό κεφάλια δρακόντων. Από τη μέση και κάτω τον περιέβαλλαν οχιές. Το σώμα του ήταν φτερωτό και το τρίχωμά του άγριο στα μαλλιά και στα γένια και τα μάτια του πετούσαν φωτιές.

Όταν οι θεοί είδαν το ον αυτό να επιτίθεται στον ουρανό, τρομοκρατήθηκαν και δεν δέχτηκαν τη μάχη. Άφησαν τον Ουρανό έρημο και αφύλακτο και έφυγαν τρέχοντας μέχρι την Αίγυπτο και κρύφτηκαν μέσα στην έρημο, όπου μεταμορφώθηκαν σε ζώα. Ο Απόλλωνας έγινε γεράκι, ο Ερμής ίβις, ο ‘Αρης πολύ λεπιδωτό ψάρι, ο Διόνυσος τράγος, ο Ηρακλής ελάφι, ο Ήφαιστος βόδι, η Αφροδίτη έπεσε στον Ευφράτη και έγινε ψάρι Μόνο η Αθηνά και ο Δίας αντιστάθηκαν στο θηρίο.

Ο Δίας του έριξε από μακριά κεραυνο-βόλα βέλη και, όταν ήρθαν στα χέρια, τον χτύπησε με το ατσάλινο δρεπάνι που η Γη είχε βάλει στο χέρι του Κρόνου για να χτυπήσει τον Ουρανό. Η πάλη έγινε στο βουνό Κάσιο, στα σύνορα της Αιγύπτου και της Πετραίας Αραβίας. Ο Τυφώνας, που ήταν απλώς πληγωμένος, κατάφερε να υπερισχύσει και απέσπασε το δρεπάνι του θεού.

Έκοψε τους τένοντες των χεριών και των ποδιών του Δία, φορτώθηκε τον ανίσχυρο θεό στους ώμους του και τον μετέφερε μέχρι την Κιλικία, όπου τον έκλεισε σε μια σπηλιά, το «Κωρύκιο άντρο». Εκτός από αυτό έκρυψε τους τένοντες και τους μυς του Δία σε ένα δέρμα αρκούδας και τα έδωσε στη δράκαινα Δελφύνη να τα φυλάει.

Ο Ερμής και ο Πάνας -μερικοί λένε ο Κάδμος- έκλεψαν τους τένοντες και τους ξανατοποθέτησαν στο σώμα του Δία. Αυτός ξαναβρήκε αμέσως τη δύναμή του και, ανεβαίνοντας στον ουρανό πάνω σε άρμα που το έσερναν φτερωτά άλογα, βάλθηκε να κεραυνοβολεί το θηρίο.

Ο Τυφώνας τράπηκε σε φυγή και, με την ελπίδα να αυξήσει τις δυνάμεις του, θέλησε να δοκιμάσει τους μαγικούς καρπούς που φύτρωναν στο όρος Νύσα. Αυτή ήταν τουλάχιστο η υπόσχεση που του είχαν δώσει οι Μοίρες, για να τον ελκύσουν. Ο Δίας τον πρόλαβε εκεί και η καταδίωξη συνεχίστηκε.

Στη Θράκη ο Τυφώνας εκσφενδόνισε εναντίον του Δία βουνά, αλλά αυτός τα έκαμε με χτυπήματα κεραυνού να πέφτουν επάνω στο θηρίο. Έτσι το βουνό Αίμος όφειλε το όνομά του στο αίμα που κύλησε από μια από τις πληγές του. Οριστικά αποθαρρημένος ο Τυφώνας τράπηκε σε φυγή και, καθώς διέσχιζε τη θάλασσα της Σικελίας, ο Δίας έριξε πάνω του το βουνό Αίτνα, που τον συνέτριψε. Οι φλόγες που βγαίνουν από την Αίτνα είναι ή αυτές που ξερνά το τέρας ή τα υπολείμματα των κεραυνών, με τους οποίους το σκότωσε ο Δίας.

Υπάρχουν ωστόσο παραλλαγές που συνδέουν τον Τυφώνα με την Ήρα και τον Κρόνο. Η Γαία, δυσαρεστημένη από την ήττα των Γιγάντων, διέβαλε τον Δία στην Ήρα και εκείνη πήγε να ζητήσει από τον Κρόνο ένα μέσο να εκδικηθεί. Ο Κρόνος της παρέδωσε δύο αυγά διαποτισμένα από το σπέρμα του. Αν τα έθαβε, από αυτά τα αυγά θα γεννιόταν ένας δαίμονας ικανός να εκθρονίσει τον Δία. Ο δαίμονας αυτός ήταν ο Τυφώνας.

Σύμφωνα με άλλη μυθική παράδοση, ο Τυφώνας ήταν γιος της Ήρας, που τον είχε γεννήσει μόνη της, χωρίς τη βοήθεια κανενός αρσενικού στοιχείου, όπως είχε κάμει με τον Ήφαιστο. Η Ήρα έδωσε τον τερατώδη γιο της, για να τον μεγαλώσει, σε έναν δράκοντα, το φίδι Πύθωνας που ζούσε στους Δελφούς.

Ο Τυφώνας ετυμολογικά έχει σχέση με τον τύφο και την τούφα, δηλαδή το φούσκωμα και έχει σχέση όχι μόνο με τον κυκλώνα αλλά τη γενικότερη ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα μαζί με την ηφαιστειακή και σεισμική δραστηριότητα. Ο Τυφώνας ταυτίζεται σε ορισμένα σημεία του μύθου με τον Εγκέλαδο και σχετίζεται με το πιο εντυπωσιακό και βίαιο από τα έκτακτα και φυσικά μετεωρολογικά φαινόμενα, τα πέρα από το μέτρο της καθημερινής εμπειρίας.

Και ο Τυφώνας και ο Εγκέλαδος εμφανίζονται να έχουν παιδιά τις Γοργόνες, τη Σφίγγα, τη Λερναία Ύδρα, το Γηρυόνη, τον Κέρβερο και άλλα μυθικά «τέρατα» (συμβολίζουν διάφορα γεωλογικά φαινόμενα) που απέκτησαν με την Έχιδνα. Κατά τον Όμηρο ο Τυφών βρίσκεται αλυσοδεμένος στη χώρα των Αρίμων δηλαδή στη Κιλικία και Φρυγία, ενώ κατά τον Πίνδαρο βρίσκεται θαμμένος στα έγκατα της Αίτνας στη Σικελία, όπως ο Εγκέλαδος.

Στην αφήγηση της μάχης ανάμεσα στον Τυφώνα και το Δία στην περιγραφή αυτής της τρομερής αναστάτωσης της φύσης, αυτής της θύελλας φωτιάς που ξεχύνεται ανάμεσα στον ουρανό και τη γη και που ανακατώνει όλα τα στοιχεία σε ένα ακαταμέτρητο χάος είναι δύσκολο να μην αναγνωρίσει κανείς τα φαινόμενα μιας ηφαιστειακής έκρηξης.

Αυτή η πιθανότητα επιβεβαιώνεται από την περιγραφή που κάνει ο Πίνδαρος της έκρηξης της Αίτνας και που αποδίδει τα ολέθρια αποτελέσματά της στην ενέργεια του Τυφώνα. Τα ηφαίστεια των Κυκλάδων, αρκούσαν να προσφέρουν στον ποιητή όλα τα στοιχεία αυτής της κοσμογονικής περιγραφής. Τα φαινόμενα αυτά ήταν η συνηθισμένη και συχνή κατάσταση της φύσης πριν από το Δία, δηλαδή στις περιόδους τις πιο παλιές του κόσμου.

Η φυσιοκρατική ερμηνεία του μύθου των Γιγάντων, ως χθόνιων θεοτήτων, που προκαλούν σεισμούς και αναστατώσεις της γης, διατυπώθηκε στην αρχαιότητα και με αυτόν τον τρόπο δημιουρ-γήθηκαν τα σχετικά ονόματα:Ερυσίχθων, Χθονόφυλος . Στην Ελληνική Μυθολογία όμως δύο τουλάχιστον θεοί διακρίνονται για τις ίδιες φυσικές δυνάμεις αλλά προέρχονται από διαφορετικές γενιές όπως ο Εγκέλαδος και ο Ποσειδών.

Σύμφωνα με άλλη θεωρία ο πανίσχυρος θεός Ποσειδών και όχι ο γίγαντας Εγκέλαδος ήταν για τους Έλληνες ο θεός των γεωλογικών φαινομένων. Αυτός εξουσίαζε τα έγκατα της γης, όπως δείχνουν οι ονομασίες του Γαίης κινητήρ, Γαιήοχος, Μοχλευτήρ, Σεισίχθων, Δαμασίχθων, Ενοσίγαιος αλλά και το ίδιο το όνομά του, που έχει ερμηνευθεί και ως σύζυγος-κυρίαρχος της γης (πόσις της δᾶς). Ο Σοφοκλής τον ονομάζει γης τε και αλμυράς θαλάσσης άγριον μοχλευτήν.

Όταν βαδίζει κάνει τα βουνά να τρέμουν, όταν ταρακουνά τη γη προκαλεί στον Άδη τρόμο, μήπως ανοίξει η γη και φανεί ο Κάτω Κόσμος. Ο Πωσειδώνας λατρεύεται ως Εδραίος, Ασφάλειος, Θεμελιούχος, Τειχοποιός και οι άνθρωποι επικαλούνται την προστασία του για τη σταθερότητα του εδάφους και την ασφάλεια των κτισμάτων. Κλείνει ο ίδιος τις πύλες του Κάτω Κόσμου και κρατεί φυλακισμένους στα Τάρταρα τους Τιτάνες, θεμελιώνει και χτίζει τα τείχη της Τροίας και γκρεμίζει το τείχος που ύψωσαν οι Έλληνες απέναντί της κατά την πολιορκία της.

Αυτός, σείοντας τη γη, απέσπασε τμήματα από τις ξηρές και δημιούργησε νησιά, όπως π.χ. όταν, για να εξουδετερώσει τον γίγαντα Πολυβώτη στον αγώνα των θεών εναντίον των γιγάντων, έκοψε με την τρίαινά του τμήμα από την Κω και μ’ αυτό τον καταπλάκωσε, δημιουργώντας τη Νίσυρο. Στη Θεσσαλία διέρρηξε με την τρίαινα τα βουνά, ώστε να βρουν διέξοδο τα νερά που λίμναζαν εκεί, σχηματίζοντας τα Τέμπη. Σεισμός κατά την παράδοση έκανε τη Σικελία «αναρραγήναι» από το άκρο της ιταλικής χερσονήσου.

Στις περιοχές που πλήττονταν από σεισμούς κυριαρχούσε η λατρεία του Ποσειδώνος. Το ιερό των Δελφών ανήκε αρχικά στο χθόνιο Ποσειδώνα και στην πάρεδρό του Γαία. Στην αγορά της Σπάρτης υπήρχε άγαλμα του Ποσειδώνος Ασφαλείου. Κοιτίδα της λατρείας του στα ιστορικά χρόνια, ως χθόνιας και όχι θαλάσσιας θεότητας, είναι η Πελοπόννησος, την οποία οι ιστορικοί Εφορος και Διόδωρος ονομάζουν οικητήριον Ποσειδώνος και ιεράν Ποσειδώνος. Οι Θεσσαλοί τιμούσαν τον Ποσειδώνα ως γαιήοχο και γαιοσείστη.

Σύμφωνα με την παράδοση αυτός άνοιξε τον αυλώνα των Τεμπών ανάμεσα στον Όλυμπο και την Όσσα για να βρει στη θάλασσα διέξοδο ο Πηνειός. Ήταν διαδεδομένη ,λοιπόν, στη θεσσαλική ενδοχώρα η λατρεία του χθόνιου Ποσειδώνα που εκεί είχε το προσωνύμιο Πετραίος. Αλλά και η Βοιωτία χαρακτηρίζεται από ιερά του Ποσειδώνος, με ονομαστό ιερό του στην Ογχηστό και με άλλα ιερά στην Ελικώνα. Άποικοι μετέφεραν τη λατρεία του ελικώνιου Απόλλωνα στην Ιωνία. Ενδεικτική του κυρίαρχου χθόνιου χαρακτήρα του Ποσειδώνος στην Πελοπόννησο είναι η έντονη λατρεία του στις αρκαδικές πόλεις, μολονότι η αρχαία Αρκαδία δεν είχε θάλασσα.

Σε ό,τι αφορά τις έριδες μεταξύ των θεών υπάρχουν διάφορες ερμηνείες και προσεγγίσεις της Ελληνικής Μυθολογίας, κυρίως για την Τιτανομαχία και τη Γιγαντομαχία. Συνήθως συμβολική, θρησκευτική, μεταφυσική. Είναι δυνατόν, όμως, να επιτευχθεί μια νέα προσέγγιση της Ελληνικής Μυ-θολογίας. Από την εμπειρία ενός γεωλόγου ο κύριος παράγων θα πρέπει να είναι το φυσικο-γεωλογικό καθεστώς και οι μεταβολές του στον Σαρωνικό Κόλπο, το Αιγαίο και τον Περι-Αιγαιακό χώρο.

Αντιπαρα-θέσεις και έριδες παρατηρούνται όταν μία Νέα Φυσικογεωλογική Τάξη πραγμάτων αντικαθιστά μια παλαιότερη. Κατά τη μυθολογική περίοδο σημαντικότατοι σεισμοί και κατακόρυφες μετατοπίσεις ηφαιστειότητα, μεγάλες κατολισθήσεις, απότομες καταβυθίσεις παράκτιων περιοχών θα πρέπει να είχαν λάβει χώρα.

Της Βασιλικής Παπαπέτρου

Οι Θεοί των Σεισμών στην Αρχαία Ελληνική Μυθολογία

Οι ρίζες του Αρχαιοελληνικού Πολιτισμού συνδέονται με τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών. Η ελληνική μυθολογία δεν είναι παρά ένα περίβλημα που κρύβει τους θησαυρούς μιας μυστηριακής θρησκείας όπου οι πρώτοι φιλόσοφοι έκρυψαν τη γνώση τους των μεγάλων νόμων του φυσικού κόσμου.

Μεγάλο τμήμα της Ελληνικής Μυθολογίας ταυτίζεται με την γεωλογική εξέλιξη του Ελλαδικού χώρου, με αποτέλεσμα να έχει και μία φυσικογεωλογική ή γεωμυθολογική διάσταση.

Πολυετής ερευνητική δραστηριότητα έχει δείξει ότι η Θεογονία του Ησιόδου, τα έργα του Ομήρου και των άλλων συγγραφέων, αντιπροσωπεύουν την φυσικο-γεωλογική εξέλιξη του Αιγαιακού και Περι-Αιγαιακού χώρου για το χρονικό διάστημα μεταξύ 18.000 και 6.000 χρόνια πριν από σήμερα κυρίως. Η μυθολογία δεν ήταν παρά το πραγματικό κεφάλαιο της ιστορίας της Ελλάδας.

Η παρουσία της Γης σαν πρωτογενές στοιχείο-ύλη και θεότητα εμφανίζεται στις τρεις βασικές πηγές της Ελληνικής μυθολογίας (Χθόνια, Ησίοδος, Ορφική). Στις άλλες μυθολογίες-θρησκείες, που επηρέασαν τον λεγόμενο ευρωπαϊκό πολιτισμό, η παρουσία της Γης (στοιχείο και θεότητα) είναι διαφορετική και όχι πρωταρχική (Γερμανοσκαδιναβική: Ελλα, Βίβλος, Κοράνι). Μπορούμε να θεωρήσουμε την “Χθόνια” θεογονία-κοσμογονία σαν την ποιο αρχαϊκή, ως προς τα αναφερόμενα πρόσωπα (θεότητα) και στοιχεία που εν τούτοις συμπλέκονται με την εξέλιξη άλλων θεογονιών. Σύμφωνα, λοιπόν, με την χθόνια παράδοση, εν αρχή υπήρχε η Μητέρα-Γη, υποχθόνια προσωπικότητα που κυριαρχούσε στους Δελφούς.

Στις περισσότερες περιπτώσεις μαχών, η Μεγάλη Μητέρα Γαία παίζει ένα διαχρονικό και συνήθως κυρίαρχο ρόλο, πάντα πίσω από τα δρώμενα. Περιγράφεται από ορισμένους ως εμπαθής και σκανδαλοποιός επειδή προτρέπει τους Τιτάνες να επιτεθούν κατά του συζύγου της με τη γνωστή επίθεση του γιου τους Κρόνου εναντίον του πατέρα του Ουρανού. Ύστερα, γεννάει τους Γίγαντες που τους εξωθεί εναντίον του εγγονού της, Δία. Κατά την Τιτανομαχία, οι Γίγαντες με την προτροπή και πάλι της Γαίας, τίθενται στο πλευρό του Δία.

Από το γάμο του Ουρανού με τη Γη γεννήθηκαν οι τερατόμορφοι Γίγαντες που είχαν ανθρώπινο κορμί και φιδίσια πόδια. Βασιλιά είχαν τον Ευρυμέδοντα, που τους ξεσήκωσε και τους παρέσυρε σε άγριο πόλεμο κατά των Θεών. Ήθελαν να τους εξοντώσουν και να γίνουν αυτοί κυρίαρχοι της πλάσης, του ουρανού και της γης, να καθίσουν και να στήσουν αυτοί το βασίλειό τους στον Όλυμπο. Κι επειδή ήταν όλοι τους, οι Γίγαντες, άγριοι πολεμιστές, ο πόλεμος που άναψε ανάμεσα σ’ αυτούς και τους Θεούς, ήταν εξίσου άγριος και τρομερός. Λένε, πως ολόκληρα βουνά ξερίζωναν και τα πετούσαν στους Θεούς, ενάντια στα θεϊκά παλάτια.

Ο Δίας, νικητής κατά των Τιτάνων χρειάστηκε να αγωνιστεί σκληρά, για να εξασφαλίσει τον Ολύμπιο θρόνο. Ομόφωνα οι αρχαίοι συγγραφείς τοποθετούν το πεδίο της μάχης των Γιγάντων και των θεών στο δυτικό τμήμα της Χαλκιδικής. Εκεί, σε μακρινή απόσταση από τον Όλυμπο, βρισκόταν το πεδίο της Φλέγρας, δηλαδή τόπος της φωτιάς , μια περιοχή άγρια. Πρόκειται για τη σημερινή Κασσάνδρα της Χαλκιδικής.

Στην πρώτη γραμμή του στρατοπέδου των θεών ήταν ο Δίας και η Αθηνά. Επεμβαίνουν όμως και άλλες θεότητες: η Ήρα, ο Απόλλωνας, ο Ήφαιστος, η Άρτεμη, ο Ποσειδώνας, η Αφροδίτη, η Εκάτη αλλά και οι Μοίρες. Και κάθε ένας από τους θεούς και κάθε μια απ’ τις θεές ερχόταν σε συμπλοκή με έναν ή περισσότερους Γίγαντες. Οι γνωστότεροι Γίγαντες ήταν: ο Πορφυρίων, ο Αλκυονεύς, ο Εγκέλαδος, ο Εφιάλτης, ο Εύρυτος, ο Κλυτίος, ο Πολυβότης, ο Πάλλας, ο Ιππόλυτος, ο Γρατίων, ο Άγριος και ο Θόων.

Όπως και στην Τιτανομαχία, έτσι και στην Γιγαντομαχία, ο Δίας αναγκάστηκε να επικαλεστεί τη βοήθεια και άλλων δυνάμεων. Και κάλεσε έναν θνητό αυτή τη φορά τον Ηρακλή -που καμιά φορά τον συνοδεύει και ο Διόνυσος. Από το μέρος της πάλι η Γη, για να βοηθήσει τα παιδιά της, τους Γίγαντες, σκέφτεται να τους δώσει να φάνε το μαγικό χορτάρι, που χαρίζει την αθανασία. Σαν το έμαθε όμως ο Δίας, απαγορεύει στον Ήλιο και στη Σελήνη και στην Ηώ να παρουσιαστούν και μέσα στο σκοτάδι ξεριζώνει το θαυματουργό χορτάρι. Η τύχη των Γιγάντων κρίθηκε. Μάταια θα προσπαθήσουν να αναρριχηθούν στον Όλυμπο, σωριάζοντας το ένα πάνω στο άλλο τα γειτονικά βουνά. Ανώφελα τα κατορθώματα τους.

Διαφορετικού χαρακτήρα ήταν η συμμετοχή της Αθηνάς στη μάχη. Για να καταβάλει η Αθηνά το Γίγαντα Εγκέλαδο, ο οποίος ήταν γιος του Ταρτάρου και της Γης αναγκάστηκε να τον καταπλακώσει με την νήσο Σικελία ή το όρος Αίτνα. Το αποτέλεσμα είναι πλέον ο Εγκέλαδος να αναστενάζει μέσα στο τάφο του, προκαλώντας εκρήξεις ηφαιστείων και σεισμούς. Η λέξη Εγκέλαδος προέρχεται από τη σύντμηση των λέξεων (έγκειμαι + λας) και υποδηλώνει τον εγκατεστημένο στα πετρώματα, στο στερεό φλοιό της Γης.

Σύμφωνα με άλλο μύθο, ο Εγκέλαδος καταπλακώθηκε από βράχο που πέταξαν εναντίον του οι Θεοί του Ολύμπου. Έτσι, ο «Εγκέλαδος-Σεισμός» γίγαντας, είναι θαμμένος στην Κασσάνδρα, αλλά μη έχοντας πεθάνει, από καιρό σε καιρό προσπαθεί να ελευθερωθεί από το βράχο που τον έχει καταπλακώσει και οι προσπάθειές του αποτελούν το φαινόμενο του σεισμού. Οι μύθοι αυτοί υπονοούν την προσπάθεια που καταβλήθηκε για να ερμηνευτούν, από τα πολύ παλιά χρόνια, οι ιδιορρυθμίες αυτού του χώρου, καθώς η Κασσάνδρα βυθισμένη στο κέντρο της χερσονήσου είναι πνιγμένη από τον ατμό του καυτού θειαφιού που πηγάζει από την Αγία Παρασκευή.

Σύμφωνα με άλλες εκδοχές του μύθου φονεύθηκε από τον κεραυνό του Δία, σύμφωνα με μια δεύτερη από τον ακόλουθο του Διονύσου τον Σειλινό αλλά η επικρατέστερη αναφέρει είναι ότι δολο-φονήθηκε από την Αθηνά, η οποία έριξε εναντίον του τη Σικελία με το οποίο και τον καταπλάκωσε. Ο Παυσανίας αναφέρει και άλλη εκδοχή κατά την οποία η Αθηνά φόνευσε τον Εγκέλαδο ρίχνοντας επάνω του το τέθριππο άρμα της.

Η εκδοχή αυτή υπήρξε από τα πιο προσφιλή θέματα πολλών καλλιτεχνών της αρχαιότητας, αποθανατίζοντας αυτή σε πλείστες μετώπες αρχαίων ναών όπως στον Παρθενώνα και στο ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς. Τέτοιες παραστάσεις του αγώνα μεταξύ της Αθηνάς και του Εγκέλαδου βρίσκονται σε πολλά αγγεία καθώς επίσης κοσμούταν και ο πέπλος της Αθηνάς στα Παναθήναια. Μετά τη νίκη του Δία κατά των Γιγάντων ο Δίας είχε να αντιμετωπίσει ακόμα έναν, τελευταίο εχθρό, τον Τυφωέα. Ο οποίος γεννήθηκε από την ένωση της Γαίας με τον Τάρταρο. Κι ήταν το τελευταίο παιδί της Γης, κατά τον Ησίοδο. Ο Τυφών κήρυξε τον πόλεμο εναντίον του Δία, ερεθιζόμενος από την μητέρα του Γαία.

Ανατράφηκε σε σπήλαιο της Κιλικίας, που ονομάζεται Τυφώνειον Άνδρον. Ο Απολλόδωρος ο Αθηναίος μας λέει πως ο Τυφώνας ήταν κάτι ανάμεσα σε άνθρωπο και σε άγριο ζώο. Ξεπερνούσε όλα τα άλλα παιδιά της Γης σε μέγεθος και δύναμη. Ήταν ένα αγριότατο θηρίο που έστρεψε εναντίον του Δία και του Ουρανού. Επιτιθέμενος, έριχνε αναμμένες πέτρες προς τον ουρανό, ενώ συγχρόνως με μεγάλη βουή και συριγμόν και «…πνέων πυρ ως ζάλην και τρικυμίαν εκ του στόματος αυτού…».

Ήταν μεγαλύτερος από όλα τα βουνά και συχνά το κεφάλι του χτυπούσε στα αστέρια. Όταν τέντωνε τα χέρια του, το ένα έφτανε στην Ανατολή και το άλλο ακουμπούσε στη Δύση και αντί για δάχτυλα είχε εκατό κεφάλια δρακόντων. Από τη μέση και κάτω τον περιέβαλλαν οχιές. Το σώμα του ήταν φτερωτό και το τρίχωμά του άγριο στα μαλλιά και στα γένια και τα μάτια του πετούσαν φωτιές.

Όταν οι θεοί είδαν το ον αυτό να επιτίθεται στον ουρανό, τρομοκρατήθηκαν και δεν δέχτηκαν τη μάχη. Άφησαν τον Ουρανό έρημο και αφύλακτο και έφυγαν τρέχοντας μέχρι την Αίγυπτο και κρύφτηκαν μέσα στην έρημο, όπου μεταμορφώθηκαν σε ζώα. Ο Απόλλωνας έγινε γεράκι, ο Ερμής ίβις, ο ‘Αρης πολύ λεπιδωτό ψάρι, ο Διόνυσος τράγος, ο Ηρακλής ελάφι, ο Ήφαιστος βόδι, η Αφροδίτη έπεσε στον Ευφράτη και έγινε ψάρι Μόνο η Αθηνά και ο Δίας αντιστάθηκαν στο θηρίο.

Ο Δίας του έριξε από μακριά κεραυνο-βόλα βέλη και, όταν ήρθαν στα χέρια, τον χτύπησε με το ατσάλινο δρεπάνι που η Γη είχε βάλει στο χέρι του Κρόνου για να χτυπήσει τον Ουρανό. Η πάλη έγινε στο βουνό Κάσιο, στα σύνορα της Αιγύπτου και της Πετραίας Αραβίας. Ο Τυφώνας, που ήταν απλώς πληγωμένος, κατάφερε να υπερισχύσει και απέσπασε το δρεπάνι του θεού.

Έκοψε τους τένοντες των χεριών και των ποδιών του Δία, φορτώθηκε τον ανίσχυρο θεό στους ώμους του και τον μετέφερε μέχρι την Κιλικία, όπου τον έκλεισε σε μια σπηλιά, το «Κωρύκιο άντρο». Εκτός από αυτό έκρυψε τους τένοντες και τους μυς του Δία σε ένα δέρμα αρκούδας και τα έδωσε στη δράκαινα Δελφύνη να τα φυλάει.

Ο Ερμής και ο Πάνας -μερικοί λένε ο Κάδμος- έκλεψαν τους τένοντες και τους ξανατοποθέτησαν στο σώμα του Δία. Αυτός ξαναβρήκε αμέσως τη δύναμή του και, ανεβαίνοντας στον ουρανό πάνω σε άρμα που το έσερναν φτερωτά άλογα, βάλθηκε να κεραυνοβολεί το θηρίο.

Ο Τυφώνας τράπηκε σε φυγή και, με την ελπίδα να αυξήσει τις δυνάμεις του, θέλησε να δοκιμάσει τους μαγικούς καρπούς που φύτρωναν στο όρος Νύσα. Αυτή ήταν τουλάχιστο η υπόσχεση που του είχαν δώσει οι Μοίρες, για να τον ελκύσουν. Ο Δίας τον πρόλαβε εκεί και η καταδίωξη συνεχίστηκε.

Στη Θράκη ο Τυφώνας εκσφενδόνισε εναντίον του Δία βουνά, αλλά αυτός τα έκαμε με χτυπήματα κεραυνού να πέφτουν επάνω στο θηρίο. Έτσι το βουνό Αίμος όφειλε το όνομά του στο αίμα που κύλησε από μια από τις πληγές του. Οριστικά αποθαρρημένος ο Τυφώνας τράπηκε σε φυγή και, καθώς διέσχιζε τη θάλασσα της Σικελίας, ο Δίας έριξε πάνω του το βουνό Αίτνα, που τον συνέτριψε. Οι φλόγες που βγαίνουν από την Αίτνα είναι ή αυτές που ξερνά το τέρας ή τα υπολείμματα των κεραυνών, με τους οποίους το σκότωσε ο Δίας.

Υπάρχουν ωστόσο παραλλαγές που συνδέουν τον Τυφώνα με την Ήρα και τον Κρόνο. Η Γαία, δυσαρεστημένη από την ήττα των Γιγάντων, διέβαλε τον Δία στην Ήρα και εκείνη πήγε να ζητήσει από τον Κρόνο ένα μέσο να εκδικηθεί. Ο Κρόνος της παρέδωσε δύο αυγά διαποτισμένα από το σπέρμα του. Αν τα έθαβε, από αυτά τα αυγά θα γεννιόταν ένας δαίμονας ικανός να εκθρονίσει τον Δία. Ο δαίμονας αυτός ήταν ο Τυφώνας.

Σύμφωνα με άλλη μυθική παράδοση, ο Τυφώνας ήταν γιος της Ήρας, που τον είχε γεννήσει μόνη της, χωρίς τη βοήθεια κανενός αρσενικού στοιχείου, όπως είχε κάμει με τον Ήφαιστο. Η Ήρα έδωσε τον τερατώδη γιο της, για να τον μεγαλώσει, σε έναν δράκοντα, το φίδι Πύθωνας που ζούσε στους Δελφούς.

Ο Τυφώνας ετυμολογικά έχει σχέση με τον τύφο και την τούφα, δηλαδή το φούσκωμα και έχει σχέση όχι μόνο με τον κυκλώνα αλλά τη γενικότερη ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα μαζί με την ηφαιστειακή και σεισμική δραστηριότητα. Ο Τυφώνας ταυτίζεται σε ορισμένα σημεία του μύθου με τον Εγκέλαδο και σχετίζεται με το πιο εντυπωσιακό και βίαιο από τα έκτακτα και φυσικά μετεωρολογικά φαινόμενα, τα πέρα από το μέτρο της καθημερινής εμπειρίας.

Και ο Τυφώνας και ο Εγκέλαδος εμφανίζονται να έχουν παιδιά τις Γοργόνες, τη Σφίγγα, τη Λερναία Ύδρα, το Γηρυόνη, τον Κέρβερο και άλλα μυθικά «τέρατα» (συμβολίζουν διάφορα γεωλογικά φαινόμενα) που απέκτησαν με την Έχιδνα. Κατά τον Όμηρο ο Τυφών βρίσκεται αλυσοδεμένος στη χώρα των Αρίμων δηλαδή στη Κιλικία και Φρυγία, ενώ κατά τον Πίνδαρο βρίσκεται θαμμένος στα έγκατα της Αίτνας στη Σικελία, όπως ο Εγκέλαδος.

Στην αφήγηση της μάχης ανάμεσα στον Τυφώνα και το Δία στην περιγραφή αυτής της τρομερής αναστάτωσης της φύσης, αυτής της θύελλας φωτιάς που ξεχύνεται ανάμεσα στον ουρανό και τη γη και που ανακατώνει όλα τα στοιχεία σε ένα ακαταμέτρητο χάος είναι δύσκολο να μην αναγνωρίσει κανείς τα φαινόμενα μιας ηφαιστειακής έκρηξης.

Αυτή η πιθανότητα επιβεβαιώνεται από την περιγραφή που κάνει ο Πίνδαρος της έκρηξης της Αίτνας και που αποδίδει τα ολέθρια αποτελέσματά της στην ενέργεια του Τυφώνα. Τα ηφαίστεια των Κυκλάδων, αρκούσαν να προσφέρουν στον ποιητή όλα τα στοιχεία αυτής της κοσμογονικής περιγραφής. Τα φαινόμενα αυτά ήταν η συνηθισμένη και συχνή κατάσταση της φύσης πριν από το Δία, δηλαδή στις περιόδους τις πιο παλιές του κόσμου.

Η φυσιοκρατική ερμηνεία του μύθου των Γιγάντων, ως χθόνιων θεοτήτων, που προκαλούν σεισμούς και αναστατώσεις της γης, διατυπώθηκε στην αρχαιότητα και με αυτόν τον τρόπο δημιουρ-γήθηκαν τα σχετικά ονόματα:Ερυσίχθων, Χθονόφυλος . Στην Ελληνική Μυθολογία όμως δύο τουλάχιστον θεοί διακρίνονται για τις ίδιες φυσικές δυνάμεις αλλά προέρχονται από διαφορετικές γενιές όπως ο Εγκέλαδος και ο Ποσειδών.

Σύμφωνα με άλλη θεωρία ο πανίσχυρος θεός Ποσειδών και όχι ο γίγαντας Εγκέλαδος ήταν για τους Έλληνες ο θεός των γεωλογικών φαινομένων. Αυτός εξουσίαζε τα έγκατα της γης, όπως δείχνουν οι ονομασίες του Γαίης κινητήρ, Γαιήοχος, Μοχλευτήρ, Σεισίχθων, Δαμασίχθων, Ενοσίγαιος αλλά και το ίδιο το όνομά του, που έχει ερμηνευθεί και ως σύζυγος-κυρίαρχος της γης (πόσις της δᾶς). Ο Σοφοκλής τον ονομάζει γης τε και αλμυράς θαλάσσης άγριον μοχλευτήν.

Όταν βαδίζει κάνει τα βουνά να τρέμουν, όταν ταρακουνά τη γη προκαλεί στον Άδη τρόμο, μήπως ανοίξει η γη και φανεί ο Κάτω Κόσμος. Ο Πωσειδώνας λατρεύεται ως Εδραίος, Ασφάλειος, Θεμελιούχος, Τειχοποιός και οι άνθρωποι επικαλούνται την προστασία του για τη σταθερότητα του εδάφους και την ασφάλεια των κτισμάτων. Κλείνει ο ίδιος τις πύλες του Κάτω Κόσμου και κρατεί φυλακισμένους στα Τάρταρα τους Τιτάνες, θεμελιώνει και χτίζει τα τείχη της Τροίας και γκρεμίζει το τείχος που ύψωσαν οι Έλληνες απέναντί της κατά την πολιορκία της.

Αυτός, σείοντας τη γη, απέσπασε τμήματα από τις ξηρές και δημιούργησε νησιά, όπως π.χ. όταν, για να εξουδετερώσει τον γίγαντα Πολυβώτη στον αγώνα των θεών εναντίον των γιγάντων, έκοψε με την τρίαινά του τμήμα από την Κω και μ’ αυτό τον καταπλάκωσε, δημιουργώντας τη Νίσυρο. Στη Θεσσαλία διέρρηξε με την τρίαινα τα βουνά, ώστε να βρουν διέξοδο τα νερά που λίμναζαν εκεί, σχηματίζοντας τα Τέμπη. Σεισμός κατά την παράδοση έκανε τη Σικελία «αναρραγήναι» από το άκρο της ιταλικής χερσονήσου.

Στις περιοχές που πλήττονταν από σεισμούς κυριαρχούσε η λατρεία του Ποσειδώνος. Το ιερό των Δελφών ανήκε αρχικά στο χθόνιο Ποσειδώνα και στην πάρεδρό του Γαία. Στην αγορά της Σπάρτης υπήρχε άγαλμα του Ποσειδώνος Ασφαλείου. Κοιτίδα της λατρείας του στα ιστορικά χρόνια, ως χθόνιας και όχι θαλάσσιας θεότητας, είναι η Πελοπόννησος, την οποία οι ιστορικοί Εφορος και Διόδωρος ονομάζουν οικητήριον Ποσειδώνος και ιεράν Ποσειδώνος. Οι Θεσσαλοί τιμούσαν τον Ποσειδώνα ως γαιήοχο και γαιοσείστη.

Σύμφωνα με την παράδοση αυτός άνοιξε τον αυλώνα των Τεμπών ανάμεσα στον Όλυμπο και την Όσσα για να βρει στη θάλασσα διέξοδο ο Πηνειός. Ήταν διαδεδομένη ,λοιπόν, στη θεσσαλική ενδοχώρα η λατρεία του χθόνιου Ποσειδώνα που εκεί είχε το προσωνύμιο Πετραίος. Αλλά και η Βοιωτία χαρακτηρίζεται από ιερά του Ποσειδώνος, με ονομαστό ιερό του στην Ογχηστό και με άλλα ιερά στην Ελικώνα. Άποικοι μετέφεραν τη λατρεία του ελικώνιου Απόλλωνα στην Ιωνία. Ενδεικτική του κυρίαρχου χθόνιου χαρακτήρα του Ποσειδώνος στην Πελοπόννησο είναι η έντονη λατρεία του στις αρκαδικές πόλεις, μολονότι η αρχαία Αρκαδία δεν είχε θάλασσα.

Σε ό,τι αφορά τις έριδες μεταξύ των θεών υπάρχουν διάφορες ερμηνείες και προσεγγίσεις της Ελληνικής Μυθολογίας, κυρίως για την Τιτανομαχία και τη Γιγαντομαχία. Συνήθως συμβολική, θρησκευτική, μεταφυσική. Είναι δυνατόν, όμως, να επιτευχθεί μια νέα προσέγγιση της Ελληνικής Μυ-θολογίας. Από την εμπειρία ενός γεωλόγου ο κύριος παράγων θα πρέπει να είναι το φυσικο-γεωλογικό καθεστώς και οι μεταβολές του στον Σαρωνικό Κόλπο, το Αιγαίο και τον Περι-Αιγαιακό χώρο.

Αντιπαρα-θέσεις και έριδες παρατηρούνται όταν μία Νέα Φυσικογεωλογική Τάξη πραγμάτων αντικαθιστά μια παλαιότερη. Κατά τη μυθολογική περίοδο σημαντικότατοι σεισμοί και κατακόρυφες μετατοπίσεις ηφαιστειότητα, μεγάλες κατολισθήσεις, απότομες καταβυθίσεις παράκτιων περιοχών θα πρέπει να είχαν λάβει χώρα.

Της Βασιλικής Παπαπέτρου

Οι Θεοί των Σεισμών στην Αρχαία Ελληνική Μυθολογία


Ο Βίκτωρ Ουγκό τα αποκαλούσε «τα γηρατειά της νιότης» – Σήμερα οι ψυχολόγοι τα χαρακτηρίζουν «ώρα αιχμής της ζωής» – Γιατί οι σημερινοί σαραντάρηδες είναι πιο νέοι από ποτέ;

Ηταν 13 απριλίου του 1970 όταν βγήκε στις αίθουσες η κωμωδία του Γιάννη Δαλιανίδη «Μια τρελή… τρελή… σαραντάρα» με τη Ρένα Βλαχοπούλου στον ομώνυμο ρόλο. Εντελώς διαφορετικά τα ήθη της ελληνικής κοινωνίας τότε από τα σημερινά και η ηρωίδα, «χήρα και τσαχπίνα», υπέφερε από τη στενοκεφαλιά του οικογενειακού της περιβάλλοντος, που την ήθελε να ξαναπαντρευτεί με έναν πλούσιο ηλικιωμένο, ενώ εκείνη αγαπούσε έναν συνομήλικό της μουσικό (Ανδρέας Μπάρκουλης). Ξαναβλέποντας σήμερα αυτή την ταινία, συνειδητοποιείς πόσο έχουν αλλάξει – ευτυχώς – τα στεγανά. Το δίλημμα εκείνης της εποχής, αν δηλαδή μια γυναίκα στα 40 θα κάνει ό,τι επιτάσσει η οικογένειά της ή θα ακολουθήσει την καρδιά της, μοιάζει με ανέκδοτο σήμερα. Δεκαεπτά χρόνια μετά τη σαραντάρα Βλαχοπούλου ήρθε να προστεθεί και η Ρίτα Σακελλαρίου με μια ωδή στις ώριμες γυναίκες, όπως τη συνέθεσε ο Γιάννης Καραλής το 1987: «Οι σαραντάρες ίσον με δύο εικοσάρες», έλεγε το λαϊκό άσμα, «γι’ αυτό κι οι σαραντάρες έχουν διπλές τις χάρες» συμπλήρωνε ο στίχος, επιχειρηματολογώντας επαρκώς επάνω στο φλέγον ζήτημα.

Και πάλι, όμως, η εποχή δεν ήταν η κατάλληλη. Χρειάστηκε να περάσει σχεδόν μια τριακονταετία για να αποδειχτεί προφητικό μέσα στην ιλαρότητά του το συγκεκριμένο τραγούδι. Το γυναικείο φύλο έδωσε πολλές μάχες και κατάφερε να τις κερδίσει όταν οι οικονομολόγοι άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι οι γυναίκες διαδραματίζουν πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στην οικονομία, είναι παραγωγικές, αποτελεσματικές και κάτι ακόμη, πολύ σημαντικό: αποδεικνύονται πολύ πιο ψύχραιμες από τους άνδρες συναδέλφους τους μπροστά στην κρίση. Αυτή λοιπόν η γυναικεία χειραφέτηση πρόσφερε, μεταξύ πολλών άλλων, και ένα είδος ασυλίας στις γυναίκες, σε σχέση με τον τρόπο ζωής και τις ερωτικές επιλογές τους: η γυναίκα διεκδίκησε μεγαλύτερο μισθό, υγιέστερο οργασμό και, έτσι όπως εγκατέλειπε όλο και πιο συχνά το πατρικό της για να βγει και να δουλέψει, δεν χρειαζόταν να δίνει αναφορά για το ποιον βλέπει, τι κάνει, έφυγε ο ψυχαναγκασμός τού «τι θα πει ο κόσμος, πρέπει πρώτα να παντρευτείς» κ.τ.λ. κ.τ.λ…

Οι ηθικοί κώδικες έχουν αλλάξει, η κοινωνία επιτρέπει τις σχέσεις εκτός γάμου, δεν είσαι πλέον δακτυλοδεικτούμενος αν αποφασίσεις να μην ανέβεις τα σκαλιά της εκκλησίας, να μην κάνεις παιδιά και απλώς να κάνεις τη ζωή σου. Και, κάπως έτσι, ο χρόνος διαστέλλεται. Θυμάμαι τη μητέρα μου να μου λέει ότι οι γονείς της την πίεσαν να παντρευτεί με προξενιό στα 22 της επειδή το χωριό θα άρχιζε να συζητά ότι είναι γεροντοκόρη. Θυμάμαι και τα δικά μου άγχη, πριν από επτά χρόνια, όταν έκλεινα τα 30 και αναρωτιόμουν τι έχω κάνει λάθος και δεν έχω παντρευτεί ακόμη. Και τελικά συνειδητοποιώ ότι όχι μόνο στον μικρόκοσμο της Ελλάδας, αλλά παγκοσμίως, βρισκόμαστε σε μια νέα πραγματικότητα, που πρεσβεύει ότι τα 40 είναι τα νέα 30.

Παρατείνοντας την εφηβεία

Κανείς πια δεν βιάζεται να μεγαλώσει – ίσα ίσα, κάνει τα πάντα για να παρατείνει τη νεότητά του. Η υγιεινή διατροφή, η σωματική άσκηση, οι εναλλακτικές μορφές θεραπείας, από εκεί που ήταν μέλημα των λίγων, τώρα έχουν γίνει προτεραιότητα των πολλών. Βλέποντας ότι η αγορά εργασίας δεν είναι πλέον στρωμένη με ροδοπέταλα, πολλοί είναι εκείνοι που μετά το πρώτο πτυχίο οδεύουν προς το δεύτερο. Οι ίδιοι θα πουν ότι το κάνουν για να συλλέξουν περισσότερα «εφόδια», δεν υπάρχει αμφιβολία, όμως, ότι πρόκειται και για μια παράταση ενηλικίωσης με ακαδημαϊκό άλλοθι. Ανθρωποι οι οποίοι στα 35 τους ζουν σαν φοιτητές στο πατρικό τους, κοιμούνται στο παιδικό τους δωμάτιο επάνω σε κρεβάτι από σουηδικό ξύλο και δεν ξέρουν καν πώς να βάζουν πλυντήριο αναβάλλουν την ωρίμανσή τους για αργότερα. Βγαίνουν ραντεβού, φλερτάρουν και, επιστρέφοντας, η αθάνατη ελληνίδα μάνα θα τους ρωτήσει: «Γιατί άργησες;».

Δεν είναι τυχαίο ότι το ντύσιμο, οι μουσικές και τα memorabilia της παιδικής και εφηβικής ηλικίας των σημερινών σαραντάρηδων είναι τόσο της μόδας: παντού ανοίγουν μπαρ με αισθητική 70s, οι μουσικές των 80s και των 90s ανακυκλώνονται ξανά και ξανά, gadgets αλλοτινών εποχών όπως view master, ενενηντάρα κασέτα κ.ά. έχουν μετατραπεί σε φετίχ. Μια ολόκληρη βιομηχανία έχει στηθεί και περιστρέφεται γύρω από τη γενιά που αρνείται πεισματικά να μεγαλώσει. Στα τέλη του 2013, η 42χρονη σήμερα σταρ του Χόλιγουντ Κάμερον Ντίαζ κυκλοφόρησε ένα βιβλίο-έκπληξη, με τίτλο «The Βody Βook». Η έκπληξη έγκειται στο ότι, σε αντίθεση με βιβλία που έχουν στο παρελθόν κυκλοφορήσει πολλές συνάδελφοί της, η ίδια θέλησε να απομυθοποιήσει τα μυστικά περί αιώνιας νεότητας, μπαίνοντας μάλιστα σε ανατριχιαστικές λεπτομέρειες: «Πολλές γυναίκες κάνουν το μοιραίο λάθος να κάνουν ολική, ριζική αποτρίχωση στα γεννητικά τους όργανα, χωρίς να σκεφτούν ότι ίσως η φύση να ξέρει καλύτερα: η τριχοφυΐα στη συγκεκριμένη περιοχή μπορεί να αποδειχτεί σωτήρια ύστερα από χρόνια, όταν το δέρμα δεν θα είναι πια το ίδιο σφριγηλό και θα χρειάζεται το καμουφλάζ του. Θυμώνω με τις γυναίκες που ζουν λες και δεν θα γεράσουν ποτέ».

Η ψυχολόγος Ελσα Κοππάση τονίζει με τη σειρά της τον κίνδυνο που κρύβεται πίσω από το σύνθημα «για πάντα νέοι»: «Δεν συμφωνώ καθόλου με αυτό το σκεπτικό. Είμαι υπέρ τού να διατηρείσαι σε καλή και υγιή κατάσταση, όχι όμως στην εμμονή της αιώνιας νιότης. Είμαστε η πιο ναρκισσιστική γενιά που έχει περπατήσει ποτέ επί Γης. Αρνούμαστε πεισματικά να μεγαλώσουμε και, όσο αρνούμαστε, δεν επιτρέπουμε ούτε στις επόμενες γενιές να αναπτυχθούν σωστά και να πάρουν τον χώρο που τους αναλογεί μέσα στα πράγματα. Για εμένα, το μοναδικό μυστικό για να είμαστε σε καλή σχέση με τον εαυτό μας, σε όποια ηλικία και αν βρισκόμαστε, είναι να ακούμε το παιδί που έχουμε μέσα μας. Οσο εκνευριστικό, κακομαθημένο, ανασφαλές, κλαψιάρικο, φοβισμένο και αν είναι, πρέπει να το ακούμε ανά πάσα στιγμή, γιατί έχει πολλά να μας πει. Εκείνο μάς ξέρει καλύτερα απ’ όλους και χάρη σε αυτό φτάσαμε ως εδώ. Του χρωστάμε πολλά και συνήθως του αναγνωρίζουμε ελάχιστα».

Αρχίζοντας στα 40

Η ηλικία των 40 είναι τόσο σημαντική, όχι απαραίτητα επειδή έχεις ακόμη το περιθώριο να μην αναλάβεις τις υποχρεώσεις σου, αλλά ακριβώς επειδή όχι μόνο μπορείς να τις αναλάβεις, αλλά έχεις και όλον τον καιρό μπροστά σου για να αλλάξεις ό,τι δεν σου αρέσει στη ζωή σου. Το σίγουρο είναι ότι το μήνυμα που σου διδάσκει η κάθε δεκαετία που συμπληρώνεις το συνειδητοποιείς αρκετό καιρό αργότερα. Στα 20, κυνηγάς ουτοπίες: η τέλεια σχέση, η τέλεια καριέρα, η τέλεια οικογένεια, το τέλειο σπίτι. Και, κάπως έτσι, περνούν δέκα χρόνια, χωρίς να το καταλάβεις. Στα 30, περνάς μια δεκαετία πενθώντας για όλα όσα περίμενες αλλά ποτέ δεν ήρθαν κατά τη διάρκεια των 20. Μια μακρά περίοδος χηρείας, ματαίωσης και ενδοσκόπησης. Και στα 40, το παίρνεις απόφαση και αρχίζεις να ζεις. Είναι η ηλικία της δράσης, δεδομένου ότι έχει πιάσει τόπο όλη αυτή η «έρευνα» που έκανες τα προηγούμενα χρόνια.

Οι ψυχολόγοι χαρακτηρίζουν τα 40 ως τη «νέα ώρα αιχμής της ζωής», καθώς οι σκέψεις-δράσεις γύρω από την καριέρα και την οικογένεια χτυπούν κόκκινο. Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι είναι η στιγμή του διπλάσιου εισοδήματος και των δίδυμων νηπίων – δίδυμα επειδή πολλές από τις γυναίκες που επιλέγουν να τεκνοποιήσουν μετά τα 40 έτη καταφεύγουν στην εξωσωματική γονιμοποίηση, η οποία πολύ συχνά οδηγεί στη γέννηση διδύμων. Και νηπίων, επειδή οι σαραντάρηδες είναι πλέον μικρομπαμπάδες. Φτάνει να σκεφτούμε ότι οι γονείς μας μάς απέκτησαν γύρω στα 25 με 30 τους το αργότερο και όταν εκείνοι ήταν 40 εμείς είχαμε αποφοιτήσει από το σχολείο ή είχαμε ήδη μπει στο πανεπιστήμιο, ενώ το σημερινό προφίλ σαραντάρη πατέρα τον θέλει να σέρνει καρότσια και να κρατάει κουδουνίστρες. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα και του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος πριν από μερικές ημέρες έκλεισε τα 40 και έχει παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Η λογοτεχνία είχε πάντα τα αντανακλαστικά να αντιμετωπίζει τα 40 ως μεταβατική περίοδο: ο Βίκτωρ Ουγκό τα είχε αποκαλέσει «τα γηρατειά της νιότης». Και δεν είχε άδικο. Είναι η ηλικία που δεν είσαι ούτε πολύ μικρός ούτε πολύ μεγάλος. Βρίσκεσαι ακριβώς στη μέση, σε ένα σταυροδρόμι. Και όπως σε όλα τα σταυροδρόμια, έτσι και εδώ, πρέπει να διαλέξεις προς τα πού θα πας από εδώ και στο εξής. Φυσικά, δεν είναι όλα στρωμένα με ροδοπέταλα. Μπορεί να δείχνεις ακμαίος και ωραίος χάρη στην καλή διατροφή και τη σωστή γυμναστική που έχεις επιλέξει, το εσωτερικό ρολόι, όμως, μετρά ακάθεκτο τον αντίστροφο ρυθμό του: υγεία, γονιμότητα, ανανέωση κυττάρων, τίποτε πια δεν είναι δεδομένο όπως παλιά. Το σημαντικότερο δώρο αυτής της ηλικίας είναι το επιτακτικό «Ή τώρα ή ποτέ!». Ξέρεις ότι προλαβαίνεις να ανεβάσεις μια δεύτερη πράξη στην παράσταση της ζωής σου, η οποία, αν όλα πάνε καλά, θα είναι πολύ καλύτερη από την πρώτη, αλλά το καλό που σου θέλεις είναι να κινηθείς γρήγορα, προτού πέσει η αυλαία του φινάλε.

Η γλώσσα του θεάτρου έχει κάτι ακόμη να διδάξει στην πραγματική ζωή: κάθε ηθοποιός, εκτός από την κανονική ηλικία του, έχει και τη λεγόμενη «ερμηνευτική», δηλαδή το πόσο δείχνει, και ανάλογα με αυτή, του αναθέτουν και τους αντίστοιχους ρόλους. Σε μια οντισιόν, για παράδειγμα, μπορεί να ζητηθούν ηθοποιοί με ερμηνευτική ηλικία 20 και να κερδίσει τον ρόλο κάποιος που είναι 30, αλλά δείχνει νεότερος. Ομοίως και εκτός σκηνής: μπορεί να είσαι 40 και να νιώθεις 100 ή να έχεις την ξέφρενη πεποίθηση ότι όλα αρχίζουν έχοντας κλείσει τέσσερις δεκαετίες σε αυτόν τον παράξενο πλανήτη.

Η αυτογνωσία είναι παντού

Ενώ νωρίτερα στη ζωή σου σπαταλάς πολύτιμο χρόνο αναμασώντας συμπεράσματα σαν χαλασμένο κασετόφωνο, παπαγαλίζοντας τα λόγια του ψυχολόγου σου και γεμίζοντας το μυαλό σου με αποφθέγματα συγγραφέων και ταινιών που την επόμενη ημέρα έχεις κιόλας ξεχάσει, ξαφνικά στα 40, ως διά μαγείας – και δεδομένου πάντα ότι έχεις κάνει και λίγη δουλειά με τον εαυτό σου – όλα είναι ξεκάθαρα. Η αυτογνωσία δεν είναι μια μακρινή ουτοπία ούτε χρειάζεται να περάσεις επτά χρόνια στο Θιβέτ για να τη συναντήσεις. Είναι παντού. Στον τρόπο με τον οποίο προστατεύεις τον εαυτό σου από πολυέξοδους και αδιέξοδους έρωτες, στη σιγουριά με την οποία απομακρύνεις τοξικούς ανθρώπους από τη ζωή σου, και ας είχαν το παράσημο του φίλου, ακόμη και στην ψυχραιμία με την οποία αντιμετωπίζεις τους ανώτερούς σου στη δουλειά.

Κάπου γύρω στα 40, οι μισοί φίλοι σου παντρεύονται και κάνουν παιδιά και οι άλλοι μισοί έρχονται για πρώτη φορά αντιμέτωποι με κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας, δικό τους ή των γονιών τους. Και τα δύο, για διαφορετικούς λόγους, είναι γερά χαστούκια συνειδητοποίησης. «Χάνεις» τους αδέσμευτους φίλους σου και αναρωτιέσαι τι κάνεις εσύ στη ζωή σου σε σχέση με τη μοναξιά και τη συντροφικότητα. Χάνεις τους γονείς σου και συνειδητοποιείς ίσως για πρώτη φορά ότι δεν είσαι αθάνατος, ότι κάποτε θα έρθει και η σειρά σου. Αλλά αυτό, αντί να σε παγώνει, σε κινητοποιεί. Επειδή τα 40 είναι η ηλικία-ορόσημο που λέγαμε.

Οι διαπιστώσεις των 40 είναι πολλές και πολύ χρήσιμες. Δεν υπάρχει το άλλο σου μισό με τον τρόπο που σ’ το είχαν παρουσιάσει οι αισθηματικές κομεντί που διαψεύστηκαν μέσω αποτυχημένων γάμων ή πολυετών σχέσεων. Υπάρχουν, όμως, πολλά άλλα μισά, τα οποία καλείσαι να συναντήσεις στην πορεία της ζωής σου. Μια θεωρία λέει ότι σε καθέναν από εμάς αντιστοιχούν 30 άνθρωποι-ορόσημα, συνεπώς, σε μια πιο ήρεμη και ώριμη ηλικία, η ιδέα να συναντήσεις και τους 30 δεν σου φαίνεται και τόσο ανέφικτη. Επιπλέον, είσαι πια σε θέση να βρίσκεις τη «φυλή» σου, να συμμαχείς με ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στον δικό σου τρόπο σκέψης. Οπως στην πραγματική ζούγκλα, έτσι και στη ζούγκλα της κοινωνίας, διαλέγεις αγέλη και αποφεύγεις να γίνεις ένα με το κοπάδι. Επίσης, σε αυτή την ηλικία της επιφοίτησης, απορρίπτεις σχολικά συμπλέγματα που σε στοίχειωναν ακόμη και στα 30 σου: τώρα πλέον δεν θέλεις να είσαι με τους cool τύπους, αλλά με ανθρώπους του τύπου σου.

Ξεμπερδεύεις με το ενοχικό σύνδρομο και το αυτομαστίγωμα, αφού δεν ωφελεί και είναι το μεγαλύτερο βαρίδι σε πόδια που ήδη έχουν διανύσει πολλά χιλιόμετρα. Αρχίζεις να τους συγχωρείς όλους. Τον εαυτό σου που δεν έκανε όλα όσα είχε ονειρευτεί. Αλλά και τους «κακούς» συντρόφους σου και τους συχνά ανεπαρκείς γονείς σου, συνειδητοποιώντας ότι και οι μεν και οι δε απλώς δεν ήξεραν πώς να τα κάνουν όλα σωστά. Και κάποιοι τους είχαν πληγώσει και εκείνους στο παρελθόν.

Και τελικά καταλαβαίνεις ότι το νόημα της ζωής δεν κρύβεται στις βαθυστόχαστες αναζητήσεις. Δεν βρίσκεσαι πια σε έξαψη, είσαι όμως μια ήρεμη δύναμη. Ξέρεις ότι δεν είναι στο χέρι σου και κανείς δεν θα σου θυμώσει που δεν κατάφερες να μάθεις αν υπάρχει Θεός ή μεταθανάτια ζωή. Είσαι πια βέβαιος ότι τα άλυτα υπαρξιακά ερωτήματα που βασάνιζαν την πρώτη νιότη σου δεν θα σε βοηθήσουν να γίνεις πιο ολοκληρωμένος άνθρωπος. Το μεγαλύτερο ερώτημα που καλείσαι να απαντήσεις είναι ποιος είσαι εσύ, τι θέλεις από τη ζωή σου και αν υπάρχει ζωή μετά τα 40. Ναι, υπάρχει, και μάλιστα αρκετή. Γιατί τα 40 είναι τα νέα 30.

Λαζαρίδου Αστερόπη – BHmagazino μέσω enallaktikidrasi.comΓιατί οι σημερινοί 40άρηδες είναι πιο νέοι από ποτέ;


Του Νίκου Κατσαρού*

Σύμφωνα με μελέτες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του Διεθνούς Ινστιτούτου Καρκίνου οι αιτίες που προκαλούν καρκίνο είναι περίπου γνωστές:

30% οφείλεται στο κάπνισμα, 33% στα τρόφιμα, 5% στην κληρονομικότητα και το υπόλοιπο 32% στις ακτινοβολίες, τους ιούς και τις ορμόνες. Στα τρόφιμα οφείλεται το 1/3 των καρκίνων του πεπτικού συστήματος. Μερικές απο τις ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα είτε από το περιβάλλον , είτε κατά την παρασκευή τους και θεωρούνται καρκινογόνες ή μεταλλαξιογόνες περιγράφονται παρακάτω:
Σολωμός, ξιφίας, γαλέος, τόνος

Τα ψάρια αυτά περιέχουν υδράργυρο σε πολλές περιπτώσεις πάνω από τα επιτρεπτά όρια. Στην διάρκεια της θητείας μου στον ΕΦΕΤ τέσσερις φορές αποσύραμε από την αγορά ψάρια της κατηγορίας αυτής λόγω αυξημένης ποσότητας υδραργύρου .Ο υδράργυρος προέρχεται από τον Ατλαντικό ωκεανό κυρίως που είναι μολυσμένος με υδράργυρο. Ο υδράργυρος συσσωρεύεται στον οργανισμό και προκαλεί βλάβες στον εγκέφαλο ,το κεντρικό νευρικό σύστημα και είναι ύποπτος για καρκινογένεση. Μάλιστα ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων συνιστά στις έγκυες γυναίκες να μην καταναλώνουν αυτήν την κατηγορία ψαριών κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης και για τον υπόλοιπο πληθυσμό μια φορά τον μήνα .Παρόμοιες συστάσεις έχουν γίνει και από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων και από τους αντίστοιχους οργανισμούς Αυστραλίας και Καναδά. Επισημαίνεται σε κάθε περίπτωση ότι τα αναφερόμενα αφορούν μόνο αυτήν την κατηγορία ψαριών και όχι τα άλλα είδη τα οποία θεωρούνται απαραίτητα για μια υγιεινή διατροφή και ιδιαίτερα τα ψάρια του Αιγαίου.

Επιπλέον ο σολομός ιχθυοτροφείων αλλά και ξιφίας, γαλέος και τόνος περιέχουν πολυχλωριομένα διφαινύλια (κλοφέν,.PCBs) τα οποία συσσωρεύονται στον οργανισμό, δρουν αθροιστικά και προκαλούν βλάβες στο ορμονικό σύστημα του οργανισμού και είναι ύποπτα για καρκινογενέσεις. Τα πολυχλωριομένα διφαινύλια προέρχονται από τους μολυσμένους ωκεανούς. Επισημαίνεται ότι τα ψάρια του Αιγαίου είναι απολύτως ασφαλή απο μετρήσεις που έχουν γίνει και είναι απαραίτητα για την υγιεινή διατροφή. Περαιτέρω η Πολιτεία πρέπει να κάνει περισσότερους και συστηματικότερους ελέγχους για τα εισαγόμενα ψάρια αυτής της κατηγορίας, που δυστυχώς δεν γίνονται.

Χρωστικές

Πριν λίγο καιρό αποσύρθηκε η ερυθρά χρωστική Ε120 ή καρμίνες ή οποία ήταν ύποπτη για καρκινογενέσεις και προστίθεται σε τρόφιμα και αναψυκτικά για να τους δώσει εντονότερο κόκκινο χρώμα. Η χρωστική Ε120 ή Red 2G παράγεται απο ψήσιμο είδους σκαθαριών σε 400 βαθμούς Κελσίου και απομόνωσης απο την σκόνη της χρωστικής. Στην διάρκεια της θητείας στον ΕΦΕΤ αποσύρθηκε η χρωστική Ε129 ως ύποπτη για καρκινογενέσεις που έμπαινε σε λουκάνικα, έτοιμα μπιφτέκια για να γίνονται πιο κόκκινα, σε πτηνοτροφές για να γίνεται ο κρόκος του αυγού πιο κίτρινος όπως και το χρώμα του κρέατος …πιο αλανιάρικο, επίσης στις ιχθυοτροφές σολομού για να γίνεται το κρέας του σολομού πιο κόκκινο και σε μαρμελάδες για πιο έντονο κόκκινο χρώμα.. Παρατηρούμαι τις ετικέτες των τροφίμων και ιδιαίτερα των αναψυκτικών και δεν καταναλώνουμε εκείνες που περιέχουν πολλά Ε. Προτιμούμε φρέσκους χυμούς και φρέσκα φρούτα και λαχανικά εποχής.

Νιτρώδη, Νιτρικά

Τα νιτρώδη και νιτρικά άλατα που προστίθενται για συντήρηση σε καπνιστά ψάρια, κρέατα, αλλαντικά κλπ. μπορεί να αντιδράσουν με αζωτούχες ενώσεις των τροφών αυτών και να σχηματίσουν νιτροζαμίνες που είναι καρκινογόνες Οι νιτροζαμίνες προκαλούν καρκίνο του οισοφάγου και του ήπατος. Επίσης σε καπνιστά και ψεροξημένα τρόφιμα είναι πιθανόν να υπάρχουν κυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες όπως το βενζοπυρένιο, που είναι καρκινογόνοι. Περιορίζουμε την κατανάλωση αυτών των τροφών επίσης λόγω του οτι περιέχουν αυξημένες ποσότητες αλατιού και μπαχαρικών. Κηπευτικά προϊόντα που αρδεύονται απο περιοχές που η γεώτρηση περιέχει νιτρικά ή είναι προϊόντα θερμοκηπίου που έχουν χρησιμοποιηθεί νιτρικά λιπάσματα, τότε είναι πιθανόν να περιέχουν νιτρικά που είναι ύποπτα για καρκίνους στο πεπτικό σύστημα .Επίσης το νερό γεωτρήσεων που περιέχει πάνω από 50mg/lt σε νιτρικά δεν πρέπει να καταναλώνεται ως πόσιμο.

Κονσέρβες

Στίς κονσέρβες υπάρχει ένα εσωτερικό επίχρισμα (επάλειψη) γι α να μην έρχεται σε επαφή το μέταλλο με το τρόφιμο.Το επίχρισμα αυτό είναι μία πλαστική ουσία που ονομάζεται ΔιςΦαινόλη Α( ΒΡΑ) που σταδιακά μεταφέρεται στο τρόφιμο Η ΒΡΑ είναι ύποπτη για βλάβες στο συκώτι, στα νεφρά, το αμυντικό σύστημα του οργανισμού,διαβήτη τύπου ΙΙ και καρκινογενέσεις. Έχουν αποσυρθεί απο την ΕΕ, τις ΗΠΑ, τον Καναδά και Αυστραλία τα πλαστικά μπιμπερό από ΒΡΑ .

Κρεατικά στα κάρβουνα

Κρέατα και προϊόντα κρέατος που υπερψήνωνται στα κάρβουνα το λίπος στην υψηλή θερμοκρασία της φλόγας λιώνει αντιδρά με ανθρακούχες ενώσεις και σχηματίζει καρκινογόνες ουσίες που απορροφώνται από το κρέας. Το ίδιο συμβαίνει και για το καρβουνιασμένο κρεας. Τα τμήματα του καρβουνιασμένου κρέατος πρέπει να αφαιρούνται και το κρέας πρέπει να ψήνεται σε απόσταση απο την φλόγα ή χρήση ηλεκτρικής συσκευής.

Αφλατοξίνες

Γάλα, γαλακτοκομικά προϊόντα, τυρί κλπ, σπόροι, ξηροί καρποί εάν δεν παστεριοποιηθούν κατάλληλα ή οι ξηροί καρποί και σπόροι αποθηκευτούν σε χώρους υγρούς και θερμούς αναπτύσσονται μύκητες που παράγουν μυκοτοξίνες τις αφλατοξίνες που ενοχοποιούνται για καρκίνο του ήπατος. Δυστυχώς εδώ ο καταναλωτής είναι εντελώς απροστάτευτος και επιτείνεται με την απουσία συστηματικών ελέγχων.

Υπολείμματα φυτοφαρμάκων

Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων αποτελούν πρόβλημα λόγω της μη συμμόρφωσης των αγροτών και της απουσίας ελέγχων από την πολιτεία. Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων είναι ύποπτα για βλάβες στο ορμονικό σύστημα του οργανισμού ,το κεντρικό νευρικό σύστημα και για καρκινογενέσεις. Τα αυξημένα ποσοστά καρκινογένεσης τα τελευταία χρόνια μεταξύ των αγροτών οφείλεται στην χρήση φυτοφαρμάκων χωρίς προφυλάξεις (γάντια, στολές, μάσκες κλπ). Η απουσία ελέγχων από την πολιτεία καθιστά τους καταναλωτές απροστάτευτους απο τους κινδύνους που εγκυμονούν τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων των οποίων οι επιπτώσεις εμφανίζονται αργότερα.Μια συμβουλή προς καταναλωτές είναι να πλένουν καλά τα τρόφιμα αυτά, να ξεφλουδίζουν όσα ξεφλουδίζονται, να καταναλώνουν προϊόντα εποχής οχι θερμοκηπίου και σε περιπτώσεις βιολογικά προϊόντα.

Ακρυλαμίδη

Περισσότερο από δέκα χρόνια πριν στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Σουηδίας ανακοίνωσαν Σουηδοί επιστήμονες οτι αμυλούχα τρόφιμα που θερμαίνονταν σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 150 βαθμών Κελσίου σχηματίζονταν μια ουσία την ακρυλαμίδη και μάλιστα όσο υψηλότερη ήταν η θερμοκρασία τόσο μεγαλύτερη η ποσότητα της παραγόμενης ακρυλαμίδης. Έτσι παξιμάδια, δημητριακά πρωινού, κουραμπιέδες, τηγανητές πατάτες, φρυγανιές, τσίπς κάθε κατηγορίας, ποπ κόρν, κλπ κατά το ψήσιμο σχηματίζεται ακρυλαμίδη, η οποία θεωρείται ύποπτη καρκινογενέσεων. Η ακρυλαμίδη δεν υπάρχει στα τρόφιμα που αναφέρθηκαν, αλλά σχηματίζεται κατά το ψήσιμο από αντίδραση αμυλούχων συστατικών με το αμινοξύ ασπαραγίνη. Οι βιομηχανίες τροφίμων προσπαθούν να περιορίσουν το ποσοστό ακρυλαμίδης στα τρόφιμα είτε μειώνοντας την θερμοκρασία είτε με διάφορες άλλες μεθόδους.

Το φαινόμενο παρακολουθείται από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων.

Οι επιπτώσεις στον οργανισμό από τα τρόφιμα αυτά, δεν εμφανίζονται άμεσα αλλά χρόνια αργότερα, καλό θα είναι όμως να περιορίζουμε την κατανάλωση των προϊόντων αυτών ,να καταναλώνουμε τρόφιμα με αντικαρκινική δράση ,και να καταναλώνουμε τρόφιμα με πολλές φυτικές ίνες διότι διευκολύνουν τις κενώσεις και έτσι αποβάλλονται οι καρκινογόνες ουσίες πριν απορροφηθούν από το παχύ έντερο. Η αντικαρκινική δράση κατηγοριών τροφίμων θα δημοσιευθεί σε επόμενο κείμενο.



*Dr. Νίκος Κατσαρός

Π. Πρόεδρος ΕΦΕΤ
Π.Πρόεδρος της Ενωσης Ελλή­νων Χημικών
Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ"Τρώμε…καρκίνο"! Δείτε ποιά τρόφιμα θα πρέπει να αποφεύγετε», από τον π. Πρόεδρο του ΕΦΕΤ Dr. Νίκο Κατσαρό

Νομίζεις ότι μπορείς να κρυφτείς από τη Ζωή; Ότι μπορείς να την αποφύγεις; Κάνεις λάθος φίλε μου, η ζωή θα σε βρει όπου κι αν βρίσκεσαι. Όποια μάσκα, όποιο προσωπείο κι αν φοράς, αυτή θα σε βρει και θα σε ξετρυπώσει…

Κι αν έχεις προσπαθήσει να της κρυφτείς αρκετές φορές, θα έρθει να σε συναντήσει αμείλικτη. Θα φορέσει κι εκείνη το δικό της προσωπείο, θα γίνει ο πιο αμείλικτος τιμωρός και θα σε αλυσοδέσει χειροπόδαρα. Θα είναι τόσο τρομερό το σφίξιμο της που θα νομίζεις ότι δεν αναπνέεις, ότι δεν ζεις…


Τι είναι αυτό άραγε που αποφεύγεις να δεις; Τι είναι εκείνο που φοβάσαι να δεις;

Όσο αντιστέκεσαι τόσο θα κονταίνουν οι αναπνοές σου, θα μικραίνουν οι στιγμές σου…
Όσο θωρακίζεσαι, όσο υψώνεις τείχη γύρω από την κάρδια σου, όσο νομίζεις ότι έτσι προστατεύεσαι, τόσο πιο αδύναμος γίνεσαι απέναντι στη Ζωή.

Περιφράζεις την κάρδια σου και παγώνεις τα συναισθήματα σου πιστεύοντας ότι έτσι δεν θα νιώσεις ούτε πόνο, ούτε κακία, ούτε προδοσία, ούτε εγκατάλειψη… Και πραγματικά δεν θα νιώσεις τίποτα από αυτά. Όπως δεν θα νιώσεις ούτε τρυφερότητα, ούτε αγάπη, ούτε έρωτα… Δεν θα μπορείς να παραδοθείς στην αγκαλιά, στο χάδι, στην απόλαυση…
Θα εμπλέκεσαι σε δύσκολες συναισθηματικά καταστάσεις προσπαθώντας να νιώσεις κάτι έντονο. Θα κατασκευάζεις συναισθήματα με το μυαλό σου… θα κατασκευάζεις αγάπες, έρωτες, απογοητεύσεις, προδοσίες… μόνο και μόνο για να μην αφεθείς να νιώσεις πραγματικά…

Κάποιος σου είπε κάποτε ότι έτσι θα ξεπερνάς τις δυσκολίες της Ζωής… «Πρέπει να είσαι δυνατός, πρέπει να είσαι σκληρός… να μην αισθάνεσαι τίποτα»… έτσι σου είπε… Ίσως όλο αυτό στο έβαλε και σε χαρτί περιτυλίγματος πνευματικότητας και σου συμπλήρωσε: «Μην ταυτίζεσαι με κανέναν, με καμία κατάσταση, με κανένα συναίσθημα…» και σου έδειξε πώς να γίνεις «απόμακρος». Πώς να κρατάς τη ζωή μακριά από εσένα…

Τόσα ήξερε, τόσα είπε… θύμα του μυαλού του ήταν κι αυτός… θύμα των φόβων του… Λαθεμένες ερμηνείες πραγματικά σπουδαίων φράσεων τον οδήγησαν κι αυτόν έξω από τη ζωή, όπως οδήγησαν και εσένα…

Κι όσο εσύ παγώνεις την κάρδια σου, το συναίσθημά σου, μετατρέποντας τον εαυτό σου στον βασιλιά των πάγων τόσο μέσα σου σιγοκαίει ένα ηφαίστειο που βρίσκεται στο υποσυνείδητό σου… Γεμάτο θυμό και οργή πυρακτώνει τη λάβα του και όσο κι αν το «ταπώνεις» εκείνο κρυφοκαίει και περιμένει την ευκαιρία να εκραγεί…
«Δεν αντέχω άλλο» φωνάζει το σώμα σου αλλά εσύ, που να το ακούσεις. Με τόση μεγάλη οχλοβοή μέσα στο κεφάλι σου πώς να ακούσεις τα ψιθυρίσματά του… και δυστυχώς για σένα εκεί μέσα στο κεφάλι σου μόνο εσύ δεν υπάρχεις… Υπάρχουν όλοι οι άλλοι… Ακούς τις φωνές τους και νομίζεις ότι είναι οι δικές σου φωνές… τα δικά σου θέλω…

Πόσο εύκολα σε ξεγελάνε τα «μασκαρεμένα πρέπει»… Με τι ευκολία ορίζουν τη ζωή σου… Άγεσαι και φέρεσαι ανήμπορος να αντιδράσεις, καθηλωμένος σε μια φυλακή που αντί για σιδερένια κάγκελα, έχει «σκέψεις ασφαλείας»…
Κι όσο περισσότερο κλείνεσαι τόσο περισσότερο απομακρύνεσαι από τη ζωή… Τόσο περισσότερο την αναγκάζεις να γίνει πιο σκληρή μαζί σου…

– Μήπως έχεις εθιστεί στην ασφάλεια και βουλιάζεις μέσα στη ρουτίνα της συνήθειας;
– Μήπως έχεις εξάρτηση από τα χρήματα ή από την διευθυντική καρέκλα του «ξεχωριστού» ανθρώπου;
– Μήπως φοβάσαι την ελευθερία;… κι ας λες ότι την ψάχνεις, ότι την αναζητάς.
– Μήπως φοβάσαι το να αφεθείς, το να παραδοθείς σε μια κατάσταση σε έναν άνθρωπο και ελέγχεις πρόσωπα και καταστάσεις;
– Μήπως νιώθεις ότι εσύ είσαι υπεύθυνος για όλα και ότι πρέπει να τιμωρείσαι;

Για όλες αυτές τις περιπτώσεις και για πολλές άλλες ακόμα, η Ζωή, σου έχει στρώσει κόκκινο χαλί και εκεί που νομίζεις ότι το έχεις κάνει δικό σου, μόλις έρθει η κατάλληλη στιγμή, εκείνη, να είσαι σίγουρος, θα στο τραβήξει τόσο δυνατά που θα βρεθείς μετέωρος στο κενό, ανήμπορος να διαχειριστείς τον εαυτό σου…

Τότε, θα ξεσπάσει η οργή σου, οι φόβοι σου θα χορεύουν κλακέτες μέσα στο μυαλό σου και η υποτιθέμενη δύναμη σου θα έχει πάει περίπατο αγκαλιά με την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο…
Κι εκεί όπως είσαι μετέωρος στο κενό, θέλοντας και μη, θα στραφείς προς τα μέσα και θα αρχίσεις να Σε συναντάς. Η οργή σου θα αρχίσει να γκρεμίζει τα κάστρα γύρω από την κάρδια σου και τα πρώτα μη κροκοδείλια δάκρυα θα βγουν στην επιφάνεια…
Και όσο περισσότερο αληθινά γίνονται τα δάκρυά σου τόσο περισσότερο θα μαλακώνει ο πόνος σου και θα προετοιμάζει το έδαφος για να έρθει εκείνη η μαγική στιγμή που θα συναντήσεις εσένα. Που θα συναντήσεις πραγματικά εσένα κι όχι ένα έξυπνα κατασκευασμένο ανδρείκελο που θα σου δίνει την ψευδαίσθηση της εσωτερικής αναζήτησης…

Και τότε, αγκαλιά με τον εαυτό σου, θα γιατρέψεις όλες τις στιγμές που έφυγαν και θα ελευθερώσεις όλες τις όμορφες στιγμές που πρόκειται να έρθουν. Γιατί, αυτό θέλει η Ζωή από εσένα… να ζεις όμορφα, χαμογελαστά, όπως σου ταιριάζει…

Δέσποινα Παλαμάρη

Πηγή: Pulse of love

Όταν η Ζωή, σου στρώνει κόκκινο χαλί, μην επαναπαύεσαι…

Όταν ο πατέρας του του απαγόρεψε να μπαίνει στο Facebook, o Zach Marks είχε κυριολεκτικά μια ιδέα αξίας εκατομμυρίων. Αποφάσισε λοιπόν να φτιάξει το δικό του κοινωνικό δίκτυο.

Όταν ήταν 11 ετών, πριν από περίπου τέσσερα χρόνια, ο πατέρας του του είπε πως δεν ήθελε να είναι στο Facebook. Όπως αναφέρει ο ίδιος, «ένας γνωστός μας τηλεφώνησε και του είπε πως έχω περίπου 700 φίλους, που το πιο πιθανό ήταν να μην τους γνώριζα. Τουλάχιστον όλους».

Μετά τον τσακωμό με τον πατέρα του σκέφτηκε κάτι. Ρώτησε τότε τον πατέρα του, αν θα μπορούσε να μπαίνει σε ένα αντίστοιχο Facebook για παιδιά που θα έφτιαχνε ο ίδιος. Ο πατέρας του, μην γνωρίζοντας προφανώς τι θα ακολουθήσει, του είπε ναι και του ευχήθηκε καλή τύχη.

Υπολογίζεται πως μέχρι το 2020, η αξία της εταιρείας του 15χρονου θα φτάσει τα 100 εκατομμύρια δολάρια

Με το πείσμα του και με την βοήθεια ενός σχεδιαστή ιστοσελίδων, ένα χρόνο αργότερα, ο Zach έστησε το Grom, ένα κοινωνικό δίκτυο για παιδιά. Το Grom Social έγινε αμέσως επιτυχία. «47.000 παιδιά γράφτηκαν σε μόλις 9 ημέρες», αναφέρει ο Zach. Και συμπληρώνει: «Η ιστοσελίδα παρουσιάστηκε από τα ΜΜΕ έγινε γνωστή και εκτοξεύτηκε. Ο πατέρας μου άφησε την δουλειά του, πούλησε το σπίτι και μετακομίσαμε στην Silicon Valley».

Σήμερα το Grom Social, αξίζει περίπου 40 εκατομμύρια δολάρια. Ο Zach και η οικογένειά του εργάζονται πλέον όλοι για το κοινωνικό δίκτυο. Ο πατέρας του παραδέχεται πλέον πως δεν το πίστευε ότι αυτό που του είχε πει ο γιος του θα έκανε τέτοια επιτυχία. Υπολογίζεται πως μέχρι το 2020, η αξία της εταιρείας του 15χρονου θα φτάσει τα 100 εκατομμύρια δολάρια.

Ο 15χρονος που έγινε εκατομμυριούχος φτιάχνοντας το δικό του «Facebook για παιδιά»

Αν είσαι πάντα μόνος δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να βλέπεις ένα ευτυχισμένο ζευγάρι δίπλα σου. Όχι ότι δεν θέλεις να είναι ευτυχισμένοι αλλά θα ήθελες να το ζεις και εσύ αυτό. Όμως αυτό που αισθάνεσαι δεν το βγάζεις προς τα έξω. Βέβαια υπάρχουν κάποιοι που το κάνουν, με δόση χιούμορ, όπως αυτό το κορίτσι στο Instagram.

«Ο έρωτας είναι το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο. Εκτός κι αν είσαι.. εγώ! Τότε παραμονεύεις συνέχεια γύρω από γλυκά ζευγαράκια». Αυτή είναι η βιογραφία της κοπέλας που συστήνεται στο Instagram ως «Third Wheel Extravaganza». Κανένας δεν γλιτώνει την δυσάρεστη γκριμάτσα της. Ακόμα και ανά είσαι στον αρραβώνα σου ή στο γάμο σου.

Η κοπέλα δεν έχει αποκαλύψει ακόμα το πραγματικό όνομά τις. Αλλά οι φωτογραφίες της κρατώντας το φανάρι σε ζευγάρια, έχουν γίνει εξαιρετικά δημοφιλείς στο Internet, κάνοντας της μια celebrity του διαδικτύου. Και ίσως με αυτόν τον τρόπο να δίνει μια παρηγοριά σε όσους έχουν κρατήσει ή συνεχίζουν να κρατούν το φανάρι στην ζωή τους.

Μια κοπέλα έγινε διάσημη στο Internet βγάζοντας φωτογραφίες να… «κραταέι το φανάρι»

Γραμματοσειρά
Αντίθεση